Μια από τις μεγαλύτερες προσπάθειες εναρμόνισης δεδομένων στην επιδημιολογία του πόνου έχει πραγματοποιηθεί από ερευνητές από όλο τον κόσμο, οι οποίοι συγκέντρωσαν στοιχεία από περισσότερους από 6 εκατομμύρια ανθρώπους σε 118 χώρες, καλύπτοντας την περίοδο 1990-2025 με ηλικίες από 5 έως πάνω από 100 έτη. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Medicine, εξέτασε πώς κατανέμεται ο πόνος τόσο γεωγραφικά όσο και σε ολόκληρη τη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής, αποκαλύπτοντας ένα σημαντικό χάσμα μεταξύ των φύλων.

Οι γυναίκες ανέφεραν ότι υποφέρουν από περισσότερο πόνο σε σύγκριση με τους άνδρες, σε 11 σημεία του σώματος –κεφάλι, πρόσωπο, αυχένα ή ώμο, πέλμα ή αστράγαλο, χέρι ή καρπό, αγκώνα, θώρακα, πλάτη, στομάχι ή κοιλιά, ισχίο και γόνατο– με τη διαφορά να είναι ιδιαίτερα έντονη στους πονοκεφάλους, καθώς και στον πόνο στο πρόσωπο και την κοιλιά. Τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες, η μεγαλύτερη αύξηση του πόνου καταγραφόταν πριν από την ηλικία των 55 ετών, ενώ κορυφωνόταν στα 75 ή και αργότερα, ενώ ο πόνος στην πλάτη, το ισχίο και το γόνατο αυξανόταν καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής.

«Συνολικά, τα αποτελέσματά μας υποδεικνύουν ότι, παρότι η πιθανότητα να βιώσει κάποιος οποιονδήποτε πόνο αυξάνεται σταθερά με την ηλικία, οι πλέον αναπηρογόνες μορφές πόνου ακολουθούν μια πορεία ανεστραμμένου U, κορυφώνονται δηλαδή από τη μέση έως την ύστερη ενήλικη ζωή και στη συνέχεια υποχωρούν», έγραψαν οι συγγραφείς της μελέτης. Περίπου το 40% των συμμετεχόντων ανέφερε πόνο στην πλάτη, ενώ ο πόνος στο πρόσωπο ήταν ο σπανιότερος, με ποσοστό 2%. Στις περιοχές με τον χαμηλότερο Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης καταγράφηκε σημαντικά υψηλότερος επιπολασμός σωματικού πόνου σε προχωρημένες ηλικίες, ενώ στους ηλικιωμένους τα ποσοστά οσφυαλγίας ήταν σχεδόν διπλάσια.

Ο πόνος υψηλής έντασης κορυφωνόταν περίπου στην ηλικία των 50 ετών, ενώ ο γενικευμένος πόνος έφτανε στο υψηλότερο σημείο του γύρω στα 70. Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι το 18,3% της παγκόσμιας επιβάρυνσης από τον πόνο αποδιδόταν στο κάπνισμα, την παχυσαρκία και το χαμηλό οικογενειακό εισόδημα, με το ποσοστό να κυμαίνεται από 12,6% στην υποσαχάρια Αφρική έως 27,1% στην Ανατολική Ευρώπη. Στην Ωκεανία, το 6,6% της επιβάρυνσης αποδιδόταν στο κάπνισμα, έναντι 2,5% στην υποσαχάρια Αφρική και 8,5% στην Ανατολική Ευρώπη, ενώ στην παχυσαρκία αποδιδόταν το 11,2% του πόνου, έναντι 2,7% στην Κεντρική και Νότια Ασία και 14,6% στη Βόρεια Αμερική. Παράλληλα, το 8% αποδιδόταν στα χαμηλότερα εισοδήματα, έναντι 6,6% στην υποσαχάρια Αφρική και 8,6% στην Ανατολική Ευρώπη.

Οι συγγραφείς επισήμαναν ότι η έρευνα έχει σημαντικούς περιορισμούς, όπως οι διαφορετικοί τρόποι μέτρησης του πόνου, η άνιση κάλυψη μεταξύ των γεωγραφικών περιοχών και των μεγαλύτερων και μικρότερων ηλικιακών ομάδων, καθώς και ότι περιέγραψαν μοτίβα συγκεκριμένων ηλικιακών ομάδων αντί να παρακολουθήσουν τους ίδιους ανθρώπους σε βάθος χρόνου, χωρίς ωστόσο να αλλάζουν τα γενικά μοτίβα που καταγράφηκαν.

Ο καθηγητής Άντριου Χορν, διευθυντής του Κέντρου Αναπαραγωγικής Υγείας του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου στη Βρετανία, χαρακτήρισε την έρευνα μελέτη-ορόσημο, καθώς δείχνει ότι οι γυναίκες βιώνουν περισσότερο πόνο από τους άνδρες σε κάθε σημείο του σώματος που εξετάστηκε. «Ο πόνος αυξάνεται επίσης με τον ταχύτερο ρυθμό πριν από την ηλικία των 55 ετών, κατά τη διάρκεια των ετών στα οποία οι γυναίκες εργάζονται, φροντίζουν άλλους και βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία. Πρόκειται για ισχυρή απόδειξη ότι το χάσμα πόνου μεταξύ των φύλων είναι υπαρκτό, σταθερό και παγκόσμιο», δήλωσε. «Κι όμως, ο πόνος των γυναικών εξακολουθεί πολύ συχνά να υποβαθμίζεται, να μην ερευνάται επαρκώς και να μην αντιμετωπίζεται επαρκώς».

Η καθηγήτρια Παιδιατρικής Νευροεπιστήμης του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Ρεμπέκα Σλέιτερ, συμφώνησε. «Το ανησυχητικό παράδοξο είναι ότι οι γυναίκες βιώνουν περισσότερο πόνο, ωστόσο ο πόνος τους είναι επίσης πιθανότερο να υποβαθμιστεί, να διαγνωστεί καθυστερημένα ή να μην αντιμετωπιστεί επαρκώς», δήλωσε. «Αυτή η τεράστια μελέτη δείχνει ότι η μεγαλύτερη επιβάρυνση των γυναικών από τον πόνο είναι εντυπωσιακά σταθερή σε ολόκληρο το σώμα και σε έναν εξαιρετικά ποικιλόμορφο παγκόσμιο πληθυσμό».