Οι καταναλωτές δείχνουν να λατρεύουν τα ογκώδη οχήματα, θεωρώντας τα ασφαλέστερα, πιο πρακτικά και σύμβολα κοινωνικού στάτους. Όμως, η ραγδαία αύξηση του μεγέθους των αυτοκινήτων, το λεγόμενο carspreading, δημιουργεί προβλήματα στις πόλεις, οι οποίες φτάνουν στα όριά τους και αντιδρούν.

Το carspreading – η συνεχής αύξηση του μήκους, πλάτους και βάρους των αυτοκινήτων στην Ευρώπη – αποτελεί πλέον μια σημαντική κοινωνική, περιβαλλοντική και πολεοδομική πρόκληση.

Το Παρίσι ήταν η πρώτη μεγάλη πόλη που αναγνώρισε ανοιχτά ότι δεν μπορεί να αντέξει την κυριαρχία των SUV. Η δήμαρχος Αν Ινταλγκό συνέδεσε το μέγεθος με την επιβάρυνση, λέγοντας ότι "όσο μεγαλύτερο, τόσο περισσότερο ρυπαίνει". Με δημόσια ψηφοφορία, τριπλασίασε τις χρεώσεις στάθμευσης για τα βαριά οχήματα.

Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: σε λίγους μήνες, τα πολύ βαριά αυτοκίνητα που παρκάρουν στο κέντρο μειώθηκαν κατά 66%. Καθώς τα πεζοδρόμια στενεύουν και οι ποδηλατόδρομοι διευρύνονται, το Παρίσι έγινε σημείο αναφοράς για τις ευρωπαϊκές πόλεις που νιώθουν ασφυξία.

Το Κάρντιφ ακολουθεί την ίδια γραμμή, επιβάλλοντας αυξημένα τέλη στάθμευσης για οχήματα άνω των 2.400 κιλών. Οι τοπικές αρχές αναφέρουν ότι τα κριτήρια δεν είναι μόνο περιβαλλοντικά, αλλά και για τη φθορά του οδοστρώματος, τον αυξημένο κίνδυνο για πεζούς και ποδηλάτες και τον υπερβολικό όγκο σε ένα ήδη κορεσμένο δημόσιο χώρο. Η πολιτική αυτή αναμένεται να γίνει αυστηρότερη με την πάροδο του χρόνου, μειώνοντας το όριο βάρους.

Ωστόσο, υπάρχουν και πολλοί που εξαρτώνται από τα μεγάλα αυτοκίνητα, όπως οικογένειες με τρία παιδιά, επαγγελματίες που μεταφέρουν εργαλεία και άνθρωποι σε περιοχές χωρίς επαρκή δημόσια συγκοινωνία. Θεωρούν τα οχήματά τους ανάγκη και όχι πολυτέλεια. Το carspreading είναι αντανάκλαση μιας κοινωνίας οργανωμένης γύρω από την αυτοκίνηση, με προάστια που απέχουν και υπηρεσίες διάσπαρτες.

Η άνοδος των SUV είναι χρυσωρυχείο για τις αυτοκινητοβιομηχανίες, με αυξημένα περιθώρια κέρδους και premium τιμές. Το επιχείρημα της ασφάλειας είναι βασική αιτία της αύξησης των διαστάσεων. Όσο βελτιώνονταν οι προδιαγραφές προστασίας, τόσο αυξανόταν το βάρος, με ενισχυμένες δομές, περισσότερους αερόσακους, τεχνολογικά στοιχεία και μεγαλύτερες μπαταρίες για τα ηλεκτρικά μοντέλα.

Τα μεγάλα αυτοκίνητα προστατεύουν περισσότερο τον οδηγό και τους επιβάτες τους, αλλά απειλούν περισσότερο τους υπόλοιπους. Οι υψηλές μάσκες δημιουργούν τυφλά σημεία και η αυξημένη ενέργεια σύγκρουσης μεταφέρεται στους πεζούς, ποδηλάτες και οδηγούς μικρότερων οχημάτων. Έρευνες δείχνουν ότι μια αύξηση δέκα εκατοστών στο ύψος του καπό μπορεί να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο θνησιμότητας για τους ευάλωτους χρήστες του δρόμου.

Από περιβαλλοντική άποψη, τα δεδομένα είναι αντιφατικά. Η ηλεκτροκίνηση μειώνει τις εκπομπές, αλλά τα μεγάλα ηλεκτρικά SUV παραμένουν ενεργοβόρα στην κατασκευή και μεταφορά, ενώ το βάρος τους αυξάνει τη φθορά του οδοστρώματος και τις ανάγκες σε υλικά. Αν η ηλεκτρική ενέργεια προέρχεται από ορυκτή παραγωγή, το αποτύπωμα άνθρακα παραμένει υψηλότερο σε σύγκριση με μικρότερα μοντέλα.

Οι κυβερνήσεις πειραματίζονται με βαριά τέλη, κλιμακωτούς φόρους και αντικίνητρα για στάθμευση. Το γαλλικό μοντέλο με επιβάρυνση ανά κιλό θεωρείται ενδεικτικό μιας νέας προσέγγισης: "όσο μεγαλύτερος ο όγκος, τόσο μεγαλύτερη η συνεισφορά στο δημόσιο κόστος". Αν αυτό το πρότυπο γίνει ευρωπαϊκό, το carspreading ίσως επιβραδυνθεί.

Ωστόσο, βρισκόμαστε στη φάση που μια ανάγκη, μια επιθυμία και μια αγορά κινούνται ταυτόχρονα. Οι οδηγοί θέλουν ορίζοντα, ύψος, κύρος και χώρο. Οι κατασκευαστές θέλουν περιθώριο κέρδους και σταθερή ζήτηση. Οι πόλεις, όμως, θέλουν ανάσα. Η ρίζα του carspreading βρίσκεται στη σύγκρουση ανάμεσα σε έναν ιδιωτικό τρόπο μετακίνησης που επεκτείνεται και σε έναν δημόσιο χώρο που δεν μπορεί πια να μεγαλώσει.