Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ινδία συμφώνησαν σήμερα σε μια «ιστορική» και «φιλόδοξη» Συμφωνία Ελευθέρων Συναλλαγών, τη μεγαλύτερη που έχει συναφθεί ποτέ μεταξύ των δύο πλευρών. Η συμφωνία αυτή εγκαινιάζει μια νέα φάση στη στρατηγική τους εταιρική σχέση, σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων και οικονομικής αβεβαιότητας.

Στη Σύνοδο στο Νέο Δελχί, η οποία συνέπεσε με την 77η Ημέρα Δημοκρατίας της Ινδίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ινδία όχι μόνο οριστικοποίησαν τη Συμφωνία Ελευθέρων Συναλλαγών, αλλά και εγκαινίασαν μια νέα Συνεργασία για την Ασφάλεια και την Άμυνα. Αυτό ανοίγει τον δρόμο για στενότερη συνεργασία σε τομείς όπως η θαλάσσια ασφάλεια, η αντιμετώπιση υβριδικών και κυβερνοαπειλών και η μη διάδοση όπλων.

Είναι η πρώτη φορά που θεσμικοί ηγέτες της Ε.Ε. συμμετέχουν στις εορταστικές εκδηλώσεις της Ινδίας για την Ημέρα της Δημοκρατίας, μια κίνηση που υπογραμμίζει την επιθυμία για αναβάθμιση των πολιτικών σχέσεων.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε τη στιγμή ιστορική, υπογραμμίζοντας ότι η Ε.Ε. και η Ινδία «δημιουργούν μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου 2 δισ. ανθρώπων» και «στέλνουν μήνυμα ότι η συνεργασία βάσει κανόνων εξακολουθεί να αποδίδει».

Σε οικονομικό επίπεδο, η συμφωνία εκτιμάται ότι θα διπλασιάσει τις εξαγωγές της ΕΕ προς την Ινδία έως το 2032, μειώνοντας ή καταργώντας δασμούς σε ποσοστό 96,6% των ευρωπαϊκών εξαγωγών αγαθών. Παράλληλα, θα εξοικονομηθούν έως και 4 δισ. ευρώ ετησίως σε δασμούς για ευρωπαϊκά προϊόντα.

Σήμερα, το διμερές εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών υπερβαίνει τα 180 δισ. ευρώ ετησίως, στηρίζοντας περίπου 800.000 θέσεις εργασίας στην Ευρώπη. Οι Βρυξέλλες ελπίζουν ότι η περαιτέρω πρόσβαση στην ινδική αγορά θα δημιουργήσει πρόσθετες ευκαιρίες για επιχειρήσεις όλων των μεγεθών.

Η Ινδία, η πέμπτη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο με πληθυσμό 1,45 δισ. κατοίκους, διατηρεί σήμερα πολύ υψηλούς δασμούς, οι οποίοι θεωρούνται βασικό εμπόδιο για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές. Μεσοσταθμικά, οι δασμοί στα αγροδιατροφικά προϊόντα φθάνουν το 36%, ενώ σε ορισμένες κατηγορίες, όπως το κρασί, φτάνουν έως και 150%. Η συμφωνία προβλέπει σταδιακή μείωση των δασμών σε βασικούς βιομηχανικούς τομείς – από τα αυτοκίνητα και τα χημικά έως τον μηχανολογικό εξοπλισμό και τα φαρμακευτικά προϊόντα. Η Κομισιόν κάνει λόγο για το πιο «φιλόδοξο άνοιγμα αγοράς» που έχει παραχωρήσει ποτέ η Ινδία σε εμπορικό εταίρο.

Η Ινδία έχει μεγάλο δυναμικό για τις εξαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων της ΕΕ. ​​Το 2024, οι εξαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων της ΕΕ προς την Ινδία ανήλθαν σε 1,3 δισεκατομμύρια ευρώ ή στο 0,6% των συνολικών εξαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων της ΕΕ.

Η συμφωνία καταργεί τους συχνά απαγορευτικούς ινδικούς δασμούς, σεβόμενη πλήρως τους ευαίσθητους γεωργικούς τομείς και από τις δύο πλευρές.

Η συμφωνία παρέχει ασύγκριτη πρόσβαση στην αγροτική αγορά, σε σύγκριση με άλλες εμπορικές συμφωνίες της Ινδίας, όπως με το Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστραλία.

Οι ινδικοί δασμοί στα αγροδιατροφικά προϊόντα είναι κατά μέσο όρο 36% και μπορούν να φτάσουν έως και το 150%. Η συμφωνία τους μειώνει σημαντικά ή τους εξαλείφει στις εξαγωγές βασικών γεωργικών προϊόντων της ΕΕ.

Η συμφωνία θεσπίζει μια ομάδα εργασίας για τους οίνους και τα οινοπνευματώδη ποτά, ώστε η ΕΕ και η Ινδία να ανταλλάσσουν πληροφορίες και να συνεργάζονται, για παράδειγμα σε οινολογικές πρακτικές.

Την ίδια στιγμή, οι Βρυξέλλες διασφαλίζουν ότι τα πιο ευαίσθητα ευρωπαϊκά αγροτικά προϊόντα (όπως το βόειο και το κοτόπουλο, το ρύζι, η ζάχαρη, το γάλα σε σκόνη και το μέλι) εξαιρούνται πλήρως από την απελευθέρωση, με τους υφιστάμενους ευρωπαϊκούς δασμούς να παραμένουν σε ισχύ. Η Κομισιόν υπογραμμίζει επίσης ότι όλα τα ινδικά προϊόντα που εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά θα συνεχίσουν να υπόκεινται χωρίς εξαίρεση στα αυστηρά ευρωπαϊκά πρότυπα υγείας και ασφάλειας τροφίμων, ενώ ενσωματώνεται ρήτρα διασφάλισης σε περίπτωση διατάραξης της αγοράς.

Η ΕΕ και η Ινδία διαπραγματεύονται επί του παρόντος μια ξεχωριστή συμφωνία για τις Γεωγραφικές Ενδείξεις, η οποία θα βοηθήσει τα παραδοσιακά γεωργικά προϊόντα της ΕΕ να πωλούνται περισσότερο στην Ινδία, εξαλείφοντας τον αθέμιτο ανταγωνισμό με τη μορφή απομιμήσεων.

Στον βιομηχανικό τομέα, η συμφωνία ανοίγει ιδιαίτερα την ινδική αγορά για ευρωπαϊκά αυτοκίνητα και βιομηχανικά προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας. Οι δασμοί στα επιβατικά αυτοκίνητα, που σήμερα φθάνουν το 110%, θα μειωθούν σε 10% με ετήσια ποσόστωση 250.000 οχημάτων, ενώ οι δασμοί στα ανταλλακτικά θα καταργηθούν πλήρως σε ορίζοντα πενταετίας έως δεκαετίας.

Σημαντικές μειώσεις ή πλήρης κατάργηση δασμών προβλέπονται επίσης για μηχανήματα και ηλεκτρολογικό εξοπλισμό, χημικά, πλαστικά, σιδηροχάλυβα και φαρμακευτικά προϊόντα, τομείς όπου οι ευρωπαϊκές εξαγωγές ήδη ανέρχονται σε δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Η Επιτροπή εκτιμά ότι η μείωση της γραφειοκρατίας, σε συνδυασμό με τους χαμηλότερους δασμούς, θα καταστήσει τις εξαγωγές προς την Ινδία «φθηνότερες, ταχύτερες και απλούστερες», ενθαρρύνοντας παράλληλα τη διαφοροποίηση των εφοδιαστικών αλυσίδων.

Πέρα από τα αγαθά, η συμφωνία προβλέπει σημαντικό άνοιγμα της ινδικής αγοράς υπηρεσιών, ιδίως στους τομείς των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και της θαλάσσιας μεταφοράς, με δεσμεύσεις που υπερβαίνουν ό,τι έχει παραχωρήσει μέχρι σήμερα η Ινδία σε άλλους εμπορικούς εταίρους.

Στο μέτωπο του ψηφιακού εμπορίου, θεσπίζεται πλαίσιο που στοχεύει σε προβλέψιμο, ασφαλές και δίκαιο περιβάλλον για τις ψηφιακές συναλλαγές, με πρόνοιες για την προστασία των καταναλωτών και τη νομική ασφάλεια των επιχειρήσεων, διατηρώντας παράλληλα το δικαίωμα ρύθμισης για λόγους δημόσιας πολιτικής, ιδιωτικότητας και ασφάλειας.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, με τη συμφωνία να προβλέπει υψηλό επίπεδο προστασίας και επιβολής δικαιωμάτων σε τομείς όπως η πνευματική ιδιοκτησία, τα εμπορικά σήματα, τα βιομηχανικά σχέδια, τα εμπορικά απόρρητα και οι ποικιλίες φυτών. Προβλέπονται επίσης μηχανισμοί επίλυσης διαφορών με ανεξάρτητα πάνελ εμπειρογνωμόνων, των οποίων οι εκθέσεις θα είναι δεσμευτικές και, εφόσον χρειαστεί, θα μπορούν να επιβληθούν μέσω αναστολής παραχωρήσεων.

Ένα από τα κεντρικά στοιχεία της Συμφωνίας Ελευθέρων Συναλλαγών είναι το εκτενές κεφάλαιο για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη, το οποίο περιλαμβάνει δεσμεύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, τα εργασιακά δικαιώματα και την ενδυνάμωση των γυναικών.

Η συμφωνία παραπέμπει ρητά σε διεθνείς συμβάσεις όπως η Συμφωνία των Παρισίων και οι συμβάσεις του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας, ενώ απαιτεί από τα μέρη να μη χαλαρώνουν ή παραβλέπουν την εφαρμογή των περιβαλλοντικών και εργατικών νόμων τους προκειμένου να προσελκύσουν εμπόριο ή επενδύσεις.

Παρότι το πολιτικό σήμα έχει δοθεί, η συμφωνία δεν τίθεται σε ισχύ άμεσα, καθώς απαιτείται ολοκλήρωση μιας σειράς θεσμικών διαδικασιών τόσο στην Ε.Ε. όσο και στην Ινδία.

Μετά την έγκριση από το Συμβούλιο και την υπογραφή, η συμφωνία θα πρέπει να λάβει τη σύμφωνη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ενώ απαιτείται και τυπική απόφαση του Συμβουλίου για την ολοκλήρωση, ώστε να μπορέσει να τεθεί σε ισχύ. Η εφαρμογή της προϋποθέτει επίσης την κύρωση της συμφωνίας από την Ινδία.