Η αντίστροφη μέτρηση για ένα πιθανό αμερικανικό χτύπημα στο Ιράν φαίνεται να έχει ξεκινήσει. Όπως δήλωσε ο ίδιος ο Τραμπ, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι, για πρώτη φορά, διατεθειμένες να «χτυπήσουν» το καθεστώς της Τεχεράνης, με σκοπό να διευκολύνουν την αλλαγή καθεστώτος.

Την ίδια στιγμή, οι εξεγερμένοι στην Τεχεράνη φαίνεται να είναι αποφασισμένοι να παραμείνουν στους δρόμους, διαδηλώνοντας μέχρι ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεϊ να εγκαταλείψει την εξουσία.

Μπροστά σε αυτή την κρίσιμη κατάσταση, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα, αντιμέτωπη για ακόμα μια φορά με σημαντικά διλήμματα. Εάν οι Αμερικανοί επιτεθούν με σφοδρότητα στο καθεστώς, τότε πράγματι μπορεί να επέλθει η πτώση μιας δυναστείας που κυβερνά το Ιράν με σιδερένια πυγμή για 50 χρόνια. Ωστόσο, εάν το καθεστώς καταρρεύσει, ποια θα είναι η διάδοχη κατάσταση; Ποιο θα είναι το μέλλον του Ιράν, μιας χώρας με 92 εκατομμύρια ανθρώπους, όπου ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού εξακολουθεί να υποστηρίζει το καθεστώς;

Η σύγχρονη ιστορία έχει δείξει ότι η στρατηγική της αλλαγής καθεστώτος, ή αλλιώς ο «αποκεφαλισμός καθεστώτος», μπορεί να απελευθερώνει τους λαούς από σκληρούς δικτάτορες, αλλά συχνά δημιουργεί χάος, αστάθεια και μεγαλύτερη ανασφάλεια σε περιφερειακό επίπεδο. Έμπειροι διπλωμάτες και γεωπολιτικοί αναλυτές, υπενθυμίζουν ότι η συγκεκριμένη στρατηγική, όπου εφαρμόστηκε, οδήγησε στην απόλυτη καταστροφή.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η επέμβαση των Αμερικανών στο Αφγανιστάν, με στόχο τη δολοφονία του αρχηγού και ιδρυτή των Ταλιμπάν, Μουλά Μοχάμεντ Ομάρ, καθώς και του Μπιν Λάντεν. Και οι δύο στόχοι επιτεύχθηκαν, καθώς οι Αφγανοί μαχητές ήταν ένας εύκολος στόχος για τον υπερσύγχρονο στρατό των ΗΠΑ. Όμως, η συνέχεια ήταν εφιαλτική.

Οι Ταλιμπάν επέστρεψαν και σταδιακά κυριάρχησαν στο Αφγανιστάν, ενώ εκατομμύρια Αφγανοί εγκατέλειψαν τη χώρα, αναζητώντας καταφύγιο στην Ευρώπη. Η επικράτηση των Ταλιμπάν οδήγησε τους Αμερικανούς σε μια μεγάλη έξοδο το 2021. Έκτοτε, το Αφγανιστάν κυβερνάται από τους Ταλιμπάν, με ακόμη χειρότερους όρους από πριν.

Στο Ιράκ, οι Αμερικανοί επιτέθηκαν αλύπητα στον Σαντάμ Χουσεΐν και πέτυχαν την πτώση του. Ωστόσο, αυτό που ακολούθησε ήταν ένας εφιάλτης. Οι στενοί σύμμαχοι του Σαντάμ συμμάχησαν με τους Ισλαμιστές Σουνίτες και μαζί δημιούργησαν την Αλ Κάιντα του Ιράκ.

Η Μέση Ανατολή γλίτωσε από τον Σαντάμ, αλλά έπρεπε πλέον να μάθει να ζει με τον Αλ Ζαρκάουι και άλλους σκληρούς Ισλαμιστές.

Ο τελευταίος θεωρείται ο «πνευματικός πατέρας» και ιδρυτής του δικτύου που αργότερα μετεξελίχθηκε στο Ισλαμικό Κράτος (ISIS). Ακόμα και σήμερα, το Ιράκ θεωρείται ένα τρανταχτό παράδειγμα αποτυχημένου κράτους (failed state), που δοκιμάζεται από τρομοκρατία, παράλληλα κέντρα εξουσίας και ανεξέλεγκτη βία.

Η ίδια ιστορία επαναλήφθηκε και στη Λιβύη. Ο Καντάφι ήταν ένας δικτάτορας που κυβερνούσε με σιδερένια πυγμή. Ο ΟΗΕ παρενέβη για χάρη των επαναστατών της Βεγγάζης και η Γαλλία βομβάρδισε το καθεστώς. Η πτώση του Καντάφι ήταν γεγονός, όπως επίσης και οι ελπίδες για ένα καλύτερο μέλλον.

Ωστόσο, η πραγματικότητα διέψευσε για ακόμα μια φορά τις προσδοκίες. Οι επαναστάτες αποδείχθηκαν σκληροπυρηνικοί ισλαμιστές, οι φύλαρχοι απέκτησαν εξουσία και μετατράπηκαν σε παίκτες του εμφυλίου, και η Λιβύη διασπάστηκε στα δύο. Τα αποτελέσματα είναι γνωστά: εμφύλιος πόλεμος, καταστροφή, μετανάστες και μετατροπή της Λιβύης σε δορυφόρο της Τουρκίας.

Η λίστα όμως δεν τελειώνει στην Λιβύη. Αντίστοιχες είναι οι καταστάσεις και στη Συρία. Ο Άσαντ είχε γίνει συνώνυμο του κακού. Το καθεστώς του άλλωστε είχε μετατρέψει τη βαρβαρότητα σε εργαλείο άσκησης πολιτικής. Μαζικές δολοφονίες, καταπίεση και ένα καθεστώς που δεν δίσταζε προ ουδενός. Η Δύση για χρόνια προσπαθούσε να τον αποκαθηλώσει και εν τέλει το κατάφερε πέρσι. Η Ευρωπαϊκή Ένωση το πανηγύρισε, όπως έκαναν και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Τα μηνύματα χαράς και αισιοδοξίας ήταν διάχυτα. Όμως, έναν χρόνο μετά, τι από όλα αυτά ισχύει; Ο νέος πρόεδρος της Συρίας μπορεί να έβγαλε την πανοπλία του μαχητή της Αλ Κάιντα και να παριστάνει τον πολιτικό αρχηγό κράτους, όμως οι επιθέσεις στην χριστιανική κοινότητα αυξάνονται, ενώ οι Κούρδοι του Βορρά καταγγέλλουν γεννοκτονικές επιθέσεις.

Τα πράγματα όμως με το Ιράν είναι ακόμη πιο δύσκολα από ότι θα μπορούσαν να είναι στο Αφγανιστάν, το Ιράκ, τη Συρία ή τη Λιβύη. Το καθεστώς των Αγιατολάχ δεν είναι απλώς μια δικτατορία, αλλά ένα σύστημα εξουσίας με ισχυρότατα ερείσματα στον πληθυσμό. Εντός της ιρανικής κοινωνίας, που έχει γαλουχηθεί από τις ιδέες της ιρανικής επανάστασης, υπάρχει ακόμα ένας σκληρός πυρήνας υποστηρικτών, κυρίως σε πιο παραδοσιακές και θρησκευόμενες περιοχές.

Την ίδια ώρα, οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) και η πολιτοφυλακή Basij, που αποτελούν την κύρια δύναμη καταστολής των διαδηλώσεων, παραμένουν πιστοί στον Αγιατολάχ. Επιπλέον, ο Χαμενεϊ ελέγχει άμεσα τη δικαιοσύνη, το Συμβούλιο των Φρουρών και τα κρατικά μέσα ενημέρωσης, εμποδίζοντας κάθε θεσμική προσπάθεια μεταρρύθμισης, καθιστώντας έτσι την αλλαγή καθεστώτος μια σχεδόν αδύνατη κατάσταση.

«Ακόμα και αν ο Χαμενεί πεθάνει ή εγκαταλείψει τη χώρα, οι δυνάμεις που πρόσκεινται στο καθεστώς δεν θα παραιτηθούν», δήλωσε στο in πρώην ανώτατος διπλωμάτης. Πρόσθεσε μάλιστα πως «το πιθανότερο σενάριο είναι αυτό του εμφυλίου πολέμου αν συνυπολογίσουμε πως μιλάμε για έναν λαό που βρίσκεται με το όπλο στην σκανδάλη για δεκαετίες και έχει στο dna του την περσική αυτοκρατορία δεν θα δεχθεί ως κυβέρνηση ένα … ξένο σώμα».