Σε μια κλιμάκωση άνευ προηγουμένου, οι ΗΠΑ και το Ιράν βρίσκονται σε τροχιά σύγκρουσης, με απειλές εκατέρωθεν για στρατιωτική δράση. Το BBC σκιαγραφεί τα πιθανά σενάρια μιας τέτοιας εξέλιξης, εάν δεν υπάρξει συμφωνία της τελευταίας στιγμής.

Ένα αισιόδοξο σενάριο προβλέπει στοχευμένες αεροπορικές και ναυτικές επιθέσεις των ΗΠΑ εναντίον στρατιωτικών βάσεων των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), εγκαταστάσεων αποθήκευσης βαλλιστικών πυραύλων και του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Ωστόσο, το BBC επισημαίνει ότι οι επεμβάσεις σε Ιράκ και Λιβύη δεν οδήγησαν σε ομαλές δημοκρατικές μεταβάσεις.

Ένα δεύτερο σενάριο είναι το «μοντέλο Βενεζουέλας», μια επιχείρηση ακριβείας που δεν στοχεύει την ηγεσία, αλλά επιβάλλει αλλαγή πολιτικής. Στην περίπτωση του Ιράν, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε περιορισμό της στήριξης σε ένοπλες πολιτοφυλακές, αναστολή των πυρηνικών προγραμμάτων και χαλάρωση της καταστολής των αντιφρονούντων. Παρόλα αυτά, το BBC το θεωρεί λιγότερο πιθανό, δεδομένης της αμετακίνητης και σιδερένιας διακυβέρνησης της Ισλαμικής Δημοκρατίας εδώ και 47 χρόνια.

Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι το πιθανότερο αποτέλεσμα είναι η κατάρρευση του καθεστώτος και η αντικατάστασή του από στρατιωτική ηγεσία. Παρά την αντιδημοτικότητα της θεοκρατικής κυβέρνησης και τα κινήματα αμφισβήτησης, παραμένει ισχυρή λόγω του βαθέως κράτους. Η απουσία σοβαρών αποστασιών στον πυρήνα της εξουσίας εξηγεί την αποτυχία των διαμαρτυριών να ανατρέψουν το καθεστώς.

Σε περίπτωση στρατιωτικής επιχείρησης των ΗΠΑ, το Ιράν θα μπορούσε να καταλήξει να κυβερνάται από μια ισχυρή στρατιωτική κυβέρνηση αποτελούμενη κυρίως από στελέχη του IRGC. Μέχρι στιγμής, το Ιράν απαντά στις αμερικανικές απειλές με προειδοποιήσεις για τρομακτικά αντίποινα.

Παρά τη στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ, το Ιράν διαθέτει αξιόμαχο οπλοστάσιο και θα μπορούσε να απαντήσει με βαλλιστικούς πυραύλους και drones, προκαλώντας σημαντικό πλήγμα στις αμερικανικές βάσεις στην περιοχή. Επιπλέον, θα μπορούσε να πλήξει κρίσιμες υποδομές χωρών που θα συνεργαστούν με τις ΗΠΑ, όπως η Ιορδανία.

Η πυραυλική επίθεση στις πετροχημικές εγκαταστάσεις της Saudi Aramco το 2019 υπενθύμισε την ευαλωτότητα της Σαουδικής Αραβίας στους ιρανικούς πυραύλους. Γι' αυτό, οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο διστάζουν να ταχθούν στο πλευρό της Ουάσινγκτον.

Μια πάγια απειλή από την εποχή του πολέμου Ιράν-Ιράκ είναι η ναρκοθέτηση των θαλάσσιων οδών, που θα αποτελούσε εφιάλτη για τη διεθνή ναυτιλία και το εμπόριο και θα έπληττε τις τιμές του πετρελαίου. Από το στενό του Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου και το 20-25% του πετρελαίου.

Μία από τις πιο ανησυχητικές απειλές του Ιράν είναι οι επιθέσεις σμήνους, με ταυτόχρονη εκτόξευση πολλαπλών μέσων υψηλής εκρηκτικότητας εναντίον στόχων, καθιστώντας δύσκολη την εξουδετέρωσή τους ακόμα και από τις ισχυρές άμυνες του αμερικανικού ναυτικού. Ο ναυτικός στόλος του IRGC έχει δώσει έμφαση στην εκπαίδευση στον ασύμμετρο πόλεμο.

Η βύθιση ενός αμερικανικού πολεμικού πλοίου και η σύλληψη των μελών του πληρώματος θα αποτελούσε στρατηγικό πλήγμα και τεράστια ταπείνωση για τις ΗΠΑ. Αν και απίθανο, υπάρχει η «σκιά» του αντιτορπιλικού USS Cole, που δέχτηκε επίθεση αυτοκτονίας το 2000.

Ένας ρεαλιστικός κίνδυνος είναι η κατάρρευση της κυβέρνησης και η διολίσθηση της χώρας σε ένα χάος, με κίνδυνο εμφυλίου πολέμου και συγκρούσεων μεταξύ εθνοτικών ομάδων, όπως στη Συρία, την Υεμένη και τη Λιβύη.

Πολλοί στη Μέση Ανατολή και τη Δύση θα χαιρόντουσαν με την απομάκρυνση της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αλλά κανείς δεν θέλει να δει το Ιράν να διολισθαίνει στο χάος, προκαλώντας μια ανθρωπιστική και προσφυγική κρίση.