Μια επανάσταση στη διάγνωση της νόσου Αλτσχάιμερ ανακοινώνεται με την εμφάνιση εξετάσεων αίματος που φτάνουν 90% ακρίβεια, αποκαλύπτοντας έναν νέο ορίζοντα για χιλιάδες ασθενείς και οικογένειες. Η καθηγήτρια Νευρολογίας του ΑΠΘ και πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών, Μάγδα Τσολάκη, παρουσίασε τα νεότερα δεδομένα που αλλάζουν τα δεδομένα στην κλινική πράξη.

Οι εξετάσεις βασίζονται στην ανίχνευση δύο κρίσιμων βιοδεικτών: τη φωσφορυλιωμένη tau-217 (p-tau217) και το β-αμυλοειδές 1-42 (Aβ42). Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά η κ. Τσολάκη: «Έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε εξετάσεις αίματος στο πλάσμα, στις οποίες, με δύο πρωτεΐνες, τη φωσφο-Τ 217 και το β-αμυλοειδές 1-42, που εξετάζουμε, μπορούμε να θέσουμε τη διάγνωση της νόσου Alzheimer σε ποσοστό 90%». Ένα αρνητικό αποτέλεσμα μπορεί να απομακρύνει την πιθανότητα Αλτσχάιμερ και να κατευθύνει την έρευνα προς άλλες μορφές άνοιας.

Παρόλα αυτά, η κ. Τσολάκη διευκρίνισε με Nachdruck: η εξέταση αίματος δεν αποτελεί από μόνη της οριστική διάγνωση. Η κλινική εικόνα, η νευροψυχολογική αξιολόγηση, οι υπόλοιπες εξετάσεις και η μαγνητική τομογραφία παραμένουν αναπόσπαστα μέρη της συνολικής εκτίμησης. Ο γιατρός είναι αυτός που συνδυάζει όλα τα δεδομένα για την τελική απόφαση.

Διεθνή μελέτες του 2026 επιβεβαιώνουν την αξία των αιματολογικών βιοδεικτών. Σε μεγάλη έρευνα, γιατροί πρωτοβάθμιας φροντίδας έφτασαν με τη βοήθεια του τεστ σε διαγνωστική ακρίβεια 90%, ισοδύναμη με αυτήν των ειδικών. Άλλη μελέτη στο Διεθνές Συνέδριο της Alzheimer's Association έδειξε ότι τα επίπεδα p-tau217 προβλέπουν μελλοντική γνωστική έκπτωση χρόνια πριν τα συμπτώματα.

Το μεγάλο εμπόδιο παραμένει το κόστος: 485 ευρώ συνολικά, αναλύμενα σε 220 ευρώ για πρωτεΐνες στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό, 230 ευρώ για πρωτεΐνες στο αίμα και 35 ευρώ για το προδιαθεσικό γονίδιο ε4 της Απολιποπρωτεΐνης Ε. Η Ομοσπονδία ζητά μέσω ψηφίσματός της δωρεάν κάλυψη, εξαργυρώνοντας ότι η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη για τη σωστή παρακολούθηση.

Στη πρόληψη, η κ. Τσολάκη υπογράμμισε ότι η αντιμετώπιση τροποποιήσιμων παραγόντων μπορεί να μειώσει έως 45% τα περιστατικά άνοιας μέχρι το 2050. Στη λίστα 14 παραγόντων προστέθηκαν τον Ιούλιο 2026 πέντε νέοι: φαρμακευτική αντιμετώπιση στην εμμηνόπαυση, άμεση νοσοκομειακή φροντίδα αγγειακού επεισοδίου, επαρκής ύπνος 6-8 ωρών, θεραπεία AIDS και ισορροπημένη διατροφή.

Στο θεραπευτικό πεδίο, τα μονοκλωνικά αντισώματα κοστίζουν περίπου 50.000 ευρώ για 18 μήνες, κρατώντας την πρόσβαση στην Ευρώπη περιορισμένη. Στην Ελλάδα, ~30 ασθενείς στην Αθήνα έχουν ξεκινήσει θεραπεία, ενώ στη Θεσσαλονίκη δεν έχει ξεκινήσει κανένας λόγω οικονομικού βάρους. Τα δεδομένα καλύπτουν 주로 τους πρώτους 18 μήνες, με μελέτες επέκτασης έως 4 χρόνια.

Η Ομοσπονδία απαιτεί κρατική κάλυψη μονοκλωνικών αντισωμάτων για ικανοποιούντες τα κριτήρια ασθενείς, Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο για την άνοια, νέες δομές και ανάπτυξη μοντέλων προσωποκεντρικής φροντίδας. Ως τόνισε η κ. Τσολάκη, στα Κέντρα Ημέρας γίνεται εκπαίδευση τόσο ασθενών όσο και περιθαλπόντων, ανοίγοντας δρόμους στήριξης πέρα από το φάρμακο.