Η κλιματική κρίση φέρνει την Ευρώπη αντιμέτωπη με νέους, οδυνηρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που δημοσίευσε η εφημερίδα The Guardian, ο ιός τσικουνγκούνια, μια ιδιαίτερα επώδυνη τροπική ασθένεια, μπορεί πλέον να μεταδίδεται μέσω των μολυσμένων κουνουπιών-φορέων σε ολόκληρη σχεδόν την ευρωπαϊκή ήπειρο.

Οι αυξημένες θερμοκρασίες αλλάζουν ριζικά τον χάρτη της μετάδοσης, καθιστώντας τη μόλυνση από τον συγκεκριμένο ιό πιθανή για περισσότερο από έξι μήνες τον χρόνο σε χώρες της νότιας Ευρώπης, όπως η Ελλάδα και η Ισπανία. Η επιστημονική ομάδα πίσω από τη μελέτη διαπίστωσε ότι η χαμηλότερη θερμοκρασία στην οποία μπορεί να συμβεί η μόλυνση είναι κατά 2,5 βαθμούς Κελσίου χαμηλότερη από ό,τι υπολογιζόταν στο παρελθόν, μια διαφορά που οι ερευνητές χαρακτήρισαν «σοκαριστική».

Ο ιός τσικουνγκούνια, ο οποίος εντοπίσθηκε για πρώτη φορά το 1952 στην Τανζανία, προκαλεί οξύ και παρατεταμένο πόνο στις αρθρώσεις, ενώ μπορεί να αποβεί μοιραίος για ηλικιωμένους και μικρά παιδιά. Παρότι παλαιότερα περιοριζόταν στις τροπικές ζώνες, η κατάσταση έχει αλλάξει δραματικά, με μεγάλες εξάρσεις εκατοντάδων κρουσμάτων να καταγράφονται στη Γαλλία και την Ιταλία το 2025.

Ο Σαντίπ Τεγκάρ, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας του βρετανικού Κέντρου Οικολογίας και Υδρολογίας (UKCEH), αναφέρει χαρακτηριστικά: «Ο ρυθμός της υπερθέρμανσης στην Ευρώπη είναι σχεδόν διπλάσιος από τον παγκόσμιο ρυθμό του φαινομένου, ενώ το χαμηλότερο όριο θερμοκρασίας για τη μετάδοση του ιού είναι πολύ σημαντικό. Οι διαπιστώσεις μας είναι σοκαριστικές». Από την πλευρά του, ο δρ Στίβεν Ουάιτ, μέλος του UKCEH, εξηγεί: «Πριν από είκοσι χρόνια, αν λέγατε ότι θα είχαμε τσικουνγκούνια και δάγκειο πυρετό στην Ευρώπη, όλοι θα σας αποκαλούσαν τρελό, αφού αυτές είναι τροπικές ασθένειες. Σήμερα, όλα έχουν αλλάξει και αυτό οφείλεται σε αυτό το κουνούπι-εισβολέα και στην κλιματική αλλαγή. Τόσο απλά».

Η σοβαρότητα της κατάστασης υπογραμμίζεται από το γεγονός ότι το 40% των ασθενών εξακολουθεί να παρουσιάζει συμπτώματα αρθρίτιδας ή σοβαρούς πόνους ακόμα και πέντε χρόνια μετά τη μόλυνση. Ο δρ Ουάιτ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη ραγδαία εξάπλωση: «Βλέπουμε ταχύτατη μεταβολή και αυτό είναι που μας ανησυχεί. Μέχρι και πέρυσι, η Γαλλία κατέγραφε περίπου 30 κρούσματα τσικουνγκούνια τον χρόνο, για την τελευταία δεκαετία. Πέρυσι είχαν περισσότερα από 800».

Η δρ Ντιάνα Ρόχας Αλβαρεζ, επικεφαλής της ομάδας ιολογίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, επισημαίνει: «Η έρευνα αυτή είναι σημαντική γιατί εξηγεί πώς η μετάδοση του ιού στην ευρωπαϊκή ήπειρο ενδέχεται να γίνει ακόμη συχνότερη με την πάροδο του χρόνου. Η νόσος από τον ιό τσικουνγκούνια μπορεί να αποδειχθεί καταστροφική, με ποσοστό 40% των ασθενών να υφίσταται συμπτώματα αρθρίτιδας ή σοβαρό πόνο, πέντε χρόνια μετά τη μόλυνση. Το κλίμα παίζει κρίσιμο ρόλο σε αυτό. Η Ευρώπη, πάντως, έχει ακόμη την ευκαιρία να ελέγξει την εξάπλωση του κουνουπιού αυτού».

Για την προστασία από τον ιό, οι ειδικοί προκρίνουν την εκπαίδευση για την αφαίρεση στάσιμων υδάτων όπου αναπαράγονται τα κουνούπια, καθώς και τη χρήση εντομοαπωθητικών και κατάλληλου ρουχισμού. Καθώς το ασιατικό κουνούπι-τίγρης φαίνεται πλέον να δραστηριοποιείται όλο τον χρόνο εξαιτίας των ήπιων χειμώνων, η εγρήγορση και η παρακολούθηση από τις υγειονομικές αρχές αποτελούν πλέον μονόδρομο.