Γροιλανδία: Το «μοντέλο της Κύπρου», το μπλόκο στις εξορύξεις και ο ρόλος του ΝΑΤΟ

Γροιλανδία: Μυστικές συνομιλίες για βάσεις ΗΠΑ και «φρένο» στη Ρωσία

Κόσμος
Δημοσιεύθηκε  · 4 λεπτά ανάγνωση

Οι συνομιλίες για το μέλλον της Γροιλανδίας φαίνεται να επικεντρώνονται σε ένα πακέτο προτάσεων που θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα στην Αρκτική. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι προτάσεις περιλαμβάνουν ενίσχυση της παρουσίας του ΝΑΤΟ, παραχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων στις ΗΠΑ σε συγκεκριμένες περιοχές και περιορισμό της πρόσβασης τρίτων χωρών, ιδίως της Ρωσίας και της Κίνας, στους ορυκτούς πόρους του νησιού.

Οκτώ ανώτεροι αξιωματούχοι από τον χώρο της ασφάλειας και της διπλωματίας αποκάλυψαν στους New York Times ότι αυτά τα στοιχεία συνθέτουν την πιο ολοκληρωμένη εικόνα μέχρι στιγμής για τους όρους ενός πιθανού συμβιβασμού για τη Γροιλανδία, τον οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ανακοινώσει την Τετάρτη χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες. Η κίνηση αυτή φάνηκε να εκτονώνει, τουλάχιστον προσωρινά, την κρίση που είχε προκληθεί στις σχέσεις με τη Δανία.

Οι αξιωματούχοι διευκρινίζουν ότι οι προτάσεις που συζητούνται δεν φτάνουν στον αρχικό στόχο του Τραμπ για πλήρη μεταβίβαση της κυριότητας της Γροιλανδίας από τη Δανία στις ΗΠΑ. Τονίζουν επίσης ότι πολλές κρίσιμες λεπτομέρειες παραμένουν ανοιχτές και δεν είναι βέβαιο ότι οι συνομιλίες θα οδηγήσουν σε συμφωνία. Η Κοπεγχάγη έχει ξεκαθαρίσει ότι αντιτίθεται σε οποιαδήποτε παραχώρηση κυριαρχίας.

Παρά τις επιφυλάξεις, οι αξιωματούχοι εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία ότι μπορεί να βρεθεί μια λύση που θα ικανοποιεί τις ανησυχίες του Τραμπ για την ασφάλεια της Αρκτικής απέναντι στις κινήσεις της Ρωσίας και της Κίνας, χωρίς να παραβιαστεί η «κόκκινη γραμμή» της Ευρώπης ότι η Γροιλανδία δεν πωλείται.

Οι προτάσεις που εξετάζονται περιλαμβάνουν τη δημιουργία μιας νέας, ενισχυμένης αποστολής του ΝΑΤΟ στην Αρκτική, η οποία αναφέρεται ανεπίσημα ως «Arctic Sentry», κατ’ αναλογία με τις αποστολές στη Βαλτική και την Ανατολική Ευρώπη. Επίσης, προβλέπεται η επικαιροποίηση της συμφωνίας του 1951 μεταξύ Δανίας και ΗΠΑ, η οποία παρέχει στον αμερικανικό στρατό ευρεία πρόσβαση στη Γροιλανδία για στρατιωτικές επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής και λειτουργίας βάσεων. Αμερικανοί αξιωματούχοι ανησυχούν ότι αυτή η πρόσβαση θα μπορούσε να περιοριστεί αν η Γροιλανδία αποκτήσει πλήρη ανεξαρτησία.

Στο πλαίσιο αυτό, έχει συζητηθεί η επέκταση της συμφωνίας με ένα νέο καθεστώς που θα δημιουργούσε «θύλακες» αμερικανικής κυριαρχίας στο νησί, βασισμένο στο μοντέλο των «κυρίαρχων περιοχών βάσεων» στην Κύπρο. Αυτό θα έδινε στις ΗΠΑ μεγαλύτερο έλεγχο από αυτόν που ασκούν σήμερα ακόμη και σε εγκαταστάσεις όπως οι πρεσβείες τους. Ο Τραμπ έχει αναφέρει ότι τέτοιες περιοχές θα μπορούσαν να ενταχθούν στο σχέδιο για την ανάπτυξη του συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας «Golden Dome».

Επιπλέον, εξετάζεται ο περιορισμός των δικαιωμάτων εξόρυξης σπάνιων γαιών και κρίσιμων ορυκτών από χώρες εκτός ΝΑΤΟ, στοχεύοντας κυρίως τη Ρωσία και την Κίνα. Αυτά τα κοιτάσματα θεωρούνται στρατηγικής σημασίας.

Οι συζητήσεις αυτές διεξάγονται στο ΝΑΤΟ εδώ και περίπου έναν χρόνο, ως απάντηση στις φιλοδοξίες που έχει εκφράσει ο Τραμπ για την απόκτηση της Γροιλανδίας. Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, έχει δηλώσει ότι δεν είναι υπέρ της παραχώρησης κυριαρχίας στις ΗΠΑ επί στρατιωτικών βάσεων, τονίζοντας ότι «η κυριαρχία είναι κόκκινη γραμμή».

Η ιδέα της αναγνώρισης κυριαρχικών αμερικανικών βάσεων τέθηκε σε συζητήσεις μεταξύ αξιωματούχων του ΝΑΤΟ και δυτικών στρατιωτικών παραγόντων. Ο ανώτατος διοικητής του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, Αλεξους Γ. Γκρίνκεβιτς, ανέφερε ότι το ζήτημα τέθηκε ως πολιτικό θέμα προς επίλυση από τις κυβερνήσεις και ότι δεν υπάρχει επιχειρησιακός σχεδιασμός ή πολιτική κατεύθυνση για την έναρξη κοινών αρκτικών επιχειρήσεων.

Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν, σε δημόσια δήλωσή της, φάνηκε να αποδέχεται ορισμένες πτυχές των συζητήσεων, απορρίπτοντας ρητά οποιαδήποτε μεταβίβαση κυριαρχίας. «Μπορούμε να διαπραγματευτούμε τα πάντα σε πολιτικό επίπεδο: ασφάλεια, επενδύσεις, οικονομία. Δεν μπορούμε όμως να διαπραγματευτούμε την κυριαρχία μας», ανέφερε.

Ο Τραμπ απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικής βίας για την κατάληψη της Γροιλανδίας, αφήνοντας όμως ανοιχτό το ενδεχόμενο οικονομικών πιέσεων προς συμμάχους. Επίσης, ανακοίνωσε ότι κατέληξε σε συμφωνία με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε και ανέστειλε τους δασμούς που σχεδίαζε να επιβάλει σε εισαγωγές από τη Δανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι «θα προστατεύσουμε τη Δανία, τη Γροιλανδία και τον Βορρά από την απειλή που συνιστά η Ρωσία», υπογραμμίζοντας ότι οι συνομιλίες πρέπει να διεξαχθούν με βάση τις αρχές της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας.