Νεάπολη: Ένα ταξίδι στον χρόνο μέσα από φωτογραφίες και μνήμες
Δύο παλιές φωτογραφίες από την οδό Χαριλάου Τρικούπη, στη Νεάπολη, οδήγησαν σε μια νέα εξερεύνηση αυτής της αθηναϊκής γειτονιάς. Το γωνιακό σπίτι που κάποτε δέσποζε στη συμβολή με τη Σμολένσκη (Χαρ. Τρικούπη 103), πλέον κατεδαφισμένο, προκάλεσε ιδιαίτερη εντύπωση.
Οι όψεις της Χαριλάου Τρικούπη στο συγκεκριμένο ύψος αποπνέουν μια ποιητική αίσθηση ανοικειότητας. Οι σχεδόν χειροποίητες όψεις των νεοκλασικών του 1900, με την κεραμοπλαστική τους αρμονία, σμίγουν με τις πρώτες μοντερνιστικές πολυκατοικίες του ’30, συνθέτοντας μια υβριδική μετάβαση γεμάτη συγκίνηση.
Οι παλιές φωτογραφίες οδήγησαν τον αφηγητή πίσω στον χρόνο, με την επιθυμία να συλλάβει το τότε και το τώρα στο ίδιο κάδρο. Το γωνιακό σπίτι στη Χαριλάου Τρικούπη 103 με τη Σμολένσκη, χτισμένο πιθανότατα γύρω στο 1920, ήταν τριώροφο με καμπυλωτό έρκερ και βαθύ γείσο. Θύμιζε το σωζόμενο κτίριο στην Ιπποκράτους 175 με τη Λασκάρεως, ίσως έργο του ίδιου αρχιτέκτονα.
Η αστική κουλτούρα της Νεάπολης πριν το 1960, όταν η γειτονιά διατηρούσε μια πιο οικεία κλίμακα, έχει πολλά να πει για τους παλαιούς κατοίκους. Οι συναντήσεις της Χαριλάου Τρικούπη με τη Σμολένσκη και την Ισαύρων εξετάζονται με ανανεωμένο ενδιαφέρον.
Η πολυκατοικία που αντικατέστησε το παλιό σπίτι στη Χαριλάου Τρικούπη 103 φαντάζει παλιωμένη και γηρασμένη. Υπάρχει μια τραγικότητα στην αστική γήρανση, ιδίως όταν τα ασυντήρητα δείγματα μιας κάποτε μοντέρνας ζωής ορθώνονται ρυπαρά και ρυτιδωμένα.
Η Σμολένσκη προς τη Ζωοδόχου Πηγής παρουσιάζεται ως μια μικρή ανηφόρα με ένα μίγμα προπολεμικών και μεταπολεμικών κτιρίων. Ένα μεγάλο τριώροφο προς πώληση, στον αριθμό 24, που ξεκίνησε ως διώροφο νεοκλασικό, ορίζει τη μια γωνία. Δίπλα του, στον αριθμό 26, ένα μικρό νεοκλασικό ερείπιο με σφραγισμένα παράθυρα και εξαφανισμένη εξώθυρα. Απέναντι, ένα αποκατεστημένο διώροφο νεοκλασικό δείχνει το μέτρο της παλιάς γειτονιάς.
Η καγκελόπορτα του σπιτιού στη Σμολένσκη 24 τραβάει την προσοχή με την ατόφια παρουσία της. Κάποτε οδηγούσε στην αυλή, τώρα στις σκάλες και στην ανωδομή του παλιού κτιρίου. Η καγκελόπορτα φέρει όλα τα χαρακτηριστικά των νεοκλασικών σπιτιών της νότιας Ελλάδας, με μαιάνδρους, έλικες, ρόδακες και μια αρχιτεκτονική σύνθεση προσαρμοσμένη στις δυνατότητές της.
Το γκριζογάλανο χρώμα πάνω στο σίδερο φαντάζει βαθιά αθηναϊκό και τα στίγματα της σκουριάς προσδίδουν μια θεατρικότητα ταφικού μνημείου. Στις σιδερένιες βέργες, οι βροχές έχουν μετατρέψει λογαριασμούς και διαφημίσεις σε μια απρόσμενη εικαστική εγκατάσταση.
Η γειτονιά ολόγυρα, με σπίτια, πολυκατοικίες, καταστήματα, γραφεία και ερείπια, προβάλλει σαν ένα θεατρικό σκηνικό μιας παράστασης εν προόδω.