Μάρτυρας στο CNN περιέγραψε «πτώματα στοιβαγμένα το ένα πάνω στο άλλο» σε νοσοκομείο, αποκαλύπτοντας την τραγική κατάσταση στην Τεχεράνη, όπου διαδηλώσεις μαίνονται τις τελευταίες δύο εβδομάδες.

Σύμφωνα με ανώνυμες πηγές, άνθρωποι όλων των ηλικιών διαδηλώνουν στην ιρανική πρωτεύουσα, με τις δυνάμεις ασφαλείας να απαντούν με ακραία βία. Την Παρασκευή το βράδυ, αναφέρουν, οι δυνάμεις ασφαλείας άνοιξαν πυρ με στρατιωτικά τυφέκια, σκοτώνοντας «πολλούς ανθρώπους».

Οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου στα παζάρια της Τεχεράνης, λόγω της καλπάζουσας ακρίβειας, και επεκτάθηκαν σε πάνω από 100 πόλεις, αποτελώντας τη σοβαρότερη πρόκληση για το ιρανικό καθεστώς εδώ και χρόνια.

Παρά το εκτεταμένο μπλακάουτ στο διαδίκτυο, οι μαρτυρίες διαδηλωτών περιγράφουν νοσοκομεία σε κατάσταση χάους. Ένας άνδρας περίπου 65 ετών φέρεται να έφερε δεκάδες σκάγια στα πόδια και κάταγμα στο χέρι, ενώ οι γιατροί αναφέρουν μαζική εισροή τραυματιών από πυρά και πολλούς ασθενείς με τραύματα στα μάτια από σφαιρίδια.

Το κλίμα άλλαξε μετά το τηλεοπτικό διάγγελμα του ανώτατου ηγέτη αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ την Παρασκευή, οδηγώντας σε κλιμάκωση της καταστολής. Μαρτυρίες που δημοσιεύθηκαν από το IranWire κάνουν λόγο για πυρά από ταράτσες κτιρίων σε πόλεις όπως η Νεϊσαμπούρ και για σοβαρά τραυματισμένους πολίτες στη Σιράζ. Στη Νατζαφαμπάντ, συγγενείς φέρονται να παραλάμβαναν τις σορούς των νεκρών από τα νοσοκομεία για ταφή.

Η οργάνωση Human Rights Activists News Agency (HRANA) εκτιμά ότι τουλάχιστον 78 διαδηλωτές έχουν σκοτωθεί τις τελευταίες 14 ημέρες. Συνολικά, οι νεκροί ανέρχονται σε τουλάχιστον 116, συμπεριλαμβανομένων 38 μελών των δυνάμεων ασφαλείας. Τουλάχιστον επτά από τους νεκρούς διαδηλωτές ήταν ανήλικοι, ενώ οι συλλήψεις ξεπερνούν τις 2.600.

Ο στρατός δήλωσε το Σάββατο ότι θα συμμετάσχει στην καταστολή, δεσμευόμενος να «διασφαλίσει αποφασιστικά τα εθνικά συμφέροντα, τις στρατηγικές υποδομές και τη δημόσια περιουσία», αποδίδοντας την αναταραχή στο Ισραήλ και σε «τρομοκρατικές ομάδες» και υποσχόμενος ότι θα «αποτρέψει τα σχέδια του εχθρού»

Η εμπλοκή του στρατού σηματοδοτεί μια μετάβαση σε πιο επιθετικό μοντέλο, καθώς τα αιτήματα των διαδηλώσεων μετακινούνται από την οικονομική δυσφορία στην ευθεία αμφισβήτηση του θεοκρατικού συστήματος. Το CNN ανέφερε ότι ζήτησε σχόλιο από τις ιρανικές αρχές, χωρίς ανταπόκριση. Το Σάββατο ανακοινώθηκε η σύλληψη 100 ατόμων κοντά στην Τεχεράνη για διατάραξη της δημόσιας τάξης.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έγραψε ότι «το Ιράν κοιτάζει προς την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, ίσως όπως ποτέ άλλοτε» και ότι «οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να βοηθήσουν», συνδέοντας την αμερικανική στάση με τη νέα, μαζική έκρηξη διαμαρτυρίας στη χώρα. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε το Σάββατο ότι η Ουάσιγκτον στηρίζει τον λαό του Ιράν.

Παράλληλα, αξιωματούχοι της διοίκησης Τραμπ έχουν ήδη κάνει προκαταρκτικές συζητήσεις για το πώς θα μπορούσε να διεξαχθεί μια επίθεση κατά του Ιράν, αν κριθεί αναγκαία, σύμφωνα με πηγές της Wall Street Journal. Στο τραπέζι έπεσε το σενάριο μεγάλης κλίμακας αεροπορικής επίθεσης σε πολλαπλούς ιρανικούς στρατιωτικούς στόχους.

Ένας άλλος αξιωματούχος, ωστόσο, τόνισε ότι δεν υπάρχει συναίνεση για την πορεία δράσης και ότι δεν έχει μετακινηθεί στρατιωτικός εξοπλισμός ή προσωπικό που να δείχνει προετοιμασία άμεσης επίθεσης. Οι συνομιλίες περιγράφονται ως «φυσιολογικός σχεδιασμός» και όχι ως ένδειξη επικείμενου χτυπήματος.

Το Ιράν γνωρίζει κύματα λαϊκών κινητοποιήσεων από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, που τελικά καταπνίγονται βίαια. Φοιτητικές εξεγέρσεις, αγανάκτηση για τις τιμές των καυσίμων, διαμαρτυρίες για την αστυνομία ηθών και την υποχρεωτική μαντίλα στις γυναίκες: κανένα κίνημα δεν κατάφερε να ανατρέψει το σύστημα των μουλάδων, που επιδεικνύει απροσδόκητη ανθεκτικότητα.

Κάθε φορά, οι διεθνείς αναλυτές κάνουν προβλέψεις για την πτώση του καθεστώτος, διαψεύδονται όμως, καθώς το καθεστώς χρησιμοποιεί βία, φυλακίσεις, λογοκρισία και απομόνωση από τη διεθνή κοινότητα. Η κοινωνική κρίση στη χώρα διαφοροποιείται αυτή τη φορά, καθώς η δυσαρέσκεια διατρέχει όλες τις κοινωνικές τάξεις, ενώ παλαιότερα περιοριζόταν στη μεσαία τάξη.

Ελλείψει μιας χαρισματικής προσωπικότητας που θα συσπειρώσει μεγάλα τμήματα της ιρανικής κοινωνίας, η έκβαση είναι αμφίβολη. Οι διαδηλωτές αναφέρουν το όνομα του σάχη και του γιου του, πρίγκιπα Ρεζά Παχλαβί. Ο Ντόναλντ Τραμπ απέφυγε να δεσμευτεί ότι θα τον συναντήσει, αν και απείλησε το καθεστώς εάν συνεχίσει να σκοτώνει διαδηλωτές.

Ερωτηθείς εάν σκοπεύει να επιστρέψει στη χώρα, ο Παχλαβί είχε δηλώσει το 2024: «Ποτέ δεν έδινα έμφαση στην αναζήτηση ενός τίτλου. Στόχος μου είναι να διευκολύνω τη δημοκρατική και ειρηνική μετάβαση στο Ιράν. Αυτό απαιτεί εθνική ενότητα, διεθνή αλληλεγγύη προς τον ιρανικό λαό και μηχανισμούς που θα διασφαλίζουν τη λογοδοσία και τη δικαιοσύνη κατά τη διάρκεια της μετάβασης. Θα επιστρέψω στο Ιράν και δεσμεύομαι να ηγηθώ αυτού του κινήματος και της διαδικασίας μετάβασης. Ας μη βάλουμε το κάρο μπροστά από το άλογο και ας μην αναθέσουμε μελλοντικούς ρόλους μέχρι να ολοκληρωθεί το πιο σημαντικό έργο, δηλαδή η απελευθέρωση της χώρας».