Οι ζημιές στην Κυψέλη από το μετροπόντικα ξέσπασαν φόβο και στους κάτοικους των Εξαρχείων, όπου η Γραμμή 4 έχει σχεδιαστεί να διασχίσει την πλατεία. Στον χώρο του εργοταξίου αναδύονται κτίρια πολύ παλαιότερα από αυτά της Κυψέλης — νεοκλασικά, διατηρητέα, μνημεία κληρονομιάς και η εμβληματική Μπλε Πολυκατοικία. Το γεγονός ότι στην Κυψέλη επηρεάστηκαν ακόμα και νεότερες πολυκατοικίες, αυξάνει την αγωνία.

Η Αθηνά Μπαντή, μηχανικός και μέλος της ανοιχτής συνέλευσης «Όχι Μετρό στην πλατεία Εξαρχείων», περιγράφει στο Orange Press δύο εργασίες της ομάδας μηχανικών σε συνεργασία με την ομάδα χαρτογράφησης. Το πρώτο είναι χάρτης ζώνης επιρροής βάσει στοιχείων της Ελληνικό Μετρό στους κατοίκους της Κυψέλης. «Εντός της δεδομένης ζώνης υπάρχουν κτίρια τα οποία ενδέχεται να επηρεαστούν από τις εργασίες του μετροπόντικα. Βέβαια, όπως είδαμε και στην περίπτωση της Κυψέλης, καθιζήσεις και ρωγμές εμφανίστηκαν σε πολυκατοικίες οι οποίες βρίσκονται πολύ πιο μακριά από τη ζώνη επιρροής», τονίζει. Η χαρτογράφηση δείχνει μεγάλο ποσοστό κτιρίων μεγαλύτερης ηλικίας από την Κυψέλη, ενώ η γραμμή διασταυρώνεται με βρεφονηπιακό, παιδικό σταθμό, δημοτικό και γυμνάσιο. «Υπάρχουν πάρα πολλά διατηρητέα κτίρια και μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς», προσθέτει.

Το δεύτερο ζήτημα είναι συνδυαστικός χάρτης γραμμής χάραξης με γεωλογικό υπόβαθρο, από στοιχεία Ελληνικό Μετρό και Ελληνικής Αρχής Μεταλλευτικών και Γεωλογικών Ερευνών. Ήταν γνωστό πριν την εκκίνηση ότι η γραμμή θα διασχίσει την κατώτερη ενότητα του αθηναϊκού σχιστόλιθου, «πέτρωμα εξαιρετικά χαμηλής αντοχής». Στον χωροθετημένο σταθμό «εμφανίζονται κώνοι κορημάτων», σχηματισμοί με μεγάλη σαρθρότητα. «Ο συνδυασμός του χαμηλού βάθους εκσκαφής και του χαμηλού αντοχής υπεδάφους, μαζί με την πολύ μεγάλη ηλικία των υπερκείμενων κατασκευών, καθώς και τα μπαζωμένα θεμέλια, τα υπόγεια, τα φρεάτια και τα πηγάδια δημιουργούν συνθήκες πολύ υψηλότερης επικινδυνότητας από εκείνες της Κυψέλης», προειδοποιεί η Α. Μπαντή.

Από το 2022 οι κάτοικοι έχουν προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας καταγγέλλοντας έλλειψη μελετών επιπτώσεων σε διατηρητέα κτίρια. Τώρα η ολοκλήρωσή τους γίνεται επείγουσα. «Κανένας θεσμικός φορέας και φυσικά ούτε η Ελληνικό Μετρό δεν θεώρησε σημαντικό να ενημερώσει τους κατοίκους για το τι σημαίνει η κατασκευή ενός σταθμού μετρό και τη διάρκεια αυτού του πράγματος», καταγγέλλει η μηχανικός. Η καθημερινότητα περιήλθε τρυπάνια, κατηργημένα πεζοδρόμια, απρόσβαστη πλατεία, διακοπές ρεύματος και πλημμυρισμένα υπόγεια από τις πρώτες μέρες — εξαιτίας απουσίας μέτρων πρόληψης για τα ειδικά χαρακτηριστικά της περιοχής. Στον σκεπασμένο ρέμα της οδού Αραχώβης, «οι πολυκατοικίες στα υπόγεια διαθέτουν αντλίες και μέχρι τώρα δεν είχαν πλημμυρίσει». Η προσφυγή στο ΣτΕ περιελάμβανε και έλλειψη υδραυλικών μελετών.

«Το εργοτάξιο εγκαταστάθηκε χωρίς να έχει εκπονηθεί η τεχνική περιβαλλοντική μελέτη και χωρίς να έχει εγκριθεί και η επέκτασή του έγινε καταπατώντας τη νομοθεσία για το ελεύθερο πλάτος των πεζοδρομίων», προσθέτει η Α. Μπαντή. Για τη Μπλε Πολυκατοικία — διπλό χαρακτηρισμό διατηρητέου και μνημείου — «η είσοδός της από τον πεζόδρομο της Θεμιστοκλέους απέχει μόλις δύο μέτρα από τις λαμαρίνες». Πρακτικά «τα δεκαπέντε διαμερίσματά της δεν μπορούν να προσεγγισθούν ούτε από πυροσβεστικά ούτε από ασθενοφόρα σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης».

Η Βαρβάρα, κάτοικος και μέλος συνέλευσης, περιγράφει τέσσερα χρόνια χωρίς πλατεία: «Ένας ακόμα δημόσιος χώρος είναι κατηργημένος». Η γειτονιά χάσει το μοναδικό σημείο συγκέντρωσης σε σεισμό και χώρο αναψυχής. «Η αστυνομική παρουσία είναι διαρκής», με περιστατικά εκφοβισμού. «Η καθημερινότητά μας έχει γίνει αφόρητη» — κυκλοφοριακό χάος, τυφλά σημεία, αφαίρεση δικαιωμάτων ατόμων με αναπηρία. Το μικροκλίμα επιβαρύνεται από την αφαίρεση δεκάδων δέντρων, η θερμοκρασία ανεβαίνει καλοκαίρι, τα μετακομιστικά φορτηγά αναγκάζονται να μπαίνουν στο εργοτάξιο. Για τη Βαρβάρα η επιμονή στο έργο δείχνει «ένα πολιτικό πείσμα» και πρόθεση να «εξυπηρετηθούν επενδυτικά και μεσιτικά συμφέροντα». «Ο σταθμός αυτός δεν έχει σχεδιαστεί με βάση συγκοινωνιολογικά κριτήρια».

Με το εργοτάξιο ανενεργό ενάμιση χρόνο, ζητάται η επαναφορά της πλατείας: «Να αποδοθεί πίσω στη γειτονιά και στους ανθρώπους της, που ξέρουν να τη χαίρονται και να τη ζουν». Η Στεφανία, επίσης μέλος συνέλευσης, παρατηρεί: «Η πλατεία έχει ξεκινήσει να πρασινίζει ξανά», αλλά «μένει κρυμμένη πίσω από τη λαμαρίνα». «Έχουμε κερδίσει 8 δικαστήρια απέναντι στην Ελληνικό Μετρό, που οδήγησαν στην απελευθέρωση μερικών μέτρων στον πεζόδρομο της Θεμιστοκλέους». Η Ελληνικό Μετρό δήλωσε ότι ο χώρος δεν επαρκεί πλέον για το εργοτάξιο, χρειάζεται μεγαλύτερη επιφάνεια για το όρυγμα. Όλα αυτά «έχουν συμβεί πριν το σταμάτημα του Μετροπόντικα στην Κυψέλη». Το πότε θα επανεκκινήσει το έργο είναι άγνωστο. Η διεκδίκηση: «Είναι να ανοίξει και πάλι η πλατεία».