Η Γαλλία, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης, βρισκόταν πλέον στο επίκεντρο μιας δημοσιονομικής δοκιμασίας που ξεπερνά τα εθνικά σύνορα. Το δημόσιο χρέος κινείται ανελεήτως προς το 120% του ΑΕΠ, ενώ το έλλειμμα μένει στεγνό πάνω από το 5%. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε ήδη προειδοποιήσει: χωρίς πρόσθετα μέτρα, το 2027 η κατάσταση θα επιδεινωθεί δραματικά. Οι χρηματοδοτικές ανάγκες είναι τεράστιες – σχεδιάζεται δανεισμός γύρω στα 340 δισ. ευρώ μόνο για το 2027. Ταυτόχρονα, οι αποδόσεις των ομολόγων πηδάνε ψηλά, με τις αγορές να αμφισβητούν αν το πολιτικό σύστημα μπορεί να επιβάλει αξιόπιστη προσαρμογή.

Το πρώτο πείραμα είναι η ίδια η γαλλική δημοσιονομική εξίσωση. Η κυβέρνηση καλείται να τεμεί δαπάνες και έλλειμμα, αλλά αντιμετωπίζει ισχυρές κοινωνικές αντιδράσεις και ένα κατακερματισμένο πολιτικό σκηνικό. Συντάξεις, κοινωνικό κράτος και φορολογία γίνονται πεδία μάχης, ενώ οι προεδρικές εκλογές του 2027 κάνουν κάθε επώδυνη απόφαση πολιτικά τολμηρή. Το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: μπορεί η Γαλλία να ανακτήσει την εμπιστοσύνη των αγορών χωρίς να ξεσπάσει κοινωνική και πολιτική κρίση;

Δεύτερο ζήτημα, ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η Κριστίν Λαγκάρντ έχει είναι ξεκάθαρη: η λύση πρέπει να βρεθεί πρωτίστως στη Γαλλία. Η ΕΚΤ ωστόσο διαθέτει δύο ισχυρά όπλα. Οι «Οριστικές Νομισματικές Συναλλαγές» (OMT), από το 2012, επιτρέπουν αγορές κρατικών ομολόγων στη δευτερογενή αγορά, αλλά προϋποθέτουν πρόγραμμα του ESM – δηλαδή μνημόνιο – και αυστηρή αιρεσιμότητα. Το «Μέσο Προστασίας της Μετάδοσης» (TPI), από το 2022, είναι πιο ευέλικτο για την αντιμετώπιση αδικαιολόγητων αποκλίσεων, ωστόσο απαιτεί κι αυτό υγιείς και βιώσιμες δημοσιονομικές πολιτικές. Συμπέρασμα: η ΕΚΤ δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει μια κρίση που οι αγορές κρίνουν εσωτερική.

Τρίτο, η αντοχή της ίδιας της Ευρωζώνης. Δεν βρισκόμαστε σε επανάληψη του 2010-2012 – οι τράπεζες είναι ισχυρότερες και η ΕΚΤ διαθέτει περισσότερα εργαλεία. Ωστόσο, ο συνδυασμός υψηλού δημόσιου και ιδιωτικού χρέους, ακριβούς ενέργειας, πληθωριστικών πιέσεων και υψηλότερων επιτοκίων δημιουργεί νέους κινδύνους. Η άνοδος των αμερικανικών αποδόσεων – το δεκαετές ξεπέρασε πρόσφατα το 5% – μεταδίδει πιέσεις παγκοσμίως, αυξάνοντας το κόστος του χρήματος και τον ανταγωνισμό για τα διεθνή κεφάλαια. Το ΔΝΤ προειδοποιεί: η δημοσιονομική χαλάρωση στις μεγάλες οικονομίες δεν σταματά στα σύνορα.

Τέταρτο, η θέση της Ελλάδας. Προς το παρόν η χώρα φαίνεται περισσότερο προστατευμένη: πρωτογενές πλεόνασμα 3,6% του ΑΕΠ το 2026, ανάπτυξη 2%, χρέος που εκτιμάται να υποχωρεί από 146,1% (2025) σε 136,7% (2026) και 128,8% (2027). Η μεγάλη διάρκεια και το χαμηλό κόστος σημαντικού μέρους του χρέους λειτουργούν ως ασπίδα έναντι των υψηλών επιτοκίων. Αλλά η ασπίδα δεν είναι μόνιμη – η περίοδος χάριτος για την αποπληρωμή έχει ημερομηνία λήξης. Και όσο το χρέος μεταβαίνει σταδιακά στις αγορές από τον επίσημο τομέα, τόσο πιο κρίσιμη γίνεται η διατήρηση της δημοσιονομικής και πολιτικής αξιοπιστίας.

Πέμπτη, ευρύτερη διάσταση: η υπονόμευση της διεθνούς φιλελεύθερης οικονομικής τάξης. Δασμοί, εμπορικοί πόλεμοι, κρατικές επιδοτήσεις, γεωπολιτικές συγκρούσεις και η χρήση της οικονομικής ισχύος ως πολιτικού όπλου επιταχύνουν τον κατακερματισμό. Παλαιές ανισορροπίες παραμένουν: τεράστια ελλείμματα και χρέη στις ΗΠΑ, εξαγωγικός προσανατολισμός και υψηλή αποταμίευση στην Κίνα, διεύρυνση παγκόσμιων ανισορροπιών τρεχουσών συναλλαγών. Το ΔΝΤ προειδοποιεί μάλιστα ότι οι δασμοί είναι ακριβός και αβέβαιος τρόπος αντιμετώπισης.

Τα πάντα αυτά αναλύονται στο 88ο podcast της «Διεθνούς Ματιάς», που δημιουργεί ο Πολυδεύκης Παπαδόπουλος για το ERTNews Radio και το ERTecho. Καλεσμένος ο Θεόδωρος Πελαγίδης, Καθηγητής Οικονομικής Ανάλυσης στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς και πρώην Υποδιοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, συγγραφέας του «Από τον Πληθωρισμό στους Δασμούς – Η Υπονόμευση της Διεθνούς Φιλελεύθερης Οικονομικής Τάξης» (Παπαζήση, 2025). Η «Διεθνής Ματιά» ανεβαίνει δύο φορές την εβδομάδα – Σάββατο στο ERTecho, Κυριακή στην ενότητα Podcasts>ERTNews – ανοίγοντας παράθυρο στον κόσμο για να επιστρέφουμε στην Ελλάδα με ευρύτερη σκοπιά.