Καθώς το 2025 οδεύει προς το τέλος του, οι ειδικοί σε θέματα συγκρούσεων και άμυνας προειδοποιούν ότι το 2026 θα μπορούσε να αποτελέσει μια χρονιά έξαρσης των γεωπολιτικών εντάσεων, με πολέμους που παραμένουν άλυτοι και νέες εστίες ανάφλεξης να αναδύονται σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Από τις συνεχιζόμενες συγκρούσεις στην Ουκρανία και το Σουδάν μέχρι την εύθραυστη εκεχειρία στη Γάζα, και παράλληλα με την κλιμάκωση των εντάσεων γύρω από τη Βενεζουέλα και την Ταϊβάν, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η επόμενη χρονιά είναι απίθανο να είναι πιο ήρεμη από αυτή που φεύγει.

Ο Νεόφυτος Λοϊζίδης, καθηγητής Ανάλυσης Διεθνών Συγκρούσεων στο Πανεπιστήμιο του Γουόρικ, δήλωσε στο Anadolu ότι η συχνότητα των συγκρούσεων αναμένεται να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια.

«Τα επόμενα χρόνια, θα δούμε περισσότερες συγκρούσεις σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες». Τόνισε δε, ότι οι κίνδυνοι δεν περιορίζονται σε μια συγκεκριμένη περιοχή, αλλά προέρχονται από «ταυτόχρονα παγκόσμια σοκ» που οι κυβερνήσεις δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να αντιμετωπίσουν.

Κίνα και Ταϊβάν: Στο «κόκκινο» οι σχέσεις

Η Ταϊβάν παραμένει ένα από τα πιο ευαίσθητα γεωπολιτικά σημεία ανάφλεξης ενόψει του 2026, με τις τελευταίες εξελίξεις να πυροδοτούν ανησυχίες για μια πιθανή κινεζική εισβολή και να κλιμακώνουν τις εντάσεις μεταξύ γειτονικών χωρών, καθώς και μεταξύ Πεκίνου και Ουάσινγκτον.

Η Κίνα θεωρεί την Ταϊβάν αποσχισθείσα επαρχία, ενώ η Ταϊπέι επιμένει στην ανεξαρτησία της από το 1949. Οι ΗΠΑ συνεχίζουν να υποστηρίζουν την άμυνα της Ταϊβάν βάσει του Νόμου για τις Σχέσεις με την Ταϊβάν και των Έξι Διαβεβαιώσεων που καθορίζουν την πολιτική της Ουάσινγκτον έναντι του νησιού.

Αυτόν τον μήνα, η Ουάσινγκτον ενέκρινε πωλήσεις όπλων ύψους 11,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων στην Ταϊβάν, ένα από τα μεγαλύτερα πακέτα που έχουν εγκριθεί μέχρι σήμερα. Τον Νοέμβριο, ο πρόεδρος της Ταϊβάν, Λάι Τσινγκ-τε, παρουσίασε ένα σχέδιο αμυντικών δαπανών ύψους περίπου 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων, υπογραμμίζοντας την αυξανόμενη ανησυχία στην Ταϊπέι για την περιφερειακή ασφάλεια.

Από την πλευρά της, η Κίνα συνέχισε να εντείνει τη στρατιωτική πίεση στην περιοχή, με την Ταϊβάν και την Ιαπωνία να εκφράζουν ανησυχίες για την αύξηση της κινεζικής στρατιωτικής δραστηριότητας.

Ο Λοϊζίδης δήλωσε ότι το στρατιωτικό χρονοδιάγραμμα του Πεκίνου δεν πρέπει να υποτιμηθεί, υποστηρίζοντας ότι «Γνωρίζουμε ότι η κινεζική ηγεσία έχει δώσει εντολή στον στρατό της να είναι έτοιμος για εισβολή έως το 2027». Προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε τέτοια κίνηση είναι πιθανό να εμπλέξει και άλλους περιφερειακούς παράγοντες.

«Πολλές χώρες στην περιοχή, η Ιαπωνία, πιο πρόσφατα η Αυστραλία, ιστορικά οι Φιλιππίνες και οι Κορεάτες, θα το εκλάβουν όχι ως βήμα προς την επανένωση της Κίνας, αλλά ως εισαγωγή μιας νέας ιμπεριαλιστικής πολιτικής και προσπάθεια κυριαρχίας της Κίνας στην περιοχή. Επομένως, ενδέχεται να δούμε χώρες να συμμετέχουν στην προστασία της Ταϊβάν».

«Κάτι τέτοιο θα οδηγούσε προφανώς σε ένα καταστροφικό σενάριο για ολόκληρη την περιοχή».

ΗΠΑ και Βενεζουέλα: Μια σχέση σε συνεχή κρίση

Οι σχέσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Καράκας επιδεινώθηκαν περαιτέρω το 2025 μετά από αμφισβητούμενες εκλογές στη Βενεζουέλα, ανανεωμένες κυρώσεις, κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων και αυστηρότερα μέτρα επιβολής των ΗΠΑ κατά των εξαγωγών πετρελαίου της Βενεζουέλας.

Οι ΗΠΑ έχουν κατηγορήσει υψηλόβαθμους αξιωματούχους της Βενεζουέλας για διαφθορά και εμπόριο ναρκωτικών, ενώ το Καράκας κατηγορεί επανειλημμένα την Ουάσινγκτον για οικονομικό πόλεμο και προσπάθειες αλλαγής καθεστώτος.

Ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε «πλήρη και ολοκληρωτικό αποκλεισμό» των δεξαμενόπλοιων που υπόκεινται σε κυρώσεις και εισέρχονται ή εξέρχονται από τη Βενεζουέλα, συμπεριλαμβανομένης της κατάσχεσης ενός δεξαμενόπλοιου κοντά στις ακτές της Βενεζουέλας.

Ενώ η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι τα μέτρα στοχεύουν στην καταπολέμηση της διαφθοράς και της εμπορίας ναρκωτικών, το Καράκας ανταπαντά ότι οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν επιχειρήσεις κατά των ναρκωτικών ως πρόσχημα για να εκδιώξουν τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο και να αποκτήσουν τον έλεγχο των πετρελαϊκών πόρων της Βενεζουέλας.

Οι ειδικοί έχουν επίσης επισημάνει την πιθανότητα άμεσης αντιπαράθεσης μεταξύ των δύο χωρών.

«Είναι λιγότερο πιθανό από την περίπτωση της Ταϊβάν, ωστόσο οι φόβοι για αντιπαράθεση παραμένουν», δήλωσε ο Λοϊζίδης.

Γάζα: Εύθραυστη εκεχειρία και αβέβαιο μέλλον

Οι αναλυτές αναφέρουν ότι αρκετοί πόλεμοι που βρίσκονται σε εξέλιξη είναι πιθανό να συνεχιστούν μέχρι το 2026, συμπεριλαμβανομένης της σύγκρουσης στη Γάζα.

Η εκεχειρία τέθηκε σε ισχύ τον Οκτώβριο μετά από δύο χρόνια καταστροφικού πολέμου, κατά τη διάρκεια του οποίου οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί κατέστρεψαν μεγάλο μέρος των υποδομών της Γάζας και εκτόπισαν τη συντριπτική πλειονότητα του πληθυσμού της.

Παρά την τρέχουσα εύθραυστη ηρεμία, ο Λοϊζίδης απέκλεισε την προοπτική διαρκούς ειρήνης.

Ο Ρομπ Γκάιστ Πίνφολντ, λέκτορας Διεθνούς Ασφάλειας στο King's College του Λονδίνου, επιβεβαίωσε αυτή την εκτίμηση.

«Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι είτε το Ισραήλ πρόκειται να αποσυρθεί είτε η Χαμάς πρόκειται να παραδώσει τα όπλα, επομένως το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι η σύγκρουση θα συνεχιστεί... μια σύγκρουση αργής αιμορραγίας, χαμηλής έντασης», εκτίμησε.

Σουδάν: Ένας εμφύλιος χωρίς τέλος

Ο εμφύλιος πόλεμος στο Σουδάν μεταξύ του σουδανικού στρατού και των Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης (RSF) εισέρχεται στον τρίτο χρόνο του χωρίς σημάδια αποκλιμάκωσης.

Η σύγκρουση, η οποία ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2023, έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους και έχει εκτοπίσει εκατομμύρια.

Από τις 18 πολιτείες του Σουδάν, οι RSF ελέγχουν και τις πέντε πολιτείες της περιοχής Νταρφούρ στα δυτικά, εκτός από ορισμένα βόρεια τμήματα του Βόρειου Νταρφούρ, τα οποία παραμένουν υπό τον έλεγχο του στρατού. Ο στρατός, με τη σειρά του, κατέχει τις περισσότερες περιοχές των υπόλοιπων 13 πολιτειών στο νότο, βόρεια, ανατολικά και κεντρικά, συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας Χαρτούμ.

Ο Λοϊζίδης, ο οποίος δεν βλέπει τέλος στον ορίζοντα τον επόμενο χρόνο, περιέγραψε το Σουδάν ως μια «ενδιαφέρουσα περίπτωση».

«Θα περίμενε κανείς ότι μετά την κατάρρευση της χώρας, τη διχοτόμηση της χώρας σε βορρά και νότο, θα ακολουθήσει μια φάση επίλυσης της σύγκρουσης. Όμως αυτό δεν το βλέπουμε. Η διχοτόμηση δεν βοήθησε», είπε, αναφερόμενος στη διαίρεση του Σουδάν το 2011 που οδήγησε στη δημιουργία του Νοτίου Σουδάν.

Σύμφωνα με τον ίδιο, τα ανεπίλυτα παράπονα συνεχίζουν να τροφοδοτούν τη βία. «Η αποκέντρωση ή η ομοσπονδιοποίηση θα ήταν μια καλύτερη οδός».

Ουκρανία: Μια «παγωμένη» σύγκρουση

Οι ειδικοί είναι επίσης επιφυλακτικοί σχετικά με τις προοπτικές πλήρους επίλυσης του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας, ο οποίος ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2022.

Παρά τις διπλωματικές πρωτοβουλίες, συμπεριλαμβανομένης μιας πρότασης 28 σημείων από την κυβέρνηση Τραμπ, ο Λοϊζίδης δήλωσε ότι οποιαδήποτε συμφωνία μπορεί μόνο να «παγώσει» τη σύγκρουση.

«Αναγνωρίζει τον de facto ρωσικό έλεγχο σε ορισμένα ουκρανικά εδάφη χωρίς να του παρέχει νομική αναγνώριση», είπε.

Προειδοποίησε ότι μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να παραμείνει εύθραυστη και να καταρρεύσει εάν οποιαδήποτε πλευρά πιστεύει ότι μπορεί να κερδίσει περισσότερα μέσω της συνέχισης των εχθροπραξιών.

«Υπάρχει μεγάλη ανησυχία για το τι συμβαίνει στην Ουκρανία και για το αν η σύγκρουση θα κλιμακωθεί, παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ να επιτύχει μια ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης και τη δέσμευση που έχει επιδείξει η κυβέρνηση των ΗΠΑ σε αυτή τη σύγκρουση».

Στη Μέση Ανατολή, οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι πολλά μέτωπα παραμένουν ανοιχτά.

Ο Πίνφολντ σημείωσε ότι ενώ ορισμένες συγκρούσεις έχουν «παγώσει» ή έχουν μειωθεί σε ένταση, καμία δεν έχει επιλυθεί. «Καμία από αυτές τις συγκρούσεις δεν έχει μετριαστεί ή επιλυθεί».

Περιέγραψε το Λίβανο ως το πιθανώς πιο επικίνδυνο σημείο ανάφλεξης.

«Το Ισραήλ και η Χεζμπολάχ έχουν συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός, αλλά το Ισραήλ επιτίθεται συνεχώς σε στόχους της Χεζμπολάχ. Συνεχίζει να βομβαρδίζει τμήματα του Λιβάνου, όχι μόνο τον νότιο Λίβανο, αλλά και τη Βηρυτό, και ιδιαίτερα τη γειτονιά Νταχίγια, όπως έκανε πρόσφατα. Εξακολουθεί να κατέχει πέντε σημαντικά σημεία στον νότιο Λίβανο», δήλωσε ο Πίνφολντ.

Πέρα από τον Λίβανο, οι εντάσεις παραμένουν υψηλές μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, μετά από μια 12ήμερη σύγκρουση που ξέσπασε τον Ιούνιο του 2025, η οποία πυροδοτήθηκε από ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές σε ιρανικές στρατιωτικές και πυρηνικές εγκαταστάσεις, με αποτέλεσμα τον θάνατο αρκετών ανώτερων πυρηνικών επιστημόνων και στρατιωτικών αξιωματούχων.

«Η ισραηλινή κυβέρνηση εξακολουθεί να είναι πολύ εχθρική προς το ιρανικό καθεστώς. Το ιρανικό καθεστώς είναι πολύ εχθρικό προς το Ισραήλ, επομένως και πάλι, αυτή η σύγκρουση δεν έχει μετριαστεί, απλώς βρίσκεται σε παύση προς το παρόν», δήλωσε ο Πίνφολντ.

Σχετικά με τη Συρία, τόνισε ότι το Ισραήλ συνεχίζει να θεωρεί τη χώρα ως άμεση απειλή και δείχνει απρόθυμο να εμπλακεί διπλωματικά.

Οι ειδικοί επεσήμαναν επίσης άλλες ευάλωτες περιοχές που θα αντιμετωπίσουν προβλήματα το 2026, ιδίως στην Αφρική και την Ασία.

«Από το Κονγκό έως το Σουδάν και την Αιθιοπία, οι ανεπίλυτες εντάσεις συνεχίζονται», ανέφερε ο Λοϊζίδης, προειδοποιώντας ότι πολλές αφρικανικές συγκρούσεις «αγνοούνται μέχρι να εκραγούν».

Ένας τέτοιος κίνδυνος είναι η ανατολική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, όπου οι συγκρούσεις μεταξύ των κυβερνητικών δυνάμεων και των ανταρτών M23 συνεχίζονται παρά την ύπαρξη πλαισίου ειρήνης. Η ομάδα, η οποία κατηγορείται από τον ΟΗΕ και την Κινσάσα ότι λαμβάνει υποστήριξη από τη Ρουάντα, έχει επεκτείνει τον έλεγχό της σε στρατηγικές περιοχές.

Οι αναλυτές προειδοποίησαν επίσης ότι οι εντάσεις μεταξύ της Ερυθραίας και της Αιθιοπίας, συμπεριλαμβανομένων των συγκρούσεων στην περιοχή Τιγκράι, θα μπορούσαν να προκαλέσουν περαιτέρω αστάθεια.

Στη Νότια Ασία, οι αναλυτές επισημαίνουν την κλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ Πακιστάν και Ινδίας το 2025, που πυροδοτήθηκε από την επίθεση της 22ας Απριλίου στο Κασμίρ, το οποίο τελεί υπό ινδική διοίκηση, όπου άγνωστοι ένοπλοι σκότωσαν 26 ανθρώπους στην πόλη Pahalgam.

Το περιστατικό οδήγησε σε αμοιβαίες κατηγορίες και διαψεύσεις, με αποτέλεσμα να κλιμακωθεί η κατάσταση με αεροπορικές επιδρομές και επιθέσεις με drones, φέρνοντας τις δύο χώρες επικίνδυνα κοντά σε μια άλλη μεγάλη σύγκρουση.

Μια άλλη αναδυόμενη σύγκρουση είναι η εδαφική διαμάχη μεταξύ Ταϊλάνδης και Καμπότζης. Οι εντάσεις μεταξύ των δύο χωρών κλιμακώθηκαν σε άμεση ένοπλη σύγκρουση τον Ιούλιο του 2025 κατά μήκος των συνόρων, η οποία τερματίστηκε αργότερα με κατάπαυση του πυρός.