Για μία ακόμα χρονιά, η Ελλάδα κατέγραψε άνοδο της θερμοκρασίας, με το 72% των ημερών του έτους να παρουσιάζουν θετικές αποκλίσεις στις κανονικές τιμές. Όπως δήλωσε στο in ο επικεφαλής της μονάδας ΜΕΤΕΟ και διευθυντής ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Κώστας Λαγουβάρδος, «για μια ακόμα χρονιά επιβεβαιώθηκε η τάση της τελευταίας δεκαετίας, η χιονοκάλυψη να μειώνεται δραματικά με αποτέλεσμα σημαντικές επιπτώσεις στη λειψυδρία αλλά και στη ξήρανση των δασών».

Τα παραπάνω είναι μέρος της κλιματικής αποτίμησης για το 2025, μια πρωτοβουλία του climatebook.gr του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, ενός κόμβου πληροφόρησης για τα έντονα καιρικά γεγονότα, τις επιπτώσεις τους, την κλιματική αλλαγή και τις φυσικές καταστροφές. Η φετινή, τέταρτη κατά σειρά, έκθεση παρουσιάστηκε στον απόηχο της κακοκαιρίας της Τετάρτης 21 Ιανουαρίου, η οποία σημαδεύτηκε από δύο θανάτους.

Οι επιστήμονες είχαν έγκαιρα προειδοποιήσει για τη σφοδρότητα της κακοκαιρίας, οδηγώντας σε αποφάσεις όπως η αποστολή μηνυμάτων 112 και το κλείσιμο σχολείων σε ορισμένες περιοχές, ως μέτρα πρόληψης.

Καθώς η χάραξη πολιτικής για την προστασία των πολιτών λόγω της κλιματικής κρίσης βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο και οι αποφάσεις της πολιτείας είναι συχνά αντικείμενο κριτικής, οι επιστήμονες του Αστεροσκοπείου υπογραμμίζουν ότι η συνεχής διάχυση της επιστήμης του κλίματος στην κοινωνία είναι ένα βασικό εργαλείο για την αντιμετώπιση των ακραίων φαινομένων.

Όπως αναφέρει η Βάσω Κοτρώνη, μετεωρολόγος και διευθύντρια ερευνών στο ΕΑΑ, «Τα επιστημονικά δεδομένα δεν είναι πολιτική αλλά θα έπρεπε να χρησιμοποιούνται για την χάραξη και άσκηση ορθής πολιτικής προς όφελος των πολιτών».

Σε παγκόσμιο επίπεδο, το 2025 ήταν το τρίτο θερμότερο έτος, με τη μέση θερμοκρασία να ξεπερνά κατά +1.47 βαθμούς τη μέση τιμή της προβιομηχανικής περιόδου (1850-1900). Η απόκλιση της θερμοκρασίας στην Ελλάδα ξεπέρασε τους 1.2 °C πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020.

Τον Μάρτιο του 2025 καταγράφηκαν θερμοκρασίες ρεκόρ για την εποχή σε πολλές περιοχές της χώρας, ενώ το καλοκαίρι του 2025 ήταν το τρίτο θερμότερο από το 1960. Συνολικά, το 2025 ήταν το δεύτερο θερμότερο έτος από το 1960 για την Ελλάδα, με μέση ετήσια θερμοκρασία 15.3°C.

Είναι ενδεικτικό ότι τα 6 από τα 7 θερμότερα έτη στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί την τελευταία επταετία, ενώ τα 3 θερμότερα έτη έχουν καταγραφεί τα τελευταία 3 χρόνια. Το 2025 ήταν το 4ο πιο θερμό έτος από το 1991. Παράλληλα, ασυνήθιστα χαμηλές θερμοκρασίες σημειώθηκαν στις αρχές Απριλίου και Οκτωβρίου 2025.

Όσον αφορά το ύψος βροχής, το 2025 ήταν κοντά στη μέση τιμή των τελευταίων 30 ετών (15ο στην κατάταξη). Το 2000 ήταν το πιο ξηρό έτος και το 2009 το πιο υγρό έτος της τριακονταετίας 1991-2020. Λιγότερες βροχές από το κανονικό σημειώθηκαν στην Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη, σε τμήματα της ανατολικής ηπειρωτικής χώρας (συμπεριλαμβανομένης της Αττικής), στα περισσότερα νησιά του Αιγαίου και στην Κρήτη, καθώς και σε περιοχές της δυτικής Στερεάς Ελλάδας.

Αντίθετα, περισσότερες βροχές σημειώθηκαν στη Θεσσαλία, την κεντρική Μακεδονία, τα νησιά του Ιονίου και σε περιοχές της Ηπείρου. Σύμφωνα με τον κ. Λαγουβάρδο, ο χάρτης του 2025 αποτυπώνει τις διαφορετικές συνθήκες που επικράτησαν στις διάφορες περιοχές της Ελλάδας.

Απαντώντας στο ερώτημα γιατί η λειψυδρία είναι τόσο έντονη παρά το γεγονός ότι το υδρολογικό έτος δεν ήταν ιδιαίτερα κακό, ο κ. Λαγουβάρδος εξηγεί ότι «Η ραγδαιότητα που χαρακτηρίζει ολοένα και πιο συχνά τις βροχοπτώσεις, δεν συνάδει με τον τρόπο που έχουν συνηθίσει τα οικοσυστήματα να απορροφούν το νερό. Επίσης, κομβικό ρόλο στο θέμα της λειψυδρίας παίζουν οι χιονοπτώσεις, όπου η κατάσταση είναι πραγματικά ιδιαίτερα ανησυχητική».

Αυξημένα επίπεδα ξηρασίας παρατηρήθηκαν στην ανατολική Στερεά Ελλάδα, την Κρήτη, τα νησιά του Αιγαίου, τη Θράκη και μεγάλο μέρος της Πελοποννήσου, ενώ ελαφρώς θετικές αποκλίσεις υγρασίας εδάφους σημειώθηκαν στη Μακεδονία και τη Θεσσαλία. Ο Μάρτιος, ο Ιούλιος, ο Αύγουστος και ο Σεπτέμβριος ήταν ιδιαίτερα ξηροί για το μεγαλύτερο μέρος της χώρας.

Κατά τους τρεις τελευταίους μήνες του έτους, η υγρασία επανήλθε σε κανονικά ή θετικά επίπεδα σε μεγάλο μέρος της χώρας, εκτός της Κρήτης, λόγω των πολλών βροχοπτώσεων που σημειώθηκαν σε περιοχές όπως η Ήπειρος, η Αττική, η Θεσσαλία και η Πελοπόννησος.

Η θερμοκρασία της θάλασσας ήταν υψηλότερη από την κλιματική τιμή της περιόδου 1991-2020 σε όλα τα πελάγη, με τις θετικές αποκλίσεις να φτάνουν τους +1.4 με +1.6 βαθμούς Κελσίου σε περιοχές του Ιονίου και της Ρόδου. Η θερμοκρασία της θάλασσας ξεπέρασε ακόμη και τους 28-29 βαθμούς τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 2025 στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Ρόδου και Καστελόριζου, καθώς και σε περιοχές του Ιονίου. Η χαμηλότερη θερμοκρασία, 11 βαθμοί, σημειώθηκε στο Θρακικό Πέλαγος και στο Βόρειο Αιγαίο τον Μάρτιο του 2025.

Οι ημέρες χιονοκάλυψης ήταν σημαντικά περιορισμένες κατά 35-30% στη Βόρεια Ελλάδα και στην Πίνδο, κάτω από τον μέσο όρο των ετών 2005-2024. Συνολικά, το 2025 σημειώθηκαν 170 ημέρες χιονόπτωσης στον Όλυμπο και 130 στην Πίνδο, ενώ χαμηλός ήταν ο αριθμός ημερών χιονοκάλυψης στην Κρήτη με 100 ημέρες στα Λευκά Όρη. Στην Πάρνηθα οι ημέρες χιονοκάλυψης έφτασαν μόλις τις 8.

Το 2025 σημειώθηκαν 19 καιρικά επεισόδια στην Ελλάδα με έντονες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, αριθμός χαμηλότερος από τον ετήσιο μέσο όρο της περιόδου 2000-2025 (~24 επεισόδια). Τα 19 επεισόδια ήταν άμεσα σχετιζόμενα με πλημμύρες, εκ των οποίων 7 συνοδεύτηκαν από ισχυρούς ανέμους και 2 από σίφωνες ξηράς.

Το 2025 είναι το πρώτο έτος από το 2000 χωρίς ανθρώπινες απώλειες, σε αντίθεση με τον ετήσιο μέσο όρο της περιόδου 2000–2025 που είναι ~11 απώλειες. Δυστυχώς, όπως σημειώνει ο κ. Λαγουβάρδος, το 2026 ξεκίνησε αρνητικά, καθώς δύο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της κακοκαιρίας της Τετάρτης 21 Ιανουαρίου.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι πλημμύρες είναι το φονικότερο καιρικό φαινόμενο, το πιο επικίνδυνο για την ανθρώπινη ζωή και αυτό στο οποίο απαιτείται η μεγαλύτερη εκπαίδευση του κοινού. Ο επικεφαλής του climatebook.gr προσθέτει ότι ο αριθμός των ανθρώπινων απωλειών θα ήταν πολύ μεγαλύτερος αν υπήρχαν διαθέσιμα, αξιόπιστα και συγκρίσιμα στοιχεία για τους θανάτους που προκαλούν οι καύσωνες, τους οποίους οι ειδικοί επιστήμονες αποκαλούν «σιωπηλό δολοφόνο».

Ένα ξεχωριστό κεφάλαιο της κλιματικής αποτίμησης του 2025 είναι η δραματική συρρίκνωση του Μόρνου στη μισή έκταση μέσα σε τρία χρόνια. Ως έτος αναφοράς λαμβάνεται το 2022, όταν η έκταση της λίμνης ανερχόταν σε 16.2 km². Έκτοτε, καταγράφεται σταδιακή συρρίκνωση: τον Οκτώβριο του 2023 η μείωση ανήλθε σε περίπου 10%, ενώ τον Οκτώβριο του 2024 η έκταση ήταν ήδη μειωμένη κατά περίπου 32% σε σχέση με το 2022.

Κατά το 2025, η συρρίκνωση της λίμνης κορυφώθηκε, περιορίζοντας την έκταση στα 8.3 km², τιμή που αντιστοιχεί σε μείωση περίπου 49% σε σύγκριση με τον Οκτώβριο του 2022 και αποτελεί τη μικρότερη καταγεγραμμένη έκταση της τελευταίας τετραετίας. Η εικόνα αυτή αναδεικνύει τη σωρευτική επίδραση των χαμηλών βροχοπτώσεων και της μειωμένης χιονοκάλυψης στην κατάσταση του ταμιευτήρα.