Ανάλυση: Πότε θα σταματήσει ο πόλεμος

Μέση Ανατολή: Το δίλημμα του Ιράν και οι κρίσιμοι υπολογισμοί του Τραμπ

Κόσμος
Δημοσιεύθηκε  · 3 λεπτά ανάγνωση

Ο πλανήτης παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις καταιγιστικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθώς η γεωπολιτική σκακιέρα παίρνει φωτιά. Η παντοδύναμη Αμερική δρα πλέον χωρίς τους περιορισμένους ή προσχηματικούς δισταγμούς που χαρακτήριζαν το παρελθόν της, εφαρμόζοντας μια στρατηγική που είδαμε πρόσφατα στη Βενεζουέλα και τώρα ξεδιπλώνεται με ένταση στην εύφλεκτη αυτή περιοχή.

Το Ιράν, έχοντας αναπτύξει επί δεκαετίες ένα τεράστιο οπλοστάσιο από πυραύλους και drones με διακηρυγμένο στόχο την κυριαρχία, βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια ιστορική καμπή. Η δολοφονία του αγιατολάχ Χαμενεΐ δεν αποτελεί απλώς ένα πλήγμα, αλλά σηματοδοτεί το τέλος μιας ολόκληρης εποχής για την Ισλαμική Δημοκρατία. Η επόμενη ηγεσία της χώρας, η οποία θα καθοριστεί όχι μόνο από τον επόμενο ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη αλλά από τη συνολική δομή εξουσίας, καλείται να διαχειριστεί τις εξελίξεις κάτω από ασφυκτική πίεση.

Τα σενάρια για την Τεχεράνη είναι δύο και οι συνέπειές τους θα είναι κοσμογονικές. Το ένα μονοπάτι είναι αυτό της σκληρής στάσης και των επιθέσεων εναντίον στόχων στην περιοχή, μια επιλογή που θα επιδεινώσει δραματικά τις σχέσεις με τη Δύση και τα αραβικά κράτη του Κόλπου. Το εναλλακτικό μονοπάτι είναι αυτό του ρεαλισμού και της παρασκηνιακής διαπραγμάτευσης, πιθανώς μέσω της μεσολάβησης του Ομάν, με στόχο την πολιτική και φυσική επιβίωση της ηγεσίας, παρά την ακραία δημόσια ρητορική που αναμένεται να συνεχιστεί.

Στην αντίπερα όχθη, ο Ντόναλντ Τραμπ ζυγίζει κάθε του κίνηση με βάση τις αντιδράσεις των αγορών και τις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες. Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει την πολυτέλεια μιας παρατεταμένης στρατιωτικής επιχείρησης, καθώς ένα σημαντικό τμήμα της εκλογικής του βάσης αντιτίθεται σθεναρά σε πολέμους σε μακρινά μέρη όπου δεν διακυβεύονται άμεσα αμερικανικά συμφέροντα. Τα στατιστικά στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: μόλις το 27% των Αμερικανών υποστηρίζει μια επίθεση στο Ιράν, ενώ σχεδόν οι μισοί Ρεπουμπλικανοί (45%) δηλώνουν την αντίθεσή τους.

Η εσωτερική κριτική στην παράταξή του εντείνεται, με την Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν να δίνει το στίγμα της δυσαρέσκειας. Η πρώην βουλευτής και ένθερμη οπαδός του Τραμπ, η οποία παραιτήθηκε πριν από δύο μήνες και μεταμορφώθηκε σε σκληρή επικρίτρια, δήλωσε χαρακτηριστικά: «ψηφίσαμε “Πρώτα η Αμερική και μηδέν πολέμους” και τελικά παρακολουθούμε έναν πόλεμο όπου χάνονται αμερικανικές ζωές, και αυτό είναι αχρείαστο και απαράδεκτο». Αυτή η τάση υπενθυμίζει την κεντρική δέσμευση του Τραμπ από το 2016, όταν τόνιζε: «Πρέπει να δώσουμε τέλος στις αποτυχημένες πολιτικές της οικοδόμησης κρατών και αλλαγής καθεστώτων».

Σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, η διάρκεια της σύγκρουσης και η επόμενη μέρα θα κριθούν από τις αντοχές του ιρανικού καθεστώτος και, πάνω από όλα, από τους ψυχρούς υπολογισμούς του Ντόναλντ Τραμπ.