Φον ντερ Λάιεν: «Οχι» σε οριζόντιες ενισχύσεις – προειδοποιεί για «μεγάλες περικοπές» στον προϋπολογισμό
«Οχι σε οριζόντιες ενισχύσεις» – με αυτό το ξεκάθαρο μήνυμα η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν απευθύνθηκε στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου, ημέρες πριν το κρίσιμο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Η πρόεδρος της Κομισιόν αναγνώρισε τις διαφορετικές πιέσεις στα κράτη-μέλη αλλά οριοθέτησε αυστηρά: η στήριξη πρέπει να είναι στοχευμένη, βραχυπρόθεσμη και να κατευθύνεται μόνο σε όσους την έχουν πραγματική ανάγκη, προειδοποιώντας ότι τα οριζόντια μέτρα αυξάνουν τη ζήτηση, ευνοούν τα υψηλά εισοδήματα και έχουν τεράστιο κόστος.
Αποφύγοντας να απαντήσει ευθέως στα αιτήματα Αθήνας και Ρώμης για μεγαλύτερα δημοσιονομικά περιθώρια ή εξαίρεση των προσωρινών μέτρων από τον υπολογισμό των καθαρών δαπανών, η Φον ντερ Λάιεν τόνισε τα «εργαλεία» και την «ευελιξία» που ήδη υπάρχουν. Ωστόσο, η επιλογή να ανοίξει την ομιλία της με την ενεργειακή κρίση αποτυπώνει ότι το ζήτημα θα dominiere στην ατζέντα των ηγετών.
«Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω απευθείας με ένα θέμα που μας επηρεάζει όλους – το υψηλό ενεργειακό κόστος», δήλωσε, προειδοποιώντας για εντατικότερες πιέσεις τον χειμώνα. Ανέφερε τους αριθμούς που έδωσε ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν: από Φεβρουαρίου οι τιμές φυσικού αερίου ανήλθαν 140%, το diesel διπλασιάστηκε, ενώ οι εισαγωγές ορυκτών καυσίμων κόστισαν στην ΕΕ επιπλέον 100 δισ. ευρώ από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία – «χωρίς ούτε ένα επιπλέον μόριο ενέργειας».
Για το λόγο αυτό η Παρασκευή συμφώνησαν οι χώρες της G7, υπό γαλλική προεδρία, για συντονισμένη αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων: 100 εκατ. βαρέλλια diesel και αργού πετρελαίου, κίνηση που θα σταθεροποιήσει τις διεθνείς τιμές. Παράλληλα, η Κομισιόν παράτεινε για ένα χρόνο την ευελιξία στους εξαγωγείς για το μεθάνιο και ξεκινά στρατηγικό διάλογο για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια υπό τους επιτρόπους Γιόργκενσεν και Κουμπίλιους, στόχος η μείωση κόστους και η διασφάλιση προμηθειών – ενδεχομένως και για άμυνα.
Δημιουργείται και νέα task force για τη συγκέντρωση ευρωπαϊκής ενεργειακής ζήτησης, αξιοποιώντας το 2022 경험, αλλά τώρα με εξειδικευμένο φορέα για κοινές προμηθείες, 넘어gehend την απλή διασύνδεση αγοραστών-προμηθευτών.
Η ενεργειακή κρίση λειτουργεί ως «γέφυρα» προς τη διαπραγμάτευση για τον επταετή προϋπολογισμό 2028-2034. Η Φον ντερ Λάιεν υπέρβαλε ότι οι νέες πιέσεις επιβεβαιώνουν την ανάγκη για πόρους σε άμυνα, ασφάλεια, ανταγωνιστικότητα, ενεργειακές υποδομές, έρευνα, καινοτομία, συνοχή και γεωργία. Η συζήτηση διεξάγεται μεταξύ «φειδωλών» χωρών (Γερμανία, Ολλανδία, Αυστρία, Δανία, Σουηδία, Φινλανδία) που ζητούν μείωση της πρότασης 2 τρισ. ευρώ και απορρίπτουν κοινό δανεισμό, και 17 «φίλων της συνοχής» (μεταξύ τους η Ελλάδα) που προστατεύουν πολιτική συνοχής και κοινή γεωργική πολιτική.
«Θα ήθελα να προειδοποιήσω κατά των μεγάλων περικοπών», δήλωσε η πρόεδρος, καθώς θα πλήττουν κοινώς συμφωνημένες προτεραιότητες. Υπενθύμισε ότι η πρόταση αντιστοιχεί στο 1,26% του ΑΕΕ και επισήμανε ότι ενεργειακές διασυνδέσεις και διασυνοριακά έργα «απλώς δεν θα ήταν δυνατές» χωρίς ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Αντιμετωπίζοντας το επιχείρημα των εθνικών προϋπολογισμών, επέμεινε στα νέα ιδιωτικά εσόδα: «Εάν θέλουμε να διατηρήσουμε τις προτεραιότητές μας… πρέπει να κάνουμε τη δύσκολη δουλειά στην πλευρά των εσόδων».