Ο κόσμος βρίσκεται πλέον σε μια τρομακτική απόσταση αναπνοής από το “σημείο χωρίς επιστροφή”, εκεί όπου η παγκόσμια θέρμανση θα καταστεί πια ανεξέλεγκτη. Επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, προειδοποιώντας ότι αν η θερμοκρασία της Γης συνεχίσει την ανοδική της πορεία, ο πλανήτης κινδυνεύει να παγιδευτεί σε ένα νέο και πολύ πιο ακραίο καθεστώς “θερμοκηπιακής Γης”. Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν πολύ χειρότερη από την άνοδο των 2-3 βαθμών Κελσίου που προβλέπεται σήμερα, διαλύοντας τις ήπιες συνθήκες των τελευταίων 11.000 ετών που επέτρεψαν στον ανθρώπινο πολιτισμό να ανθίσει.

Ήδη, με μια άνοδο της τάξης των 1,3°C τα τελευταία χρόνια, τα ακραία καιρικά φαινόμενα σαρώνουν τον πλανήτη, κοστίζοντας ζωές και καταστρέφοντας περιουσίες. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αν η αύξηση αγγίξει τους 3-4°C, «η οικονομία και η κοινωνία δεν θα λειτουργούν όπως τις γνωρίζουμε». Ο δρ Κρίστοφερ Γουλφ επισημαίνει τη δυσκολία πρόβλεψης των κρίσιμων «σημεία καμπής», γεγονός που καθιστά την άμεση προληπτική δράση επιτακτική ανάγκη.

Σύμφωνα με τον Γουλφ, «Αν ξεπεραστούν ορισμένα από αυτά τα όρια, ο πλανήτης μπορεί να μπει σε “τροχιά θερμοκηπίου”». Ο ίδιος τονίζει με έμφαση πως “Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και το κοινό δεν αντιλαμβάνονται επαρκώς τον κίνδυνο μιας τέτοιας μετάβασης, που ουσιαστικά θα είναι χωρίς επιστροφή”. Τα στοιχεία προκαλούν δέος: οι σημερινές θερμοκρασίες είναι πιθανώς οι υψηλότερες των τελευταίων 125.000 ετών, ενώ τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα βρίσκονται στο υψηλότερο σημείο των τελευταίων δύο εκατομμυρίων ετών.

Ο καθηγητής Τιμ Λέντον υπογραμμίζει ότι ακόμη και χωρίς να φτάσουμε σε μια «κατάσταση θερμοκηπίου», οι κίνδυνοι για την ανθρωπότητα θα είναι τεράστιοι αν η υπερθέρμανση φτάσει τους 3°C. Η μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό One Earth ανέλυσε 16 κρίσιμα «σημεία καμπής», όπως οι πάγοι της Γροιλανδίας και της Ανταρκτικής, το τροπικό δάσος του Αμαζονίου και το σύστημα ωκεάνιων ρευμάτων του Ατλαντικού (Amoc). Ορισμένα από αυτά τα σημεία φαίνεται πως έχουν ήδη αρχίσει να αποσταθεροποιούνται.

Οι ερευνητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι οι τρέχουσες διεθνείς δεσμεύσεις για το κλίμα απλώς δεν επαρκούν. Ο καθηγητής Γουίλιαμ Ρίπλ σημειώνει ότι η εξασθένηση του συστήματος Amoc αυξάνει κατακόρυφα τον κίνδυνο κατάρρευσης του Αμαζονίου. Το σενάριο μιας «θερμοκηπιακής Γης», που πρωτοεμφανίστηκε το 2018, περιγράφει έναν κόσμο όπου η θερμοκρασία θα παραμείνει 4°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα για χιλιάδες χρόνια, οδηγώντας σε βιβλική άνοδο της στάθμης της θάλασσας και ολοκληρωτική ανατροπή των κοινωνικών δομών.