Σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης και εθνικής υπερηφάνειας, το θυσιαστήριο της λευτεριάς στην Καισαριανή γέμισε από νωρίς το πρωί της Κυριακής με ανθρώπους κάθε ηλικίας. Ο τόπος όπου την Πρωτομαγιά του 1944 έδωσαν τη ζωή τους οι 200 κομμουνιστές μετατράπηκε για ακόμα μια φορά σε σημείο συνάντησης της ζωντανής μνήμης με την ιστορική αλήθεια.

«Μικροί και μεγάλοι με συγκίνηση περπατούν τον ίδιο διάδρομο που διάβηκαν οι 200 κομμουνιστές λίγο πριν την εκτέλεση μέχρι να φτάσουν στον χώρο θυσίας όπου στέκονται με σεβασμό και δέος. Συναντούν τα μέλη του παραρτήματος Καισαριανής της ΠΕΑΕΑ- ΔΣΕ. Ρωτούν να μάθουν λεπτομέρειες της ιστορικής περιόδου, συζητούν για τη συγκλονιστική στιγμή» αναφέρει χαρακτηριστικά ο δήμος Καισαριανής, περιγράφοντας το βαρύ κλίμα και τον σεβασμό των επισκεπτών.

Η διαδρομή της μνήμης συνεχίστηκε στο μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης, όπου τα πλούσια εκθέματα και οι εμβληματικές μορφές των αγωνιστών πρόσφεραν μια μοναδική επαφή με τις ηρωικές στιγμές της απελευθέρωσης. Μια ιδιαίτερα φορτισμένη στιγμή καταγράφηκε όταν ο Παναγιώτης Καρατζάς, εγγονός του Παύλου Καρατζά που υπήρξε ένας εκ των 200 εκτελεσμένων, παρέδωσε το βιογραφικό και τη φωτογραφία του παππού του για να αξιοποιηθούν από το μουσείο.

Την ίδια στιγμή, οι εξελίξεις γύρω από τη διάσωση της ιστορικής μνήμης είναι καταιγιστικές. Στελέχη του υπουργείου Πολιτισμού και ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες επιβεβαίωσαν την αυθεντικότητα σπάνιου φωτογραφικού υλικού, ενώ υπήρξε προσύμφωνο με τον Βέλγο δημοπράτη Τιμ Ντε Κράνε για την αγορά των τεκμηρίων. Το σύνολο της συλλογής κηρύχθηκε επίσημα μνημείο από το υπουργείο Πολιτισμού, μετά από γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων.

Η σημασία αυτών των ευρημάτων ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα, με τη βρετανική εφημερίδα Guardian να φιλοξενεί εκτενές αφιέρωμα για το θάρρος των αγωνιστών. Στο άρθρο με τίτλο «Τώρα μπορούμε να δούμε το θάρρος τους», η εφημερίδα συνομιλεί με τον 96χρονο συγγραφέα και αντιστασιακό Βαγγέλη Σακκάτο. Το ρεπορτάζ υπογραμμίζει ότι οι φωτογραφίες αυτές «δίνουν πρόσωπο» στους ανθρώπους που οδηγήθηκαν στην εκτέλεση και αναδεικνύουν τη σημασία της αποτύπωσης των ναζιστικών θηριωδιών κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.