Η σωματική άσκηση δεν είναι απλώς ένας τρόπος βελτίωσης της φυσικής κατάστασης, αλλά αναδεικνύεται σε «θεραπεία πρώτης γραμμής» για την καταπολέμηση της κατάθλιψης και του άγχους. Μια εκτενής ανασκόπηση της βιβλιογραφίας που δημοσιεύθηκε στο British Journal of Sports Medicine αποκαλύπτει ότι δραστηριότητες όπως το τρέξιμο και το κολύμπι προσφέρουν οφέλη συγκρίσιμα, ή ακόμη και ανώτερα, από τα φάρμακα και την ψυχοθεραπεία.

Η ανάλυση υπογραμμίζει ότι η υποχώρηση των συμπτωμάτων είναι ιδιαίτερα έντονη όταν η άσκηση γίνεται υπό επίβλεψη ή σε ομαδικά προγράμματα, καθώς η κοινωνική αλληλεπίδραση ενισχύει το θεραπευτικό αποτέλεσμα. Μάλιστα, για την αντιμετώπιση του άγχους, αρκούν μόλις δίμηνα προγράμματα χαμηλής έντασης για να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή ανταπόκριση. Αν και όλες οι μορφές άσκησης, από τα βάρη μέχρι τη γιόγκα και το τάι τσι, κρίνονται αποτελεσματικές, το συνολικό όφελος χαρακτηρίζεται ως «μέτριο» για την κατάθλιψη και «χαμηλό προς μέτριο» για το άγχος.

Αυτό το εύρημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα αν αναλογιστεί κανείς ότι περίπου ένας στους τέσσερις ανθρώπους παγκοσμίως θα έρθει αντιμέτωπος με αυτές τις ψυχικές διαταραχές. Οι νέοι και οι γυναίκες, ειδικά κατά την περίοδο μετά τον τοκετό όπου το 15-20% εμφανίζει κατάθλιψη, αποτελούν τις ομάδες που ωφελούνται περισσότερο από τη συστηματική κίνηση.

Ο επικεφαλής της μελέτης, Νιλ Μάνρο από το Πανεπιστήμιο Τζέικς Κουκ στην Αυστραλία, και η ομάδα του προχώρησαν σε μια πρωτοφανή μετα-μετα-ανάλυση, εξετάζοντας 81 προηγούμενες μετα-αναλύσεις που αφορούσαν σχεδόν 80.000 άτομα σε 1.000 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές. «Περισσότερες από χίλιες μελέτες έχουν δημοσιευτεί για το θέμα. Θέλαμε να συνθέσουμε αυτό τον τεράστιο όγκο ενδείξεων, να ξεκαθαρίσουμε τα αντικρουόμενα αποτελέσματα και να προσφέρουμε τη σαφέστερη μέχρι σήμερα εικόνα για τις επιδράσεις της άσκησης στην ψυχική υγεία» δήλωσε ο ίδιος.

Τα αποτελέσματα χαρακτηρίστηκαν από τον Μάνρο ως «εντυπωσιακά», τονίζοντας πως η επίδραση ήταν ισχυρότερη σε άτομα με διαγνωσμένες διαταραχές. «Το εύρημα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, δεδομένου ότι αυτές οι ομάδες συχνά δεν έχουν πρόσβαση στις παραδοσιακές υπηρεσίες ψυχικής υγείας» σημείωσε χαρακτηριστικά ο ερευνητής.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, «η μετα‑μετα‑ανάλυση παρέχει ισχυρά ενδείξεις ότι η άσκηση μειώνει αποτελεσματικά τα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, σε επίπεδο συγκρίσιμο ή και ανώτερο από τις παραδοσιακές φαρμακευτικές ή ψυχολογικές παρεμβάσεις». Οι ειδικοί επισημαίνουν την ανάγκη για εξατομικευμένα προγράμματα, καθώς η αεροβική άσκηση φαίνεται να έχει τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στην κατάθλιψη, ενώ οι ασκήσεις ενδυνάμωσης και η γιόγκα ακολουθούν.

Παρά τα ελπιδοφόρα μηνύματα, οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι η άσκηση δεν υποκαθιστά απαραίτητα την υφιστάμενη αγωγή. «Δεδομένης της οικονομικής αποδοτικότητας, της προσβασιμότητας και των πρόσθετων οφελών της άσκησης για τη σωματική υγεία, τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν το δυναμικό της άσκησης ως παρέμβασης πρώτης γραμμής, ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα όπου οι παραδοσιακές θεραπείες ψυχικής υγείας είναι λιγότερο προσβάσιμες ή αποδεκτές» καταλήγουν, υπενθυμίζοντας ωστόσο ότι σε περιπτώσεις σοβαρής κατάθλιψης, η κινητοποίηση του ασθενούς παραμένει μια μεγάλη πρόκληση.