«Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να υπερασπίζεται τα συμφέροντά της και θα υπερασπιστεί τον εαυτό της, τα κράτη μέλη της, τους πολίτες της και τις εταιρείες της, έναντι οποιασδήποτε μορφής καταναγκασμού. Έχει τη δύναμη και τα εργαλεία για να το πράξει και θα το πράξει εάν και όταν χρειαστεί». Αυτά τα λόγια του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου συνοψίζουν το πνεύμα της Συνόδου Κορυφής που ολοκληρώθηκε στις Βρυξέλλες. Δεδομένου ότι η Σύνοδος ήταν άτυπη, δεν εκδόθηκαν επίσημα συμπεράσματα, και ο Αντόνιο Κόστα παρουσίασε προφορικά τα αποτελέσματα των συζητήσεων των ηγετών.

Σε μια συζήτηση που διήρκεσε περισσότερες από πέντε ώρες, οι Ευρωπαίοι ηγέτες κατέληξαν σε συμφωνία να συνεχίσουν τη συνεργασία με τις ΗΠΑ, καθορίζοντας παράλληλα σαφή όρια απέναντι σε απειλές και εκφοβισμούς. Παρά τις αλλαγές στον τόνο και τις διαρρήξεις στη σχέση, τονίστηκε η ανάγκη να διατηρηθεί η διατλαντική επαφή. Σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ, υπήρξε μια αισθητή αλλαγή διάθεσης στην αίθουσα, καταδεικνύοντας την ανάγκη για μια ήρεμη, γρήγορη και σταθερή αντίδραση σε καταστάσεις όπως αυτή που προέκυψε πρόσφατα.

Η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, δήλωσε: «Είμαστε σε καλύτερη κατάσταση από ό,τι πριν από 24 ώρες και έχουμε βγάλει τα συμπεράσματά μας από τη συλλογική μας στρατηγική. Η ΕΕ επέδειξε αλληλεγγύη στο Βασίλειο της Δανίας και τη Γροιλανδία, αλλά και στα κράτη-μέλη που απειλήθηκαν με επιπλέον δασμούς. Προσπαθήσαμε να συνεργαστούμε εποικοδομητικά με τις ΗΠΑ σε διάφορα επίπεδα με σταθερό τρόπο, χωρίς εντάσεις. Και τέλος, είμαστε καλά προετοιμασμένοι με αντίμετρα και εργαλεία εμπορίου αν οι δασμοί επιβάλλονταν».

Ο Πρόεδρος Κόστα τόνισε ότι «η επιβολή πρόσθετων δασμών θα ήταν ασυμβίβαστη με την εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ. Η εστίασή μας πρέπει τώρα να είναι στην προώθηση της εφαρμογής αυτής της συμφωνίας. Στόχος παραμένει η αποτελεσματική σταθεροποίηση των εμπορικών σχέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ΗΠΑ», απευθύνοντας παράλληλα μήνυμα στο Ευρωκοινοβούλιο να «ξεπαγώσει» συμφωνία που είχε παγώσει η αρμόδια επιτροπή λόγω της ανακοίνωσης για νέους δασμούς από τις ΗΠΑ.

Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ανέφερε ότι η αποκλιμάκωση «ανοίγει τον δρόμο» για την επανέναρξη των εσωτερικών συζητήσεων σχετικά με την επικύρωση της συμφωνίας. Η επικεφαλής διαπραγματεύτρια του ΕΛΚ, Ζέλιανα Ζόβκο, εξέφρασε την ελπίδα για άμεση πρόοδο στη διαδικασία.

Σχετικά με τη Γροιλανδία, οι πρόεδροι των ευρωπαϊκών θεσμών επανέλαβαν ότι μόνο το Βασίλειο της Δανίας και της Γροιλανδίας μπορούν να λαμβάνουν αποφάσεις για θέματα που τις αφορούν. Ο Πρόεδρος Κόστα υπογράμμισε την πλήρη υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς το Βασίλειο της Δανίας και τη Γροιλανδία, τονίζοντας ότι «Αυτό αντικατοπτρίζει τη σταθερή μας δέσμευση στις αρχές του διεθνούς δικαίου, της εδαφικής ακεραιότητας και της εθνικής κυριαρχίας, οι οποίες είναι απαραίτητες για την Ευρώπη και για τη διεθνή κοινότητα στο σύνολό της. Αυτές οι αρχές θα συνεχίσουν να καθοδηγούν τη δράση μας».

Ο Έλληνας Πρωθυπουργός δήλωσε ότι «οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους» και υπογράμμισε την ανάγκη για ένα πλαίσιο συνεννόησης, όπου όλοι θα γνωρίζουν τις πιθανές επιπτώσεις σε περίπτωση υπέρβασης των ορίων.

Σημείωσε επίσης ότι «Η Ελλάδα, όπως έχω πει πολλές φορές, είναι μία χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στρατηγική σχέση όμως με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οπότε έχουμε κάθε λόγο πάντα να επιδιώκουμε οι όποιες αναταράξεις -και μην κοροϊδευόμαστε, ήταν αρκετές- να είναι πρόσκαιρες και να προσπαθούμε να βρίσκουμε λύσεις οι οποίες θα είναι προς το συμφέρον όλων».

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η απάντηση του Πρωθυπουργού σχετικά με το αν ο γ.γρ. του ΝΑΤΟ είχε εξουσιοδότηση για συμφωνία με τον Ντόναλντ Τραμπ και εάν συμβουλεύτηκε Ευρωπαίους ηγέτες.

«Σίγουρα δεν συμβουλεύτηκε εμένα», απάντησε ο Κ. Μητσοτάκης, προσθέτοντας: «Αλλά η εντύπωσή μου είναι ότι δεν υπήρξε ένα οργανωμένο πλαίσιο συνεννόησης, σίγουρα όχι σε επίπεδο ευρωπαϊκό, θεσμικό. Πιστεύω ότι τελικά το ΝΑΤΟ έχει έναν ρόλο να παίξει στην Αρκτική, αλλά τελικά αυτές οι συζητήσεις αφορούν τη Δανία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και φυσικά η Δανία έχει την πλήρη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ό,τι η ίδια αποφασίσει ότι είναι προς το δικό της συμφέρον και το συμφέρον της Γροιλανδίας».

Οι ηγέτες συζήτησαν επίσης το Συμβούλιο Ειρήνης του Ντόναλντ Τραμπ, με πολλά κράτη-μέλη να εκφράζουν επιφυλάξεις σχετικά με το νομικό του πλαίσιο.

Ο Κόστα ανέφερε ότι «Έχουμε σοβαρές αμφιβολίες για ορισμένα στοιχεία του καταστατικού του Συμβουλίου Ειρήνης που σχετίζονται με το πεδίο εφαρμογής του, τη διακυβέρνησή του και τη συμβατότητά του με τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών», και πρόσθεσε: «Είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε με τις ΗΠΑ για την εφαρμογή του ολοκληρωμένου Σχεδίου Ειρήνης για τη Γάζα, με ένα Συμβούλιο Ειρήνης που θα εκτελεί την αποστολή του ως μεταβατική διοίκηση, σύμφωνα με το ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ».

Ο Έλληνας Πρωθυπουργός συμπλήρωσε: «Νομίζω ότι το έχουμε ξεκαθαρίσει ότι έτσι όπως είναι διατυπωμένο όχι μόνο η Ελλάδα αλλά σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουμε δυσκολία να συμμετέχουμε».

«Παρά ταύτα, η Ελλάδα υπήρξε πρωταγωνίστρια στην απόφαση 2803, η οποία νομιμοποίησε το Συμβούλιο αυτό και τον πρωταγωνιστικό ρόλο του Προέδρου Τραμπ και των Ηνωμένων Πολιτειών, μόνο όμως ως προσωρινή διοίκηση της Γάζας προκειμένου να υλοποιηθούν τα επόμενα στάδια του ειρηνευτικού σχεδίου, όπως αυτό έχει συμφωνηθεί», σημείωσε.

Επισήμανε ότι «Η Ελλάδα είναι χώρα η οποία έχει άμεσο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Θέλουμε να είμαστε παρόντες. Θέλουμε η  Ευρώπη να είναι παρούσα. Και νομίζω ότι και η Κάγια Κάλας αλλά και πολλές άλλες χώρες βρήκαν αρκετά ενδιαφέρουσα την ιδέα να διερευνήσουμε αν όχι την ανοιχτή συμμετοχή μας, γιατί αυτό νομικά μπορεί να είναι δύσκολο, αλλά την με κάποιο τρόπο ανάληψη ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών έτσι ώστε αυτό το Συμβούλιο Ειρήνης να επανέλθει στον αρχικό του προορισμό».

Ολοκληρώνοντας, τόνισε ότι «Και ο αρχικός του προορισμός ήταν εξ αρχής η ειρήνευση στη Γάζα και η μεταβατική διοίκηση έτσι ώστε να μπορούμε να περάσουμε σε μία φάση ανοικοδόμησής της, αλλά και ένα πρώτο βήμα τελικά για να μπορέσει να επιλυθεί ουσιαστικά το Παλαιστινιακό».

Επιπλέον, οι κυβερνήσεις της Ευρώπης επιδιώκουν την προσωρινή εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας της Mercosur, με τον Αντόνιο Κόστα να δηλώνει ότι το Συμβούλιο επιθυμεί την εφαρμογή της από την Επιτροπή.

Η φον ντερ Λάιεν απάντησε ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη απόφαση και ότι η εξέλιξη θα εξαρτηθεί και από τις χώρες της Mercosur, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Να σας το πω αλλιώς: θα είμαστε έτοιμοι όταν κι εκείνοι είναι έτοιμοι».