Η Ιβηρική Χερσόνησος βρέθηκε αντιμέτωπη με τη μανία της φύσης, αλλά μια νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει ότι η ανθρώπινη παρέμβαση στο κλίμα έκανε την κατάσταση δραματικά χειρότερη. Εννέα διαδοχικές, καταστροφικές καταιγίδες σάρωσαν την Ισπανία και την Πορτογαλία από τα μέσα Ιανουαρίου έως τα μέσα Φεβρουαρίου, αφήνοντας πίσω τους εικόνες βιβλικής καταστροφής. Στην Πορτογαλία, έξι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ στην Ισπανία περισσότεροι από 12.000 κάτοικοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους.

Το οικονομικό αποτύπωμα των φαινομένων προκαλεί ίλιγγο. Η ισπανική κυβέρνηση δεσμεύτηκε για την εκταμίευση 7 δισεκατομμυρίων ευρώ σε αποζημιώσεις, ενώ στην Πορτογαλία οι ζημιές αγγίζουν τα 6 δισεκατομμύρια ευρώ — ένα ποσό που αντιστοιχεί στο 1,5% του εθνικού ΑΕΠ. Οι προειδοποιήσεις της πορτογαλικής κυβέρνησης είναι σαφείς: το βάρος της ανοικοδόμησης θα επηρεάσει άμεσα τα δημοσιονομικά δεδομένα της χώρας.

Η διεθνής επιστημονική κοινότητα World Weather Attribution έθεσε τα φαινόμενα στο μικροσκόπιο. Η έρευνα δείχνει ότι η κλιματική αλλαγή ενίσχυσε την ένταση των βροχοπτώσεων όχι μόνο στην Ιβηρική, αλλά και στο γειτονικό Μαρόκο, όπου εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι εκτοπίστηκαν προσωρινά. Τα ευρήματα δείχνουν αύξηση της έντασης κατά 36% στις βόρειες περιοχές και κατά 28% στις νότιες. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η μελέτη: «Αυτό σημαίνει ότι οι πιο υγρές ημέρες είναι τώρα περίπου 30% πιο υγρές από την προβιομηχανική εποχή».

Η Κλερ Μπαρνς, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Ιμπίριαλ του Λονδίνου, εξηγεί πως η υπερθέρμανση είναι ο κύριος ένοχος. «Συνολικά εκτιμούμε πως οι πιο υγρές ημέρες είναι περίπου 11% υγρότερες από ό'τι θα ήταν χωρίς την προκαλούμενη από τον άνθρωπο κλιματική αλλαγή», σημειώνει η ίδια. Η αιτία κρύβεται στον συνδυασμό ενός «ατμοσφαιρικού ποταμού» και ενός πρωτοφανούς ωκεάνιου καύσωνα στον Ατλαντικό, ο οποίος είναι πλέον δέκα φορές πιο πιθανός λόγω της κλιματικής κρίσης.

Σύμφωνα με την Μπαρνς: «Το ατμοσφαιρικό ποτάμι ενισχύθηκε καθώς πέρασε πάνω από πολύ έντονο ωκεάνιο καύσωνα στον Ατλαντικό, πριν χτυπήσει την Ιβηρική». Η καταιγίδα λειτούργησε σαν σφουγγάρι, απορροφώντας τεράστιες ποσότητες υγρασίας από τον θερμό ωκεανό. Η ερευνήτρια αναλύει τη διαδικασία: «Η καταιγίδα μεταφέρει υγρασία από τον Ατλαντικό προς την Ιβηρική Χερσόνησο και προς το βόρειο Μαρόκο. Την ίδια ώρα, το καιρικό αυτό σύστημα περνάει πάνω από πολύ θερμή θαλάσσια περιοχή, το σημείο του ωκεάνιου καύσωνα. Εκεί, η καταιγίδα συλλέγει μεγάλο όγκο υγρασίας, την οποία δεν θα εξασφάλιζε εάν ο ωκεανός ήταν ψυχρότερος. Ο όγκος βροχόπτωσης ήταν πολύ μεγαλύτερος για τον λόγο αυτό».

Εκτός από τον ωκεάνιο καύσωνα, μια τεράστια ζώνη υψηλής πίεσης στον Ατλαντικό ανάγκασε τις καταιγίδες να παραμένουν πάνω από την περιοχή για έναν ολόκληρο μήνα. Αν και τα συστήματα έγκαιρης ειδοποίησης και τα σχέδια εκκένωσης λειτούργησαν, περιορίζοντας τον συνολικό αριθμό των θυμάτων σε 49, οι υποδομές λύγισαν. Ενδεικτικό είναι ότι ο κεντρικότερος αυτοκινητόδρομος της Πορτογαλίας κατέρρευσε, παραμένοντας κλειστός για εβδομάδες.

Η Μάγια Βάλμπεργκ από τον Ερυθρό Σταυρό κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι η προστασία της ζωής δεν αρκεί αν δεν αντιμετωπιστεί η ρίζα του προβλήματος: «Τα συστήματα έγκαιρης ειδοποίησης και έκτακτων μέτρων έσωσαν ζωές, αλλά δεν περιορίζουν την έκθεση των πληθυσμών στο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής και στις επιπτώσεις του».