Μετά από τρία χρόνια επίμονων προσπαθειών στις πιο αντίξοες συνθήκες της Δυτικής Ανταρκτικής, μια διεθνής ερευνητική ομάδα έγραψε ιστορία. Κατάφεραν να ολοκληρώσουν μια πρωτοποριακή γεώτρηση, ανασύροντας δείγματα βράχων και λάσπης συνολικού μήκους 238 μέτρων. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο πυρήνα που έχει έρθει ποτέ στο φως κάτω από τα στρώματα πάγου, προσφέροντας ένα μοναδικό «παράθυρο» στο άγνωστο παρελθόν της λευκής ηπείρου.

Σύμφωνα με την προκαταρκτική χρονολόγηση, η οποία βασίστηκε σε μικροσκοπικά απολιθώματα θαλάσσιων οργανισμών, αυτά τα δείγματα μας ταξιδεύουν 23 εκατομμύρια χρόνια πίσω στον χρόνο. Καλύπτουν περιόδους κατά τις οποίες η θερμοκρασία της Γης ήταν σημαντικά υψηλότερη από ό,τι σήμερα, ξεπερνώντας ακόμα και τις θερμοκρασίες που προβλέπεται να φτάσει ο πλανήτης το 2100 με βάση τις τρέχουσες κλιματικές πολιτικές. Η σημασία αυτής της ανακάλυψης είναι κρίσιμη, καθώς το παγοκάλυμμα της Δυτικής Ανταρκτικής παρουσιάζει ήδη σημάδια αστάθειας. Αν έλιωνε ολοκληρωτικά, η στάθμη των ωκεανών θα μπορούσε να ανέβει καταστροφικά κατά 4 έως 5 μέτρα.

Το διεθνές ερευνητικό πρόγραμμα SWAIS2C έχει έναν ξεκάθαρο στόχο: να εξετάσει πώς αντέδρασε το κάλυμμα πάγου σε παλαιότερα επεισόδια κλιματικής αλλαγής, ώστε οι επιστήμονες να εκτιμήσουν τη μελλοντική του συμπεριφορά. Η Μόλι Πάτερσον από το Πανεπιστήμιο Μπίνγκχαμτον στις ΗΠΑ, συνεπικεφαλής της αποστολής, υπογράμμισε το μέγεθος της επιτυχίας: «Από ό,τι γνωρίζουμε, οι μακρύτεροι πυρήνες πάγου που είχαν ανασυρθεί μέχρι σήμερα κάτω από παγοκάλυμμα είχαν μήκος μικρότερο από δέκα μέτρα. Εμείς υπερβήκαμε τον αρχικό στόχο μας των 200 μέτρων».

Η ιστορική αυτή στιγμή δεν ήρθε χωρίς δυσκολίες. Τα δύο προηγούμενα καλοκαίρια, τεχνικά εμπόδια είχαν οδηγήσει στη ματαίωση των προσπαθειών, όμως η τρίτη απόπειρα αποδείχθηκε η τυχερή. Οι ερευνητές κατασκήνωσαν για δύο μήνες στο Κράρι Άις Ράις, κοντά στις ακτές της Δυτικής Ανταρκτικής, σε ένα σημείο που απέχει 700 χιλιόμετρα από τον πλησιέστερο ερευνητικό σταθμό. Εκεί, οι παγετώνες της ενδοχώρας συναντούν τη θάλασσα και σχηματίζουν την παγοκρηπίδα Ρος, μια γιγάντια πλάκα πάγου που επιπλέει στον ωκεανό.

Για να φτάσουν στο υπέδαφος, η ομάδα χρησιμοποίησε αρχικά ένα γεωτρύπανο θερμού νερού για να διαπεράσει 523 μέτρα πάγου. Στη συνέχεια, εγκατέστησαν ένα ειδικό γεωτρύπανο που κατέβηκε σε βάθος 1.300 μέτρων κάτω από την επιφάνεια του πετρώματος. Οι πυρήνες που ανασύρθηκαν χωρίζονται σε διακριτά στρώματα, με ορισμένα να περιέχουν πέτρες, άλλα λεπτόκοκκη λάσπη και άλλα υπολείμματα φυτοπλαγκτού.

Το συγκλονιστικό συμπέρασμα που προκύπτει από την ανάλυση είναι ότι το συγκεκριμένο σημείο ήταν κάποτε μια παραλία που έβλεπε στον ανοιχτό ωκεανό. Αυτό αποδεικνύει ότι η παγοκρηπίδα Ρος είχε εξαφανιστεί εντελώς σε κάποια στιγμή του παρελθόντος. Οι μελλοντικές εργαστηριακές αναλύσεις αναμένεται να δείξουν πότε ακριβώς συνέβη αυτή η δραματική υποχώρηση και ποιοι περιβαλλοντικοί παράγοντες την προκάλεσαν. Τα νέα δεδομένα θα αποτελέσουν το κύριο εργαλείο για τη βελτίωση των μοντέλων πρόβλεψης, ώστε να γνωρίζουμε αν και πότε ο πλανήτης θα βρεθεί αντιμέτωπος με μια νέα, παγκόσμια απειλή.