Μια ιστορική στιγμή για την ελληνική οινοποιία έφτασε, καθώς το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ολοκλήρωσε την πρώτη επίσημη επιστημονική καταγραφή και χαρτογράφηση των αμπελώνων της χώρας. Τα ευρήματα της έρευνας αποκαλύπτουν μια Ελλάδα με τεράστιες δυνατότητες για αμπελοκαλλιέργεια, επιβεβαιώνοντας την πανάρχαια παράδοση των Ελλήνων αγροτών. Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν για μια δραματική ανατροπή: η αλλαγή των καιρικών συνθηκών που προκύπτει από την κλιματική αλλαγή μειώνει την καταλληλότητα και ίσως δυσκολέψει στο μέλλον τη βιωσιμότητα των αμπελιών σε εμβληματικές περιοχές για την Ελλάδα, όπως η Σαντορίνη και η Αττική. Στον αντίποδα, το μέλλον του ελληνικού αμπελιού μπορεί να βρίσκεται σε βορειότερες περιοχές και μεγαλύτερα υψόμετρα.

Ο επικεφαλής της έρευνας, βιοκλιματολόγος και μέλος του διδακτικού προσωπικού του ΓΠΑ, Γιάννης Χαραλαμπόπουλος, παρουσίασε ένα πρωτοποριακό ψηφιακό εργαλείο που αξιολογεί κάθε περιοχή με βαθμολογία από το 0 (ακατάλληλη) έως το 5 (ιδανική). Αυτό το εργαλείο απευθύνεται σε όλους όσοι εμπλέκονται στην αλυσίδα της αγροτικής παραγωγής, από τους καλλιεργητές έως τις κρατικές υπηρεσίες και τους ασφαλιστικούς φορείς. Όπως τονίζει ο κ. Χαραλαμπόπουλος: "Οι αμπελουργοί θα γνωρίζουν σε ποιες περιοχές θα μπορούν να επενδύσουν. Επίσης, το χαρτογραφικό υλικό είναι χρήσιμο τόσο σε αυτούς που ασφαλίζουν το γεωργικό προϊόν όσο και στο κράτος όταν σχεδιάζει την αγροτική πολιτική".

Οι ερευνητές αξιολόγησαν παραμέτρους όπως η κλίση και η μορφολογία του εδάφους, το υψόμετρο και ο προσανατολισμός της καλλιέργειας. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα καταλληλότερα εδάφη βρίσκονται στη δυτική Ελλάδα, στην Κεντρική Μακεδονία, στη Θεσσαλία, στην Ανατολική Στερεά, στην Κρήτη και σε κάποια νησιά του Αιγαίου. Αντίθετα, τα χαμηλότερα σκορ καταγράφηκαν στις οροσειρές της Πίνδου και της Ροδόπης, στην Κεντρική Κρήτη, στη Σκάλα Λακωνίας και τη Βορειοανατολική Πελοπόννησο. Ο κ. Χαραλαμπόπουλος εξηγεί τη φύση του φυτού: "Το αμπέλι είναι σκληροτράχηλο. Αγαπάει τις πιο άγονες και άνυδρες περιοχές, τα ανώμαλα και επικλινή εδάφη. Οπότε αναμέναμε ότι μεγαλύτερες επιφάνειες θα είχαν υψηλότερο σκορ".

Παρά τη σκληρότητα του αμπέλου, το μέλλον διαγράφεται αβέβαιο για πολλές περιοχές λόγω της κλιματικής κρίσης. Στις Κυκλάδες, οι καλλιεργητές αντιμετωπίζουν ήδη σοβαρά προβλήματα. "Υπάρχει ήδη ισχυρή πίεση στις Κυκλάδες όπου το σκορ είναι σχετικά χαμηλό. Αν ρωτήσει κάποιος στη Σαντορίνη θα μάθει ότι πέρυσι η σοδειά δεν ήταν η επιθυμητή. Αν συνεχιστεί αυτό το φαινόμενο, τα επόμενα χρόνια ίσως υπάρξει πραγματικό πρόβλημα", σημειώνει ο καθηγητής. Αντίστοιχα δυσοίωνες είναι οι προβλέψεις για την Αττική, όπου το σκορ αναμένεται να γίνει χαμηλότερο, ενώ φαίνεται να επηρεάζονται και περιοχές όπως η Αργολίδα, το Ηράκλειο και η Ρόδος.

Η λύση για την επιβίωση της ελληνικής οινοπαραγωγής φαίνεται να κρύβεται στην προσαρμογή σε νέα δεδομένα. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η παραγωγή πρέπει να μετακινηθεί σε δροσερότερα κλίματα και μεγαλύτερα υψόμετρα. Ο κ. Χαραλαμπόπουλος εξηγεί: "Σκεφτόμαστε ότι η παραγωγή προϊόντων του αμπελιού θα πρέπει να πάει βορειότερα και ψηλότερα αν θέλουμε να προσαρμοστούμε στην κλιματική αλλαγή". Η αλλαγή αυτή αφορά και τον προσανατολισμό των φυτεύσεων, καθώς η ανάγκη για νυχτερινή δροσιά γίνεται επιτακτική: "Το αμπέλι αντέχει χωρίς νερό, αλλά θέλει να δροσίζεται το βράδυ, οπότε η αύξηση της νυχτερινής θερμοκρασίας θα δημιουργήσει πρόβλημα. Οταν συμβεί αυτό λόγω της κλιματικής αλλαγής, οι καλλιέργειες θα πρέπει να γίνονται σε μεγαλύτερο υψόμετρο και να επιλεγούν περιοχές που θα είναι προσανατολισμένες προς την πιο δροσερή πλευρά, δηλαδή προς τον Βορρά. Σήμερα, θεωρούμε καταλληλότερα τα εδάφη που έχουν προσανατολισμό στον Νότο, αλλά αυτό θα αλλάξει".