Μια νέα έκθεση αποκαλύπτει ότι μόλις 32 εταιρείες ορυκτών καυσίμων ευθύνονται για το ήμισυ των παγκόσμιων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που τροφοδοτούν την κλιματική κρίση το 2024, έναντι 36 εταιρειών το προηγούμενο έτος.

Η Saudi Aramco αναδείχθηκε ως ο μεγαλύτερος ρυπαντής υπό κρατικό έλεγχο, ενώ η ExxonMobil κατέχει την πρώτη θέση μεταξύ των ιδιωτικών εταιρειών. Οι επικριτές κατηγορούν τις κορυφαίες εταιρείες ορυκτών καυσίμων για «σαμποτάζ της κλιματικής δράσης» και υποστηρίζουν ότι «βρίσκονται στη λάθος πλευρά της ιστορίας».

Οι κρατικές εταιρείες ορυκτών καυσίμων αντιπροσωπεύουν 17 από τους 20 μεγαλύτερους ρυπαντές στην έκθεση Carbon Majors. Οι συγγραφείς της έκθεσης τονίζουν τα πολιτικά εμπόδια στην αντιμετώπιση της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Και οι 17 εταιρείες ελέγχονται από χώρες που αντιτάχθηκαν σε ένα προτεινόμενο σχέδιο σταδιακής κατάργησης των ορυκτών καυσίμων στη σύνοδο COP30 του ΟΗΕ για το κλίμα τον Δεκέμβριο, όπως η Σαουδική Αραβία, η Ρωσία, η Κίνα, το Ιράν, τα ΗΑΕ και η Ινδία. Περισσότερες από 80 άλλες χώρες είχαν υποστηρίξει το σχέδιο κατάργησης.

Η Saudi Aramco ευθύνεται για 1,7 δισεκατομμύρια τόνους CO2, μεγάλο μέρος των οποίων προέρχεται από εξαγόμενο πετρέλαιο. Εάν ήταν χώρα, η Aramco θα ήταν ο πέμπτος μεγαλύτερος ρυπαντής άνθρακα στον κόσμο, ακριβώς πίσω από τη Ρωσία. Η παραγωγή ορυκτών καυσίμων της ExxonMobil οδήγησε σε 610 εκατομμύρια τόνους CO2, κατατάσσοντάς την ως την ένατη μεγαλύτερη ρυπογόνο, μπροστά από τη Νότια Κορέα.

Μετά από μια προσωρινή πτώση κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, η συνεχιζόμενη καύση ορυκτών καυσίμων οδήγησε τις εκπομπές σε ετήσια αύξηση σε ρεκόρ επίπεδα. Για να επιτευχθεί ο στόχος της Συμφωνίας του Παρισιού, οι εκπομπές θα έπρεπε να μειωθούν κατά 45% έως το 2030, ένα στόχο που πλέον θεωρείται ανέφικτος. Ωστόσο, ο περιορισμός της υπέρβασης θεωρείται ζωτικής σημασίας.

Ο Έμετ Κονέιρ της δεξαμενής σκέψης InfluenceMap, που ηγήθηκε της έκθεσης, δήλωσε: «Κάθε χρόνο, οι παγκόσμιες εκπομπές συγκεντρώνονται όλο και περισσότερο σε μια μειούμενη ομάδα υψηλών ρυπαντών, ενώ η συνολική παραγωγή συνεχίζει να αυξάνεται».

Πρόσφατες συγχωνεύσεις στον τομέα του πετρελαίου περιλαμβάνουν την εξαγορά της Pioneer Natural Resources από την ExxonMobil και της Hess από την Chevron.

Η Τζεπόρα Μπέρμαν, από την Πρωτοβουλία Συνθήκης Μη Διάδοσης Ορυκτών Καυσίμων, δήλωσε: «Αυτή η τελευταία έκθεση επιβεβαιώνει μια σκληρή πραγματικότητα: μια ισχυρή, συγκεντρωμένη ομάδα εταιρειών ορυκτών καυσίμων όχι μόνο κυριαρχεί στις παγκόσμιες εκπομπές, αλλά σαμποτάρει ενεργά την κλιματική δράση και υπονομεύει τις κυβερνητικές φιλοδοξίες».

Η εν λόγω πρωτοβουλία στοχεύει στην παγκόσμια συνεργασία που θα σταματήσει την επέκταση των ορυκτών καυσίμων και θα ξεκινήσει μια δίκαιη μετάβαση μακριά από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Η Μπέρμαν ανέφερε ότι μια συνάντηση των 80 χωρών τον Απρίλιο στην Κολομβία που υποστηρίζουν τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων ήταν ένα κρίσιμο βήμα για την εξασφάλιση ενός βιώσιμου μέλλοντος.

Η βάση δεδομένων Carbon Majors στήριξε πρόσφατες αναλύσεις που συνδέουν άμεσα τις εκπομπές άνθρακα των μεγαλύτερων εταιρειών ορυκτών καυσίμων με δεκάδες θανατηφόρα κύματα καύσωνα, που διαφορετικά θα ήταν σχεδόν αδύνατο να συμβούν. Η βάση δεδομένων έχει επίσης χρησιμοποιηθεί ως αποδεικτικό στοιχείο σε νομικές υποθέσεις, όπως η Lliuya κατά RWE, μια σημαντική γερμανική υπόθεση για το κλίμα, και στους νόμους για τα κλιματικά ταμεία (climate superfund) στη Νέα Υόρκη και το Βερμόντ.

Η Ρεμπέκα Μπράουν, επικεφαλής του Κέντρου Διεθνούς Περιβαλλοντικού Δικαίου, δήλωσε: «Τα στοιχεία συνεχώς πληθαίνουν. Το Διεθνές Δικαστήριο Δικαιοσύνης και τα δικαστήρια ανά τον κόσμο συνδέουν όλο και περισσότερο την παραγωγή ορυκτών καυσίμων με την καταστροφή του κλίματος, καθιστώντας σαφές ότι οι μεγάλοι ρυπαντές πρέπει να καταργήσουν τα ορυκτά καύσιμα και να πληρώσουν. Και όταν τα γεγονότα είναι ξεκάθαρα και ο νόμος σαφής, η λογοδοσία είναι αναπόφευκτη».

Η Saudi Aramco αρνήθηκε να σχολιάσει, ενώ η ExxonMobil δεν απάντησε σε αίτημα του Guardian.