Ένα αντικείμενο που θεωρείται αυτονόητο σε κάθε σύγχρονο νοικοκυριό, οι λαμπτήρες LED, βρίσκεται πλέον στο μικροσκόπιο των επιστημόνων για λόγους που υπερβαίνουν την απλή εξοικονόμηση ενέργειας. Ενώ έχουν επικρατήσει στην αγορά λόγω της αποδοτικότητάς τους, νέες έρευνες φέρνουν στην επιφάνεια πιθανούς κινδύνους που μέχρι σήμερα δεν είχαν συζητηθεί επαρκώς.

Ο Γκλεν Τζέφερι, καθηγητής Νευροεπιστήμης στο University College London, σε συνεργασία με τον δρα Έντουαρντ Μπάρετ, εκπέμπει σήμα κινδύνου. Ο Τζέφερι δεν δίστασε να χαρακτηρίσει την κατάσταση ως «σαφή και άμεση κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία», προχωρώντας μάλιστα σε μια ιδιαίτερα σοβαρή σύγκριση των LED με τον αμίαντο. Σύμφωνα με τον ερευνητή, η παρατεταμένη έκθεση στο μπλε φως μικρού μήκους κύματος που εκπέμπουν αυτές οι πηγές, μπορεί να έχει βαθιές επιπτώσεις στον ανθρώπινο οργανισμό.

Το επίκεντρο του προβλήματος εντοπίζεται στα μιτοχόνδρια, τα κύτταρα που είναι υπεύθυνα για την παραγωγή ενέργειας και τη ρύθμιση του μεταβολισμού. Ο καθηγητής δηλώνει κατηγορηματικά: «Τα LED βλάπτουν τα μιτοχόνδρια των κυττάρων και επομένως δεν υπάρχει αμφιβολία ότι επηρεάζεται η συστηματική υγεία». Η θεωρία του υποστηρίζει ότι η βλάβη δεν περιορίζεται μόνο στα μάτια, καθώς τα μιτοχόνδρια «επικοινωνούν» μέσω σημάτων που κυκλοφορούν στο αίμα, επηρεάζοντας τη λειτουργία ολόκληρου του σώματος.

Τα ευρήματα από μελέτες σε πειραματόζωα είναι ανησυχητικά. Σε ποντίκια που εκτέθηκαν καθημερινά σε μπλε φως, καταγράφηκε μείωση περίπου 50% στους δείκτες μιτοχονδριακής δραστηριότητας, ενώ παρατηρήθηκαν αλλαγές στον μεταβολισμό και τη λειτουργία του ήπατος. Αν και οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι τα αποτελέσματα αυτά δεν αποτελούν άμεση απόδειξη για την πρόκληση διαβήτη στους ανθρώπους, αποτελούν επαρκή λόγο για περαιτέρω επιστημονική διερεύνηση.

Η επίδραση στην όραση είναι ένας ακόμη τομέας έντονου ενδιαφέροντος. Σε μελέτη με ενήλικες, όσοι εκτέθηκαν σε φωτισμό ευρύτερου φάσματος από λάμπες βολφραμίου είδαν βελτίωση στη χρωματική αντίθεση, κάτι που δεν παρατηρήθηκε στην ομάδα του συμβατικού LED φωτισμού. Μάλιστα, ο Τζέφερι διαπίστωσε ότι μόλις τρία λεπτά έκθεσης σε κόκκινο φως μπορούν να ενισχύσουν την οπτική οξύτητα, καθώς συγκεκριμένα μήκη κύματος διεισδύουν βαθύτερα στους ιστούς.

Ωστόσο, η επιστημονική εικόνα δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρη. Η επιστημονική επιτροπή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Υγεία έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν τεκμηριωμένα στοιχεία για άμεσες δυσμενείς επιπτώσεις από τη φυσιολογική χρήση των LED στον γενικό υγιή πληθυσμό. Παράλληλα όμως, οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι ο φωτισμός αυτός μπορεί να προκαλέσει προσωρινή ενόχληση και να διαταράξει τον κύκλο ύπνου-αφύπνισης, επηρεάζοντας τους κιρκάδιους ρυθμούς.

Ως μια πιθανή λύση, ο καθηγητής Τζέφερι προτείνει τη μεγαλύτερη έκθεση σε φως ευρύτερου φάσματος, όπως αυτό που προσφέρουν οι λάμπες πυρακτώσεως ή αλογόνου, και δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αξία του φυσικού ηλιακού φωτός, ειδικά κατά τις πρωινές και απογευματινές ώρες. Αν και ο χαρακτηρισμός «νέος αμίαντος» παραμένει η προσωπική προειδοποίηση ενός ερευνητή και όχι παγκόσμια επιστημονική συναίνεση, η συζήτηση για τις μακροχρόνιες επιδράσεις του τεχνητού φωτός παραμένει ανοιχτή και επιτακτική.