Γιατί η δολοφονία του Χαμενεΐ πλήγωσε τον Πούτιν

Σε αναμμένα κάρβουνα το Κρεμλίνο: Η πτώση των συμμάχων τρομάζει τον Πούτιν

Πολιτική
Δημοσιεύθηκε  · 3 λεπτά ανάγνωση

Στο Κρεμλίνο επικρατεί αναβρασμός μετά τις καταιγιστικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Όταν κάποτε ο Βλαντιμίρ Πούτιν ρωτήθηκε πώς θα αντιδρούσε αν ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν σκοτωνόταν σε κάποια επίθεση, η απάντησή του ήταν κοφτή: «Δεν θέλω καν να το συζητήσω». Σήμερα, εννέα μήνες μετά τον θάνατο του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ από στοχευμένο πλήγμα των ΗΠΑ και του Ισραήλ, η σιωπή έδωσε τη θέση της σε μια έντονη, σχεδόν προσωπική ανησυχία.

Η εξόντωση του Χαμενεΐ άγγιξε τις πιο ευαίσθητες χορδές του Ρώσου προέδρου: τον φόβο για την πολιτική του επιβίωση και την ανάγκη για επικράτηση στην Ουκρανία. Σε επίσημη ανακοίνωσή του, ο Πούτιν δεν δίστασε να χαρακτηρίσει το συμβάν ως «φόνο … που διαπράχθηκε με κυνική παραβίαση όλων των κανόνων της ανθρώπινης ηθικής και του διεθνούς δικαίου». Παρότι η ρητορική του ήταν σαφώς πιο σκληρή από εκείνη για τη σύλληψη του Μαδούρο, απέφυγε επιδεικτικά να κατονομάσει τις χώρες που κρύβονται πίσω από το πλήγμα.

Για όσους γνωρίζουν την ψυχολογία του Ρώσου ηγέτη, οι εικόνες αυτές ξυπνούν εφιάλτες. Το 2011, το βίντεο με τον αιματηρό θάνατο του Μουαμάρ Καντάφι είχε εξοργίσει τον Πούτιν. «Έδειξαν σε όλο τον κόσμο πώς τον σκότωσαν, μέσα στα αίματα», είχε δηλώσει τότε, αναρωτώμενος με πικρία: «Αυτό είναι δημοκρατία;». Αυτή η στιγμή θεωρείται το σημείο καμπής που τον οδήγησε στην απομόνωση και στην εξόντωση κάθε εσωτερικού εχθρού. Ο ερευνητής Αλεξάντερ Μπαούνοφ σημειώνει πως η βίαιη ανατροπή ενός ηγέτη από τη Δύση θεωρήθηκε από τον Πούτιν ως «το αποκορύφωμα της προδοσίας».

Η απομόνωση του Πούτιν, που ο Αλεξέι Ναβάλνι περιέγραψε κάποτε ως «παππού σε καταφύγιο», φαίνεται να εντείνεται. Η πτώση δύο συμμάχων σε τόσο σύντομο διάστημα έσπασε ακόμη και τον άτυπο κανόνα της μη κριτικής προς τον Τραμπ. Ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ δήλωσε πως η επίθεση αποκάλυψε «το πραγματικό πρόσωπο» του Τραμπ, ενώ ο Αλεξάντερ Ντούγκιν προειδοποίησε με νόημα: «Ένας ένας, οι σύμμαχοί μας εξοντώνονται συστηματικά. Είναι σαφές ποιος είναι ο επόμενος και τι πραγματικά σημαίνουν οι διαπραγματεύσεις με έναν τέτοιο εχθρό». Το κλίμα αποτυπώνεται ανάγλυφα στον τίτλο του Segodnya.ru: «Πώς θα μας σκοτώσουν».

Παρά την εσωτερική αναταραχή, το Κρεμλίνο κρατά τις διπλωματικές ισορροπίες. Ο Ντμίτρι Πεσκόφ εξέφρασε «βαθιά απογοήτευση» για το Ιράν αλλά και «βαθιά εκτίμηση» για τις ειρηνευτικές προσπάθειες στην Ουκρανία. Ωστόσο, η κατάληξη ήταν ξεκάθαρη: «πρώτα και πάνω απ’ όλα, εμπιστευόμαστε μόνο τον εαυτό μας και υπερασπιζόμαστε τα δικά μας συμφέροντα». Όπως εξηγεί ο καθηγητής Σαμ Γκριν, ο Πούτιν δεν πρόκειται να ρισκάρει την ασφάλεια του καθεστώτος του για κανέναν σύμμαχο, όσο στενός κι αν είναι.