Η Ελλάδα αλλάζει πρόσωπο στον οινοποιητικό της χάρτη, καθώς το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ολοκλήρωσε την πρώτη επίσημη επιστημονική χαρτογράφηση των αμπελώνων της χώρας. Τα ευρήματα της έρευνας αποκαλύπτουν μια εντυπωσιακή αλήθεια: αν και το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής γης παραμένει ιδανικό για αμπελοκαλλιέργεια, η κλιματική κρίση απειλεί πλέον άμεσα την επιβίωση των αμπελιών σε ιστορικές και εμβληματικές περιοχές, όπως η Σαντορίνη και η Αττική.

Ο επικεφαλής της έρευνας, βιοκλιματολόγος Γιάννης Χαραλαμπόπουλος, παρουσίασε ένα πρωτοποριακό εργαλείο αξιολόγησης. Με βαθμολογία από το 0 έως το 5, κάθε σπιθαμή γης εξετάζεται για την καταλληλότητά της, προσφέροντας πολύτιμες απαντήσεις σε παραγωγούς και κράτος. Όπως υπογραμμίζει ο ίδιος: «Οι αμπελουργοί θα γνωρίζουν σε ποιες περιοχές θα μπορούν να επενδύσουν. Επίσης, το χαρτογραφικό υλικό είναι χρήσιμο τόσο σε αυτούς που ασφαλίζουν το γεωργικό προϊόν όσο και στο κράτος όταν σχεδιάζει την αγροτική πολιτική».

Η μελέτη έλαβε υπόψη κρίσιμους παράγοντες, όπως η κλίση του εδάφους, το υψόμετρο και ο προσανατολισμός των καλλιεργειών. Στην κορυφή της λίστας με τα καταλληλότερα εδάφη βρίσκονται η Δυτική Ελλάδα, η Κεντρική Μακεδονία, η Θεσσαλία, η Ανατολική Στερεά και η Κρήτη. Αντίθετα, οι οροσειρές της Πίνδου και της Ροδόπης, η Σκάλα Λακωνίας και η Βορειοανατολική Πελοπόννησος συγκέντρωσαν τις χαμηλότερες βαθμολογίες. Ο κ. Χαραλαμπόπουλος σημειώνει πως το αποτέλεσμα δεν ήταν απρόσμενο, εξηγώντας: «Το αμπέλι είναι σκληροτράχηλο. Αγαπάει τις πιο άγονες και άνυδρες περιοχές, τα ανώμαλα και επικλινή εδάφη. Οπότε αναμέναμε ότι μεγαλύτερες επιφάνειες θα είχαν υψηλότερο σκορ».

Ωστόσο, το μέλλον διαγράφεται γεμάτο προκλήσεις. Η κλιματική αλλαγή πιέζει ήδη τις Κυκλάδες, με τη Σαντορίνη να βιώνει τις πρώτες συνέπειες στις σοδειές της. «Υπάρχει ήδη ισχυρή πίεση στις Κυκλάδες όπου το σκορ είναι σχετικά χαμηλό. Αν ρωτήσει κάποιος στη Σαντορίνη θα μάθει ότι πέρυσι η σοδειά δεν ήταν η επιθυμητή. Αν συνεχιστεί αυτό το φαινόμενο, τα επόμενα χρόνια ίσως υπάρξει πραγματικό πρόβλημα», προειδοποιεί ο ερευνητής. Παρόμοια εικόνα παρουσιάζει και η Αττική, ενώ απειλούνται επίσης η Αργολίδα, το Ηράκλειο και η Ρόδος. «Το σκορ που καταγράψαμε στην Αττική είναι επίσης χαμηλό και αναμένεται να γίνει χαμηλότερο. Από την κλιματική αλλαγή φαίνεται να επηρεάζονται και περιοχές όπως η Αργολίδα, το Ηράκλειο και η Ρόδος», προσθέτει.

Η λύση για τη διατήρηση της ελληνικής οινοπαραγωγής φαίνεται να βρίσκεται στην άνοδο προς τον Βορρά και σε υψηλότερα υψόμετρα. Ο κ. Χαραλαμπόπουλος είναι σαφής: «Σκεφτόμαστε ότι η παραγωγή προϊόντων του αμπελιού θα πρέπει να πάει βορειότερα και ψηλότερα αν θέλουμε να προσαρμοστούμε στην κλιματική αλλαγή». Η ανάγκη για δροσιά κατά τη διάρκεια της νύχτας είναι καθοριστική. «Το αμπέλι αντέχει χωρίς νερό, αλλά θέλει να δροσίζεται το βράδυ, οπότε η αύξηση της νυχτερινής θερμοκρασίας θα δημιουργήσει πρόβλημα. Οταν συμβεί αυτό λόγω της κλιματικής αλλαγής, οι καλλιέργειες θα πρέπει να γίνονται σε μεγαλύτερο υψόμετρο και να επιλεγούν περιοχές που θα είναι προσανατολισμένες προς την πιο δροσερή πλευρά, δηλαδή προς τον Βορρά. Σήμερα, θεωρούμε καταλληλότερα τα εδάφη που έχουν προσανατολισμό στον Νότο, αλλά αυτό θα αλλάξει».

Με αυτά τα νέα δεδομένα, ο χάρτης του ελληνικού κρασιού αναδιαμορφώνεται, αναζητώντας νέο καταφύγιο στα βουνά και στις βορειότερες γωνιές της χώρας.