Όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, οι δυτικοί ηγέτες εμφανίζονταν πεπεισμένοι ότι οι πρωτοφανείς κυρώσεις θα οδηγούσαν σε άμεση οικονομική κατάρρευση. Οι δηλώσεις της περιόδου εκείνης ήταν κατηγορηματικές, προβλέποντας ότι η ρωσική οικονομία θα συρρικνωνόταν δραματικά και η θέση της στον παγκόσμιο χάρτη θα υποβαθμιζόταν ανεπανόρθωτα. Η πραγματικότητα όμως εξελίχθηκε διαφορετικά, όπως αναφέρει ο Guardian.

Μετά το αρχικό σοκ, η ρωσική οικονομία όχι μόνο άντεξε, αλλά βίωσε και μια ιδιότυπη «πολεμική άνθηση», η οποία βασίστηκε στις εκρηκτικές στρατιωτικές δαπάνες. Το 2025, η Ρωσία βρέθηκε να είναι η ένατη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, ξεπερνώντας τον Καναδά και τη Βραζιλία. Ωστόσο, αυτή η δυναμική αποδεικνύεται μη βιώσιμη και τα δεδομένα αλλάζουν καθώς πλησιάζουμε στο 2026. Η ανάπτυξη επιβραδύνεται, τα δημόσια οικονομικά πιέζονται και η οικονομική δραστηριότητα αρχίζει να «κολλάει».

Η ενεργειακή πολιτική, που υπήρξε το θεμέλιο της πολεμικής χρηματοδότησης, δέχεται ισχυρά πλήγματα. Το 2022, το 40% των φορολογικών εσόδων προερχόταν από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, ποσό επαρκές για το κόστος του πολέμου. Μέχρι το 2025 όμως, το ποσοστό αυτό μειώθηκε αισθητά λόγω της παγκόσμιας υπερπροσφοράς και των κυρώσεων που ανάγκασαν τη Μόσχα να πουλά με εκπτώσεις σε Κίνα και Ινδία. Αυτοί οι εταίροι δεν κατάφεραν να αντικαταστήσουν πλήρως τις προπολεμικές ευρωπαϊκές αγορές.

Για την κάλυψη του δημοσιονομικού κενού, η κυβέρνηση στράφηκε σε επιθετικές αυξήσεις φόρων, πλήττοντας εταιρείες και εισοδήματα, ενώ ο ΦΠΑ εκτινάχθηκε σε επίπεδα υψηλότερα από πολλές δυτικές οικονομίες. Οι δαπάνες για κοινωνική πρόνοια, εκπαίδευση και υγεία περιορίστηκαν δραστικά, ενώ ο πληθωρισμός και τα υψηλά επιτόκια της κεντρικής τράπεζας στραγγαλίζουν την αγορά, «παγώνοντας» την οικονομική δραστηριότητα. Τα επιδοτούμενα στεγαστικά δάνεια καταργήθηκαν, ενισχύοντας έναν φαύλο κύκλο υψηλού κόστους διαβίωσης.

Παράλληλα, η χώρα αντιμετωρίζει μια βαθιά δημογραφική κρίση. Από το 2019, ο πληθυσμός συρρικνώνεται σταθερά λόγω χαμηλής γεννητικότητας, απωλειών στο μέτωπο και μαζικής μετανάστευσης. Η έλλειψη εργατικού δυναμικού είναι πλέον εμφανής, ναρκοθετώντας κάθε προοπτική μελλοντικής ανάπτυξης. Αν και στην αρχή της σύγκρουσης υπήρχε ένα κύμα αισιοδοξίας, πλέον οι πολίτες διαπιστώνουν την επιδείνωση των συνθηκών, με τις δημόσιες υπηρεσίες να υποβαθμίζονται.

Αν και το Κρεμλίνο διαθέτει ακόμα εργαλεία, όπως το σχετικά χαμηλό δημόσιο χρέος, η στασιμότητα υπενθυμίζει ότι η πολεμική οικονομία έχει ημερομηνία λήξης. Η συμμετοχή της Ρωσίας σε νέες ειρηνευτικές συνομιλίες δείχνει ότι η ηγεσία της αντιλαμβάνεται τα όρια των αντοχών της. Για την Ουκρανία και τους συμμάχους της, το μήνυμα είναι σαφές: η Ρωσία δεν καταρρέει, αλλά φθείρεται αργά και σταθερά. Σε έναν πόλεμο μακράς πνοής, αυτή η οικονομική εξάντληση μπορεί να αποδειχθεί ο πιο καθοριστικός παράγοντας.