Ένα πρωτοφανές οικονομικό θρίλερ με επίκεντρο αμοιβαία κεφάλαια που λειτουργούσαν ως σχήματα Ponzi κλονίζει συθέμελα την τουρκική αγορά. Οι αρχές έχουν ήδη προχωρήσει στη σύλληψη περίπου 45 ατόμων, καθώς η έρευνα αποκάλυψε πως συγκεκριμένα επενδυτικά funds «φουσκώναν» μετοχές εταιρειών με χαμηλή εμπορευσιμότητα, υποσχόμενα εξωπραγματικές ετήσιες αποδόσεις. Η κατάρρευση αυτού του συστήματος πλήττει πλέον σχεδόν μισό εκατομμύριο επενδυτές που βλέπουν τα κεφάλαιά τους να εξανεμίζονται.

Η κρίση κλιμακώθηκε δραματικά όταν οι διαχειριστές των αμοιβαίων κεφαλαίων Tera Portfoy Yonetimi και Pusula Portfoy Yonetimi αδυνατούσαν να ικανοποιήσουν τα αιτήματα ρευστοποίησης των επενδυτών την περασμένη εβδομάδα. Η αναταραχή που προκλήθηκε ανάγκασε τις ρυθμιστικές αρχές να παρέμβουν άμεσα, διατάσσοντας την εκκαθάριση 131 funds, μια κίνηση που προκάλεσε σοκ στο χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης.

Οι συνέπειες είναι οδυνηρές κυρίως για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Ο δείκτης Borsa Istanbul SME κατακρημνίστηκε κατά 34% μέσα στον τρέχοντα μήνα, ενώ εκατοντάδες μετοχές καταγράφουν ελεύθερη πτώση. Αντίθετα, ο γενικός δείκτης αναφοράς BIST 100 περιορίζει τις απώλειές του στο 10%, καθώς τα ρυθμιστικά μέτρα έχουν δημιουργήσει μια «ασπίδα» προστασίας για τις μετοχές υψηλής κεφαλαιοποίησης, αφήνοντας τις μικρότερες εταιρείες πλήρως εκτεθειμένες.

Ο Μπουράκ Ισιάρ, επικεφαλής έρευνας στην ICBC Turkey Investment, εξήγησε μιλώντας στο Bloomberg ότι η συγκέντρωση προβληματικών θέσεων σε εταιρείες με περιορισμένο free float έχει οδηγήσει σε «μεγαλύτερη αποστροφή των επενδυτών από αυτές τις μετοχές». Η φυγή κεφαλαίων λαμβάνει διαστάσεις εξόδου, με τους επενδυτές να αποσύρουν πάνω από 18 δισεκατομμύρια δολάρια (περίπου 900 δισεκατομμύρια λίρες) από τα τουρκικά αμοιβαία κεφάλαια στο διάστημα μεταξύ 31ης Αυγούστου και 24ης Σεπτεμβρίου.

Η αναταραχή συνοδεύεται από μαζικά margin calls, υποχρεώνοντας τους επενδυτές να αναζητήσουν πρόσθετες εγγυήσεις σε μια αγορά που στερεύει από ρευστότητα. Ο Αλτούγκ Οζασλάν, ιδρυτής της Fortuna Capital, προειδοποίησε για τις βαθύτερες προεκτάσεις στην πραγματική οικονομία: «Ορισμένες εταιρείες θα μπορούσαν επίσης να λάβουν δάνεια παρουσιάζοντας τα αμοιβαία κεφάλαια διαχείρισης διαθεσίμων τους ως εξασφάλιση, οπότε αν κάποια από αυτά τα αμοιβαία κεφάλαια συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που τίθενται σε εκκαθάριση, αυτό θα μπορούσε να επιδεινώσει τη βραχυπρόθεσμη κρίση ρευστότητας, ιδίως μεταξύ των μη χρηματοπιστωτικών εταιρειών».

Ενώ οι οικονομικές αρχές της Τουρκίας βρίσκονται σε διήμερες διαβουλεύσεις για τον τρόπο αποζημίωσης των θυμάτων, η αβεβαιότητα κυριαρχεί, με την αγορά να προετοιμάζεται για περαιτέρω αναγκαστικές εκποιήσεις και τις μικρότερες επιχειρήσεις να βρίσκονται στη δίνη του κυκλώνα.