Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια απειλή που τα τρέχοντα χρηματοπιστωτικά εργαλεία αδυνατούν να αντιληφθούν. Ειδικοί προειδοποιούν πως η επιταχυνόμενη κλιματική κρίση, σε συνδυασμό με παρωχημένα οικονομικά μοντέλα, δημιουργεί τις συνθήκες για μια παγκόσμια κατάρρευση, από την οποία η επιστροφή στην κανονικότητα θα είναι πολύ πιο δύσκολη σε σχέση με την κρίση του 2008.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στην έκθεση, «δεν μπορούμε να σώσουμε τη Γη όπως σώσαμε τις τράπεζες». Ενώ ο πλανήτης οδεύει προς αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2 °C, οι κίνδυνοι για ακραία καιρικά φαινόμενα κλιμακώνονται ραγδαία. Ωστόσο, τα μοντέλα που χρησιμοποιούν κυβερνήσεις και ιδρύματα επιλέγουν να αγνοήσουν αυτές τις κρίσεις, υποθέτοντας λανθασμένα ότι το μέλλον θα μοιάζει με το παρελθόν.

Η καύση ορυκτών καυσίμων ωθεί το κλιματικό σύστημα σε αχαρτογράφητα νερά, με σημεία καμπής όπως η κατάρρευση των ρευμάτων του Ατλαντικού ή του παγετώνα της Γροιλανδίας να απειλούν την κοινωνική συνοχή. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Έξετερ και το χρηματοοικονομικό think tank Carbon Tracker Initiative τονίζουν ότι οι συνδυασμένες καταστροφές θα μπορούσαν να ισοπεδώσουν ολόκληρες εθνικές οικονομίες.

Η σχετική έκθεση καταλήγει στο ότι οι κυβερνήσεις και οι ρυθμιστικές αρχές πρέπει να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή, καθώς η μείωση των εκπομπών είναι σαφώς φθηνότερη από την αντιμετώπιση μη αναστρέψιμων καταστροφών. Ο Δρ Jesse Abrams, του Πανεπιστημίου του Έξετερ, δήλωσε: «Δεν έχουμε να κάνουμε με διαχειρίσιμες οικονομικές προσαρμογές. Οι κλιματολόγοι που ρωτήσαμε ήταν σαφείς: τα τρέχοντα οικονομικά μοντέλα δεν μπορούν να αποτυπώσουν αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία – τις αλυσιδωτές αποτυχίες και τις σύνθετες κρίσεις που καθορίζουν τον κλιματικό κίνδυνο σε έναν θερμότερο κόσμο – και θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τα ίδια τα θεμέλια της οικονομικής ανάπτυξης».

Ο ίδιος συμπλήρωσε πως για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, πρόκειται για μια «θεμελιώδη παρερμηνεία των κινδύνων που αντιμετωπίζουμε». Προειδοποίησε μάλιστα: «Σκεφτόμαστε κάτι σαν την [κρίση] του 2008, αλλά από την οποία δεν μπορούμε να ανακάμψουμε. Μόλις συμβεί η κατάρρευση του οικοσυστήματος ή η κλιματική κατάρρευση, δεν μπορούμε να σώσουμε τη Γη όπως κάναμε με τις τράπεζες».

Ο Mark Campanale, Διευθύνων Σύμβουλος της Carbon Tracker, τόνισε: «Το τελικό αποτέλεσμα των λανθασμένων οικονομικών συμβουλών είναι η ευρέως διαδεδομένη αδιαφορία μεταξύ των επενδυτών και των υπευθύνων χάραξης πολιτικής. Σε ορισμένα κυβερνητικά τμήματα υπάρχει η τάση να υποτιμούν τις επιπτώσεις του κλίματος στην οικονομία, προκειμένου να αποφύγουν τη λήψη δύσκολων αποφάσεων σήμερα. Αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα – οι συνέπειες της καθυστέρησης είναι καταστροφικές».

Από την πλευρά του, ο Hetal Patel της Phoenix Group επισήμανε ότι «Η υποτίμηση του φυσικού κινδύνου δεν παραμορφώνει μόνο τις επενδυτικές αποφάσεις, αλλά υποβαθμίζει τις πραγματικές συνέπειες που τελικά θα επηρεάσουν το σύνολο της κοινωνίας». Είναι χαρακτηριστικό πως αναλογιστές προέβλεψαν το 2025 ότι η παγκόσμια οικονομία μπορεί να αντιμετωπίσει απώλεια 50% του ΑΕΠ μεταξύ 2070 και 2090 από καταστροφικές κλιματικές κρίσεις.

Η νέα έκθεση βασίστηκε σε εκτιμήσεις 68 κλιματολόγων από ερευνητικά ιδρύματα σε ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Κίνα και άλλες εννέα χώρες. Διαπιστώθηκε ότι οι αγορές υποφέρουν περισσότερο από ακραία φαινόμενα όπως καύσωνες και ξηρασίες, ενώ το ΑΕΠ αποκρύπτει το πλήρες κόστος, αγνοώντας θανάτους και κοινωνικές αναταραχές. Ο Abrams σημείωσε το χάσμα στις εκτιμήσεις: «Κάποιοι λένε ότι θα έχουμε απώλεια 10% του ΑΕΠ μεταξύ 3C και 4C βαθμών [παγκόσμιας θέρμανσης], αλλά οι επιστήμονες του φυσικού κλίματος λένε ότι η οικονομία και η κοινωνία θα σταματήσουν να λειτουργούν όπως τις γνωρίζουμε. Αυτό είναι ένα μεγάλο χάσμα». Τέλος, η Laurie Laybourn της Strategic Climate Risks Initiative δήλωσε: «Ζούμε σήμερα μια παραδειγματική αλλαγή στην ταχύτητα, την κλίμακα και τη σοβαρότητα των κινδύνων που προκαλεί η κλιματική κρίση. Ωστόσο, πολλοί κανονισμοί και κυβερνητικές ενέργειες είναι επικίνδυνα αποκομμένοι από την πραγματικότητα».