Τι αλλάζει στη Μέση Ανατολή: Το «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ στην Ουάσιγκτον
Μια νέα διπλωματική πραγματικότητα διαμορφώνεται στην Ουάσιγκτον, καθώς ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, ετοιμάζεται να φιλοξενήσει την Πέμπτη την εναρκτήρια συνεδρίαση του «Συμβουλίου Ειρήνης». Η συνάντηση, που θα πραγματοποιηθεί στο Ινστιτούτο Ειρήνης των ΗΠΑ, συγκεντρώνει εκπροσώπους κρατών-μελών με στόχο την ανακοίνωση στρατηγικών και χρηματοδότησης για την ανοικοδόμηση της Λωρίδας της Γάζας.
Παρά τις επιφυλάξεις των δυτικών συμμάχων, ο Τραμπ, ο οποίος προεδρεύει του συμβουλίου, εξήρε το «απεριόριστο δυναμικό» της πρωτοβουλίας μέσω ανάρτησης στο Truth Social. Ωστόσο, η κίνηση αυτή δεν στερείται αντιδράσεων. Σύμφωνα με το Al Jazeera, οι επικριτές έχουν καταγγείλει την «αυτοκρατορική ατζέντα» του Τραμπ, ενώ αναλυτές θεωρούν πως το συμβούλιο λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τα Ηνωμένα Έθνη. Έντονη κριτική δέχεται επίσης η πρόσκληση προς τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου και τον Βλαντιμίρ Πούτιν, ηγέτες που καταζητούνται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για φερόμενα εγκλήματα πολέμου. Μέχρι στιγμής, μόνο ο Ισραηλινός πρωθυπουργός έχει αποδεχτεί επίσημα την πρόσκληση, παρά τη δυσαρέσκειά του για τη συμμετοχή της Τουρκίας και του Κατάρ στο Εκτελεστικό Συμβούλιο.
Στο επίκεντρο της συνεδρίασης βρίσκεται το σχέδιο ανασυγκρότησης της Γάζας, η οποία έχει ερειπωθεί από τον συνεχιζόμενο πόλεμο. Οι ΗΠΑ αναμένεται να ανακοινώσουν κεφάλαια ύψους 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα κράτη μέλη «για τις ανθρωπιστικές και ανασυγκροτητικές προσπάθειες στη Γάζα». Το πλάνο περιλαμβάνει λεπτομέρειες για τη λεγόμενη Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης που θα αστυνομεύει την περιοχή, βάσει ενός σχεδίου 20 σημείων που προτείνει σταδιακή κατάπαυση του πυρός, αφοπλισμό της Χαμάς και δημιουργία μιας τεχνοκρατικής δομής διακυβέρνησης.
Ο Τζάρεντ Κούσνερ παρουσίασε ένα λαμπερό όραμα με παραθαλάσσια θέρετρα και πολυώροφα κτίρια, το οποίο όμως καταδικάστηκε από παλαιστινιακές ομάδες ως «ιμπεριαλιστική» προσέγγιση. Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ υποστήριξε σε ανάρτησή του στις 15 Φεβρουαρίου ότι τα κράτη μέλη του συμβουλίου «έχουν δεσμεύσει χιλιάδες άτομα στην Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης και την Τοπική Αστυνομία για τη διατήρηση της ασφάλειας και της ειρήνης για τους κατοίκους της Γάζας». Η συνολική ανοικοδόμηση υπολογίζεται από τον ΟΗΕ στα 70 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ το συμβούλιο πλέον στοχεύει στην επίλυση συγκρούσεων παγκοσμίως, επιδιώκοντας να «παρουσιάσει ένα τολμηρό όραμα για τους πολίτες της Γάζας και, τελικά, πολύ πέρα από τη Γάζα – την ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ!».
Στο διπλωματικό πεδίο, ο Λευκός Οίκος κάλεσε 50 χώρες, με 26 να έχουν ήδη προσχωρήσει ως ιδρυτικά μέλη, ενώ 14 απέρριψαν την πρόσκληση. Η Ευρώπη εμφανίζεται διχασμένη· η ΕΕ και η πρόεδρος Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αρνήθηκαν τη συμμετοχή, στέλνοντας την επίτροπο Ντουμπράβκα Σούικα ως παρατηρητή. Μεγάλες δυνάμεις όπως η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο είπαν «όχι», σε αντίθεση με την Ουγγαρία και τη Βουλγαρία που εντάχθηκαν πλήρως. Η Ελλάδα, η Κύπρος, η Ιταλία και η Ρουμανία θα εκπροσωπηθούν από παρατηρητές. Αντίθετα, ο Πάπας Λέων απέρριψε την πρόσκληση, τονίζοντας ότι τέτοιες κρίσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται από τα Ηνωμένα Έθνη.
Στη Μέση Ανατολή, ισχυροί παίκτες όπως τα ΗΑΕ, η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Κατάρ δήλωσαν παρόντες, σημειώνοντας τη δέσμευσή τους στο «δικαίωμα της Παλαιστίνης στην αυτοδιάθεση και την κρατική υπόσταση σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο». Η αναλύτρια Ταχάνι Μουσταφά σχολίασε πως «Οι εταίροι της Μέσης Ανατολής λένε ότι προσπαθούν να είναι ρεαλιστές και να κάνουν ό,τι θεωρούν καλύτερο για τη Γάζα και να σταματήσουν την αιματοχυσία», προσθέτοντας όμως ότι «Η πραγματικότητα, τελικά, είναι ότι πρόκειται περισσότερο για την ενίσχυση των σχέσεών τους με τις ΗΠΑ και όχι για να μην ενοχλήσουν κάποιον τόσο ευέξαπτο όσο ο Τραμπ». Συμπλήρωσε μάλιστα ότι «οι χώρες της Μέσης Ανατολής έχουν επίσης μια διαβόητη ιστορία ως προς το ότι δεν είναι οι καλύτεροι υποστηρικτές της Παλαιστίνης, ειδικά τις τελευταίες δεκαετίες».
Η λίστα των συμμετεχόντων περιλαμβάνει επίσης ηγέτες από την Κεντρική και Νοτιοανατολική Ασία, όπως το Καζακστάν, την Ινδονησία και το Βιετνάμ, ενώ το Πακιστάν είναι ο μοναδικός εκπρόσωπος της Νότιας Ασίας. Στη Λατινική Αμερική, ο Χαβιέρ Μιλέι της Αργεντινής αποδέχθηκε αμέσως την πρόταση, την ώρα που ο Τραμπ ακύρωσε την πρόσκληση προς τον Καναδό Μαρκ Κάρνι μετά από επικριτικά σχόλια του Καναδού πρωθυπουργού στο Νταβός.