Γιατί ο φετινός χειμώνας θυμίζει τροπικό σκηνικό; Το ερώτημα αυτό, που απασχολεί έντονα τους πολίτες και ειδικά όσους είδαν τις περιουσίες τους να χάνονται, βρίσκει απαντήσεις στην επιστημονική ανάλυση της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Οι επιστήμονες Κώστας Λαγουβάρδος, Σταύρος Ντάφης, Γιώργος Παπαβασιλείου και Κατερίνα Παπαγιαννάκη ανέλυσαν τα δεδομένα των εμμονικών βροχοπτώσεων που σαρώνουν τη χώρα.

Όπως σημειώνει ο φυσικός-μετεωρολόγος Σταύρος Ντάφης, ο χειμώνας 2025–2026 θα καταγραφεί στην ιστορία ως ένας από τους πιο υγρούς των τελευταίων δεκαετιών. Από τη Βρετανία και τη Γαλλία μέχρι τη Μεσόγειο, η βροχή επέμεινε για εβδομάδες, οδηγώντας σε κορεσμένα εδάφη, κατολισθήσεις και φουσκωμένα ποτάμια. Η βασική εξήγηση βρίσκεται σε ένα «ατμοσφαιρικό μπλοκάρισμα» στον Βόρειο Ατλαντικό, το οποίο συνδέεται άμεσα με τον πολύ ψυχρό χειμώνα στη βορειοανατολική Βόρεια Αμερική.

Οι αέριες μάζες δεν κινούνταν ομαλά, αλλά σχημάτισαν επίμονες ζώνες υψηλών πιέσεων κοντά στη Γροιλανδία που «μπλόκαραν» την κανονική ροή του καιρού. Το αποτέλεσμα ήταν μια σειρά από διαδοχικά επεισόδια βροχής, με τη Γαλλία να καταγράφει το εντυπωσιακό ρεκόρ των 40 συνεχόμενων ημερών βροχής, κάτι που είχε να συμβεί από το 1959. Στην Ισπανία και την Πορτογαλία, η βροχή μηνών έπεσε μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα, προκαλώντας σοβαρές ζημιές.

Στην Ελλάδα, το μεγαλύτερο βάρος δέχθηκε η Ήπειρος και η Δυτική Ελλάδα. Από την 1η Οκτωβρίου 2025, σε ορεινές περιοχές το ύψος της βροχής άγγιξε τα 1.500 χιλιοστά, τιμές που δεν έχουν παρατηρηθεί τουλάχιστον τα τελευταία 20 χρόνια. Ο Νοέμβριος του 2025 ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακός, καθώς στην Ήπειρο καταγράφηκαν πάνω από 1.000 χιλιοστά βροχής σε έναν μόνο μήνα. Ακόμη και η Θράκη, που αντιμετώπιζε ξηρασία για επτά χρόνια, δέχθηκε μεγάλες ποσότητες νερού.

Ο δρ. μετεωρολογίας Γιώργος Παπαβασιλείου τονίζει πως όλο αυτό δεν ήταν απλώς «κακή τύχη». Η εξήγηση «κρύβεται» στον αεροχείμαρρο, ένα ισχυρό ρεύμα αέρα στα 10-11 χιλιόμετρα ύψος. Την περίοδο από τις 20 Ιανουαρίου έως τις 20 Φεβρουαρίου 2026, ο αεροχείμαρρος «παγιδεύτηκε» σε πολύ νότια πλάτη, λειτουργώντας σαν «πηδαλιούχος δύναμη» που έστελνε διαδοχικά βαρομετρικά χαμηλά από τον Ατλαντικό και την Καραϊβική προς τη Νότια Ευρώπη και τη χώρα μας.

Η κλιματική αλλαγή λειτουργεί ως ενισχυτής, καθώς η θερμότερη ατμόσφαιρα συγκρατεί περισσότερη υγρασία. Μελέτες δείχνουν ότι οι βροχοπτώσεις είναι πλέον έως και 10% πιο έντονες σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες. Ο Κώστας Λαγουβάρδος επισημαίνει: «Στην Ήπειρο είδαμε ήδη από τα τέλη του περασμένου Νοεμβρίου πολύ έντονες βροχοπτώσεις οι οποίες συνεχίστηκαν με μικρά διαλείμματα μέχρι και τα μέσα Φεβρουαρίου, προκαλώντας μεγάλες καταστροφές στην Ήπειρο, στην Ηλεία αλλά και σε άλλες περιοχές της χώρας. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα περιοχής που καταγράφει σημαντικές ζημιές από τις εμμονικές βροχοπτώσεις είναι ο Έβρος». Συμπληρώνει μάλιστα ότι «Έχουμε αναμφίβολα να κάνουμε με ακραίες βροχοπτώσεις και σε διάρκεια και σε ύψη βροχής».

Παρά τις καταστροφές, υπήρξε και ένα θετικό στοιχείο για τους ταμιευτήρες νερού. «Η άνοδος της στάθμης του Μόρνου τους τελευταίους δύο μήνες είναι θεαματική, ακόμα και αν απέχει ακόμα αρκετά από τα κανονικά επίπεδα. Στον Μόρνο, τις πρώτες 50 μέρες του 2026 είδαμε να καταγράφονται οι μεγαλύτερες βροχοπτώσεις της τελευταίας δεκαετίας στη συγκεκριμένη περιοχή», αναφέρει ο κ. Λαγουβάρδος.

Η Κατερίνα Παπαγιαννάκη κατέγραψε το βαρύ κοινωνικοοικονομικό αποτύπωμα, με 17 επεισόδια κακοκαιρίας και 5 νεκρούς από τον Σεπτέμβριο του 2025. Στον Άγιο Δημήτριο Αττικής, το οδόστρωμα δίπλα στο ρέμα Πικροδάφνης υποχώρησε επικίνδυνα, ενώ στην Άνω Γλυφάδα μια γυναίκα έχασε τη ζωή της παρασυρμένη από τα νερά. Τραγικά περιστατικά σημειώθηκαν επίσης στη Ροδόπη και την Κομοτηνή. Στα Βόρεια Τζουμέρκα, οικισμοί όπως το Ματσούκι έμειναν αποκλεισμένοι, ενώ στην Ηλεία σημειώθηκαν εκτεταμένες κατολισθήσεις. Η νέα πραγματικότητα απαιτεί ανθεκτικές υποδομές και έγκαιρη ενημέρωση, καθώς τα ακραία φαινόμενα τείνουν να γίνουν ο κανόνας και όχι η εξαίρεση.