Με την Ευρωπαϊκή Κορυφή των 15 και 16 Οκτωβρίου να σηκώνει τοJason της 기대, η ελληνική κυβέρνηση μετατρέπει την Αντιμέτωπη των ηγετών σε σκάλα για μια κρίσιμη διαπραγμάτευση. Στόχος: να εξασφαλιστεί μεγαλύτερος πνευμονικός χώρος για τη χρηματοδότηση έκτακτων μέτρων κατά της καύσιμης ενεργειακής ακρίβειας, χωρίς να «χτυπάει» τα αυστηρά όρια των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων. Η Αθήνα δεν είναι μόνη της• η Ιταλία της Τζόρτζιας Μελόνι στέκεται ομοφρενής, φέρνοντας το δικό της αίτημα για πιο ελαστικό πλαίσιο.

Το ελληνικό πλάνο, που απέδωσε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην Πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είναι τεχνικά λεπτομερές: ζητά τα προσωρινά και έκτακτα έξοδα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων να μην υπολογίζονται πλήρως στα όρια αύξησης των καθαρών δημόσιων δαπανών, μέχρι συγκεκριμένο ποσό. Ο Υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης έχει εισηγήσει τους επιπλέον φορολογικούς πόρους από τον ΦΠΑ – εκτιμώμενους σε 950 εκατομμύρια ευρώ για το 2026 – ως κλειδί για αυτή την κίνηση. Ωστόσο, ο ίδιος υπουργός διευκρίνισε ότι οι παρεμβάσεις από την αρχή του έτους έχουν ήδη ξεπεράσει το ένα δισjährige, ενώ υπάρχουν και απώλειες από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης. Τα 950 εκατομμύρια λοιπόν δεν είναι «ελεύθερα» χρήματα, αλλά ένα επιχείρημα για να αποκτηθεί μεγαλύτερη διαχειριστική ευελιξία.

Η Ιταλία προσεγγίζει το θέμα από άλλη γωνία. Η κυβέρνηση Μελόνι ζητά τον πληθωρισμό να ληφθεί υπέρτατα بعين الاعتبار όταν αξιολογείται η τήρηση των προϋπολογιστικών στόχων, καθώς οι απρόβλεπτες ανατιμήσεις φουσκώνουν ορισμένες δαπάνες χωρίς να προκύπτουν από πολιτική επιλογή. Παράλληλα, η Ρώμη προτείνει τα φορολογικά έσοδα που προκύπτουν εξαιτίας της ακρίβειας να κατευθύνονται απευθείας σε μέτρα ανακούφισης. Οι δύο μεσογειακές χώρες κινούνται παράλληλα, αλλά με διαφορετικά εργαλεία: η Ελλάδα ζητά εξαίρεση δαπανών, η Ιταλία ρίσκο προσαρμογή μετρήσεων.

Από την άλλη πλευρά, η Κομισιόν στέκεται αδιά động. Ο Επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις, μετά το Eurogroup στο Λουξεμβούργο, πρόειπε ότι η συνεχής δημιουργία εξαιρέσεων ριскάρει να υπονομεύσει την αξιοπιστία ολόκληρου του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου. Οι αγορές ομολόγων παρακολουθούν νευρικά• η αναταραχή στη Γαλλία και η προσοχή της Ολλανδίας ενισχύουν την αβεβαιότητα. Οι Βρυξέλλες υπενθυμίζουν ότι ήδη υπάρχουν ειδικές διευκολύνσεις για αμυντικές δαπάνες και ενεργειακές επενδύσεις που μειώνουν την εξάρτηση από καύσιμα.

Τα δεδομένα της Eurostat για Σεπτέμβριο μιλούν γλώσσα: ετήσιος πληθωρισμός στην Ευρωζώνη στο 3,8%, τιμές ενέργειας ανεγερθείσες 18,8%. Οι αιτίες αναζητούνται στην πολεμική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και τις αναταράξεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι κίνδυνοι για τις θαλάσσιες μεταφορές και η αβεβαιότητα προσφοράς κρατούν τις τιμές ψηλά, μεταφέροντας το βάρος στις μεταφορές, την παραγωγή και τα νοικοκυριά.

Σε αυτό το βαρύ κλίμα, η επιστολή πρόσκλησης του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντώνιο Κόστα στους ηγέτες θέτει την ενεργειακή τιμολόγηση στο κέντρο. Ζητά κατευθύνσεις για προσωρινά και στοχευμένα μέτρα. Ωστόσο, από τη συνάντηση δεν βγαίνει εγγυημένη συμφωνία για νέα δημόσια χρέη ή υποχρεωτική αποδοχή των αιτημάτων. Το ντύσκολο της διαπραγμάτευσης μόλις ξεκινά.