Από τη στιγμή που οι φούρνοι μικροκυμάτων εμφανίστηκαν στην ελληνική αγορά τη δεκαετία του '80, έγιναν το επίκεντρο μιας έντονης και συχνά τρομακτικής παραφιλολογίας. Η διαδεδομένη «πληροφορία» ότι εκπέμπουν επικίνδυνη ακτινοβολία ικανή να προκαλέσει καρκίνο έκανε πολλούς να αντιμετωπίζουν τη συσκευή με δέος, αποφεύγοντας ακόμα και να στέκονται κοντά της την ώρα της λειτουργίας. Ωστόσο, από το '80 έως σήμερα έχουν διεξαχθεί αναρίθμητες επιστημονικές έρευνες που δίνουν πλέον ξεκάθαρες απαντήσεις, διαχωρίζοντας την αντικειμενική πραγματικότητα από τους επίμονους αστικούς μύθους.

Η λειτουργία αυτών των συσκευών βασίζεται σε ένα μάγνητρο, έναν σωλήνα κενού υψηλής ισχύος που μετατρέπει το ηλεκτρικό ρεύμα σε ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Αυτά τα μικροκύματα, με μήκος κύματος περίπου 12 εκατοστών, απορροφώνται από τα μόρια του νερού των τροφίμων, αυξάνοντας τη μοριακή τους δραστηριότητα και θερμαίνοντάς τα ταχύτατα. Παρά την ανησυχία του κοινού για τη φύση αυτής της ενέργειας, ο Δρ. Adeel Khan, διακεκριμένος ογκολόγος και επιδημιολόγος στο Τέξας, εξηγεί: «η ακτινοβολία μικροκυμάτων βρίσκεται σε πολύ διαφορετικό άκρο του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος από την υπεριώδη ακτινοβολία, την ακτινοβολία ακτίνων Χ και την ακτινοβολία γάμμα. Βιολογικά, οι ακτίνες μικροκυμάτων θεωρούνται μη ιονίζουσες και επομένως δεν είναι ιδιαίτερα μεταλλαξιογόνες -που προκαλούν γενετικές μεταλλάξεις- ή καρκινογόνες».

Η επίσημη θέση του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου των ΗΠΑ ενισχύει αυτή την επιστημονική διαπίστωση, καθώς οι περισσότεροι τύποι μη ιονίζουσας ακτινοβολίας δεν έχουν συνδεθεί με καρκινογενέσεις. Οι ειδικοί που μίλησαν στο Cnet είναι σαφείς: «Έχουν διεξαχθεί πολυάριθμες επιδημιολογικές μελέτες που εξετάζουν τις σχέσεις μεταξύ της χρήσης φούρνου μικροκυμάτων και του καρκίνου και αυτές, σε γενικές γραμμές, δεν υποστηρίζουν αιτιώδη συνάφεια». Ακόμη και για τις εγκύους, η χρήση θεωρείται ασφαλής, αφού όπως σημειώνει ο Δρ. Khan: «είναι ασφαλείς για τις έγκυες και το έμβρυο προστατεύεται περαιτέρω από το περιβάλλον της μήτρας».

Ωστόσο, η ασφάλεια της συσκευής δεν είναι πάντοτε απόλυτη και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σωστή της κατάσταση. Οι φθαρμένοι ή κατεστραμμένοι φούρνοι μπορεί να παρουσιάσουν διαρροές, οι οποίες υπό συγκεκριμένες συνθήκες γίνονται επιβλαβείς. Ο Δρ. Gary Deng από το UCI Health επισημαίνει με έμφαση: «γενικά είναι ασφαλείς, αλλά όχι απόλυτα ασφαλείς, καθώς μπορεί να έχουν διαρροή από τον φούρνο». Για τον λόγο αυτό, οι σύγχρονες συσκευές διαθέτουν διπλά συστήματα κλειδώματος και ειδική θωράκιση που εμποδίζουν την εκπομπή μικροκυμάτων όταν η πόρτα είναι ανοιχτή.

Προκειμένου να διασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή προστασία, οι ειδικοί προτείνουν να ελέγχουμε τακτικά την ακεραιότητα της πόρτας και να τηρούμε μια απόσταση τουλάχιστον 30% από τη συσκευή όταν βρίσκεται σε λειτουργία. Με τη σωστή συντήρηση και την τήρηση των βασικών κανόνων, ο φούρνος μικροκυμάτων παραμένει ένας ασφαλής και πολύτιμος βοηθός που απλοποιεί την καθημερινότητά μας χωρίς να θέτει σε κίνδυνο την υγεία μας.