Ένα σχετικά άγνωστο, αλλά εξαιρετικά αποτελεσματικό διατροφικό μοντέλο, η «portfolio diet», έρχεται στο προσκήνιο, προσφέροντας μια ελπίδα για τη μείωση της χοληστερόλης και την προστασία από τις καρδιαγγειακές παθήσεις.

Η διατροφή αυτή, δημιουργήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 από τον David Jenkins, καθηγητή επιστημών διατροφής στο University of Toronto, και την ομάδα του. Βασίζεται σε έναν έξυπνο συνδυασμό τροφών, γνωστών για τις ιδιότητές τους να μειώνουν τη χοληστερόλη, όπως ξηροί καρποί, φυτικές πρωτεΐνες, φρούτα, λαχανικά και «καρδιοπροστατευτικά» έλαια.

Η Laura Chiavaroli, επίκουρη καθηγήτρια στο ίδιο τμήμα και μαθήτρια του Jenkins, εξηγεί: «Η δίαιτα είναι ουσιαστικά ένα χαρτοφυλάκιο τροφίμων που έχει αποδειχθεί επιστημονικά ότι μειώνει τη χοληστερόλη». Ο στόχος του Jenkins ήταν να διαπιστώσει αν αυτά τα τρόφιμα έχουν αθροιστικό αποτέλεσμα, και η απάντηση ήταν ένα ηχηρό «ναι».

Οι πρώτες ενδείξεις ήρθαν το 2003, όταν μια μικρή μελέτη έδειξε ότι η «portfolio diet» μείωσε την LDL χοληστερόλη κατά 35% σε άτομα με αυξημένη χοληστερόλη, μέσα σε μόλις τέσσερις εβδομάδες. Μια δεύτερη μελέτη την ίδια χρονιά, κατέδειξε ότι η συγκεκριμένη διατροφή μείωσε την LDL σχεδόν όσο και μια στατίνη, μέσα σε έναν μήνα.

Μια μεγάλη μελέτη του 2025, που δημοσιεύτηκε στο BMC Medicine, παρακολούθησε 14.835 ενήλικες για 22 χρόνια. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η πιστή εφαρμογή της «portfolio diet» συνδέθηκε με 16% μικρότερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακή νόσο και 14% χαμηλότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου από οποιαδήποτε αιτία. Αυτά τα ευρήματα ενισχύουν μετα-ανάλυση του 2018, η οποία κατέδειξε σημαντική μείωση της LDL, της ολικής χοληστερόλης, των τριγλυκεριδίων, της αρτηριακής πίεσης και του δεκαετούς κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου.

Η Andrea Glenn, διαιτολόγος και επίκουρη καθηγήτρια διατροφής στο New York University, τονίζει ότι τα άτομα με υψηλή LDL είναι εκείνα που αναμένεται να ωφεληθούν περισσότερο, και ότι η δίαιτα μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά με τη φαρμακευτική αγωγή. Ωστόσο, προσθέτει ότι «όλοι μπορούν να επωφεληθούν, έστω και ενσωματώνοντας ορισμένα στοιχεία της».

Οι πέντε βασικοί «πυλώνες» της «portfolio diet» είναι οι ξηροί καρποί και σπόροι, οι φυτικές πρωτεΐνες (γάλα σόγιας, τόφου, τέμπε, όσπρια και veggie burgers), οι ιξώδεις φυτικές ίνες (βρόμη, κριθάρι, μήλα, μούρα, μπάμιες, μελιτζάνες, chia και psyllium), οι φυτικές στερόλες (σε ξηρούς καρπούς, σόγια, αρακά, έλαιο κανόλα και εμπλουτισμένα τρόφιμα) και τα μονοακόρεστα λιπαρά, όπως το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο και το αβοκάντο.

Η Glenn εξηγεί ότι η ονομασία της δίαιτας παραπέμπει σε ένα επιχειρηματικό χαρτοφυλάκιο, όπου ο καθένας μπορεί να επιλέξει τα στοιχεία που του ταιριάζουν. Η δίαιτα θέτει συγκεκριμένους ημερήσιους στόχους: 50 γραμμάρια φυτικής πρωτεΐνης, 45 γραμμάρια ξηρών καρπών και σπόρων, 45 γραμμάρια υγιεινών ελαίων, 20 γραμμάρια ιξώδους φυτικής ίνας και 2 γραμμάρια φυτικών στερολών.

Δεν υπάρχουν απαγορευμένα τρόφιμα, αλλά η φιλοσοφία είναι κατά βάση φυτική. Ο Keith Ayoob, διαιτολόγος και ομότιμος καθηγητής παιδιατρικής στο Albert Einstein College of Medicine, σημειώνει ότι η δίαιτα δεν επικεντρώνεται στον περιορισμό, αλλά στην προσθήκη υγιεινών τροφών, με αποτέλεσμα την αυτόματη μείωση της κατανάλωσης άλλων τροφίμων. Οι ειδικοί προτείνουν μικρά, σταδιακά βήματα, όπως η αντικατάσταση του ρυζιού με κριθάρι και του βουτύρου με φυτικά έλαια.

Ο Ayoob επισημαίνει ότι η σύσταση για 50 γραμμάρια φυτικής πρωτεΐνης ημερησίως μπορεί να είναι δύσκολη, ακόμη και για όσους αγαπούν τη σόγια, και προτείνει ως εναλλακτική τους ψημένους καρπούς σόγιας.

Τα οφέλη της διατροφής δεν περιορίζονται στη χοληστερόλη. Η Chiavaroli αναφέρει βελτιώσεις σε δείκτες φλεγμονής, αρτηριακής πίεσης και γλυκαιμικού ελέγχου. Μια μελέτη του 2024 έδειξε ότι άτομα με διαβήτη τύπου 2 που ακολούθησαν τη δίαιτα παρουσίασαν σημαντική μείωση της HbA1c μέσα σε έξι μήνες. Επιπλέον, μελέτη του 2021 έδειξε ότι άνδρες που την ακολουθούσαν είχαν 28% μικρότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου ή θανάτου από καρκίνο σε βάθος δεκαετίας.

Η Chiavaroli τονίζει ότι δεν απαιτείται απόλυτη προσήλωση, καθώς ακόμη και με 50% συμμόρφωση μπορεί να υπάρξει κλινικά σημαντική μείωση της LDL. Έρευνες δείχνουν ότι ένα τέτοιο επίπεδο υιοθέτησης στη νεαρή ενήλικη ζωή μπορεί να καθυστερήσει την αύξηση του καρδιαγγειακού κινδύνου κατά έξι χρόνια.

Ο Ayoob καταλήγει ότι η «portfolio diet» είναι ένας εξαιρετικός τρόπος καρδιοπροστατευτικής διατροφής, και παροτρύνει τους ανθρώπους να επιλέξουν όσα στοιχεία ταιριάζουν ρεαλιστικά στη ζωή τους.