Η τεχνολογία που κρατάμε καθημερινά στα χέρια μας φαίνεται πως έχει ένα σκοτεινό και απρόσμενο τίμημα για το θαλάσσιο περιβάλλον. Μόρια υγρών κρυστάλλων, τα οποία αποτελούν τη βάση για κάθε είδους οθόνη, ρυπαίνουν πλέον τις θάλασσες και ανιχνεύονται στους ιστούς δελφινιών και άλλων κητωδών, με τους επιστήμονες να προειδοποιούν για σοβαρές δυνητικές συνέπειες που αγγίζουν την καρδιά του οικοσυστήματος.

Ερευνητές εντόπισαν μονομερή από τα οποία παράγονται οι υγροί κρύσταλλοι στο υποδόριο λίπος, τους μυς, αλλά και στον εγκέφαλο δελφινιών και φωκαινών. Η μελέτη «κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: τα χημικά που χρησιμοποιούνται στις συσκευές μας διεισδύουν πλέον στη θαλάσσια ζωή» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Γιούχε Χε, μέλος της επιστημονικής ομάδας που δημοσίευσε την έρευνα στο Environmental Science and Technology. Ο ίδιος υπογράμμισε την επιτακτική ανάγκη για άμεση κινητοποίηση: «Πρέπει να δράσουμε άμεσα για τα ηλεκτρονικά απόβλητα προκειμένου να προστατεύσουμε την υγεία των ωκεανών και τελικά τη δική μας».

Οι υγροί κρύσταλλοι (LCD) αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι των ηλεκτρονικών συσκευών εδώ και δεκαετίες, καθώς έχουν την ικανότητα να αλλάζουν την πόλωση του φωτός όταν δέχονται ηλεκτρική τάση. Ωστόσο, λόγω της ευρείας χρήσης τους, αυτά τα μόρια ανιχνεύονται πλέον στον αέρα εσωτερικών χώρων, στη σκόνη και στα αστικά λύματα, μέσω των οποίων καταλήγουν τελικά στο θαλάσσιο περιβάλλον.

Αν και προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι ορισμένα μονομερή υγρών κρυστάλλων απειλούν την ανθρώπινη υγεία, υπήρχε κενό γνώσης σχετικά με το πώς αυτοί οι ρύποι μετακινούνται στο τροφικό πλέγμα. Από το 2001 έως το 2007, η ομάδα του Χε εξέτασε δείγματα από 62 ζώα στη Νότια Σινική Θάλασσα, εστιάζοντας στα δελφίνια του είδους Sousa chinensis και στις φώκαινες Neophocaena sunameri.

Τα ευρήματα αποκαλύπτουν ότι τα περισσότερα μονομερή που καταγράφηκαν προέρχονται πιθανότατα από τηλεοράσεις και οθόνες υπολογιστών, ενώ εκείνα από οθόνες κινητών τηλεφώνων βρέθηκαν σε μικρότερες συγκεντρώσεις. Παρόλο που οι ρύποι αυτοί ήταν πιο συγκεντρωμένοι στο λίπος, οι ερευνητές έμειναν έκπληκτοι από την ανίχνευσή τους στον εγκέφαλο, γεγονός που δημιουργεί έντονη ανησυχία για πιθανές νευροτοξικές βλάβες.

Σε εργαστηριακό επίπεδο, πειράματα με καλλιεργημένα κύτταρα δελφινιού έδειξαν ότι οι υγροί κρύσταλλοι σε υψηλές συγκεντρώσεις αλλοίωσαν την έκφραση γονιδίων που συμμετέχουν στην επιδιόρθωση του DNA και στον πολλαπλασιασμό των κυττάρων. Αν και τέτοιες επιπτώσεις δεν έχουν καταγραφεί ακόμα σε ζώα στο φυσικό τους περιβάλλον, οι επιστήμονες ζητούν περαιτέρω έρευνα και την άμεση βελτίωση του ρυθμιστικού πλαισίου για την απόρριψη των ηλεκτρονικών αποβλήτων.