Στη Βόρεια Ευρώπη, χώρες όπως η Νορβηγία και η Σουηδία έχουν σχεδόν εξαφανίσει τα μετρητά από τις συναλλαγές. Οι Σουηδοί πραγματοποιούν το 90% των αγορών τους ψηφιακά, με λιγότερους από τους μισούς να χρησιμοποιούν μετρητά σε μηνιαία βάση.

Αντίθετα, στην Ιαπωνία, το χαρτονόμισμα και το μεταλλικό γιεν αντιστοιχούν στο 22% του ΑΕΠ, ενώ στην Σουηδία το ποσοστό αυτό είναι κάτω από 1%. Στη νότια Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, τα μετρητά παραμένουν πιο διαδεδομένα, καθώς οι μικρές επιχειρήσεις ενδέχεται να μην είναι το ίδιο σχολαστικές με τους Σκανδιναβούς στην δήλωση των εισοδημάτων.

Η Γερμανία και η Αυστρία διατηρούν μια ιδιαίτερη αγάπη για τα μετρητά, εκτιμώντας την ιδιωτικότητα που προσφέρουν. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτές τις χώρες, η χρήση μετρητών μειώνεται. Η Ευρώπη διαθέτει λιγότερα ΑΤΜ ανά άτομο σε σύγκριση με την Αμερική, και ο αριθμός τους συνεχώς μειώνεται. Στη Δανία, οι τράπεζες διατηρούν τόσο λίγα μετρητά, που οι ληστείες δεν θεωρούνται πλέον κερδοφόρες.

Η στροφή προς τις ψηφιακές πληρωμές θεωρήθηκε αρχικά ως σημάδι εκσυγχρονισμού, με τους πολιτικούς να την προωθούν για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Στην Ελλάδα, οι επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των εστιατορίων και των ταξί, υποχρεούνται να δέχονται ψηφιακές πληρωμές και να εκδίδουν αποδείξεις, αν και η συσκευή ανάγνωσης καρτών ενδέχεται να είναι… «βολικά εκτός λειτουργίας» όταν έρχεται η ώρα του λογαριασμού.

Η ΕΕ έχει επιβάλει όρια στη χρήση μετρητών, απαιτώντας την θέσπιση εθνικής νομοθεσίας που να απαγορεύει τη χρήση τους για μεγάλες επιχειρηματικές πληρωμές. Το 2019, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σταμάτησε να εκδίδει νέα χαρτονομίσματα των 500 ευρώ. Τα μετρητά θεωρούνταν το χρήμα του παρελθόντος, ενώ οι ψηφιακές πληρωμές το μέλλον.

Ωστόσο, υπήρξαν και αντιδράσεις, κυρίως από την ακροδεξιά και τη λαϊκιστική δεξιά, που θεωρούν τις ψηφιακές πληρωμές ως εξυπηρέτηση προς τις τράπεζες. Υποστηρίζουν ότι τα μετρητά αποτελούν μια μορφή «έντυπης ελευθερίας». Παρόλα αυτά, οι καταναλωτές έχουν δείξει την προτίμησή τους, με τα μετρητά να χρησιμοποιούνται στο 52% των συναλλαγών το 2024, από 79% το 2016.

Μετά την πανδημία Covid-19, οι πληρωμές με μετρητά έγιναν τόσο σπάνιες σε πολλά καταστήματα, που δεν άξιζε καν να καταμετρηθούν. Όλο και περισσότερες επιχειρήσεις εμφανίζουν πινακίδες που αναφέρουν «δεν γίνονται δεκτά μετρητά». Το 2024, το 12% των επιχειρήσεων στην Ευρώπη αρνήθηκαν κατηγορηματικά τα μετρητά, από 4% μόλις τρία χρόνια νωρίτερα.

Παρόλα αυτά, οι αρχές πλέον ανησυχούν ότι το ηλεκτρονικό χρήμα μπορεί να έχει υπερβολικά πλεονεκτήματα. Επιθυμούν να διασφαλίσουν ότι τα μετρητά θα παραμείνουν ένα ευρέως αποδεκτό μέσο πληρωμής. Το 2021, απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου της ΕΕ επιβεβαίωσε ότι τα χαρτονομίσματα θα πρέπει καταρχήν να γίνονται αποδεκτά.

Τον Δεκέμβριο, οι υπουργοί των 27 κρατών μελών της ΕΕ επανέλαβαν την επιθυμία τους να απαγορεύσουν στις επιχειρήσεις να αρνούνται τα μετρητά. Με βάση τον νόμο, τα καταστήματα και τα εστιατόρια μπορούν να δηλώνουν ότι προτιμούν τις ψηφιακές πληρωμές, αλλά θα πρέπει επίσης να δέχονται τα μετρητά.

Μια σημαντική ανησυχία είναι ότι μια μεγάλη μειοψηφία εξακολουθεί να αντιτίθεται στο ηλεκτρονικό χρήμα. Οι νέες εφαρμογές και οι κάρτες με κωδικούς PIN είναι κατάλληλες για τους νέους, αλλά μπορεί να είναι απογοητευτικές για τους ηλικιωμένους, ενώ οι φτωχοί πολίτες δυσκολεύονται να ανοίξουν τραπεζικούς λογαριασμούς.

Ένας άλλος πρόσφατος προβληματισμός αφορά την ανθεκτικότητα των συστημάτων πληρωμών. Η χρήση ηλεκτρονικών πληρωμών απαιτεί ηλεκτρικό ρεύμα και σύνδεση δεδομένων. Για παράδειγμα, οι Ισπανοί αντιμετώπισαν προβλήματα αγοράς τροφίμων και άλλων ειδών πρώτης ανάγκης λόγω των διακοπών ρεύματος.

Επιπλέον, υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με τις απειλές από ξένους αντιπάλους και την εξάρτηση της Ευρώπης από αμερικανικές εταιρείες όπως η Visa και η MasterCard. Η ΕΚΤ εξετάζει την δημιουργία ενός «ψηφιακού ευρώ» ως απάντηση.

Στις Βαλτικές χώρες και τις σκανδιναβικές χώρες, τα συστήματα ψηφιακών πληρωμών λειτουργούν ακόμη και όταν διακόπτεται το ρεύμα, ωστόσο τα μετρητά παραμένουν η πιο ανθεκτική επιλογή.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνιστά πλέον στους πολίτες να αποθηκεύουν αρκετά χρήματα σε μετρητά για να καλύψουν τις ανάγκες τους για μια εβδομάδα. Μετά από χρόνια προώθησης των ηλεκτρονικών πληρωμών, η Ευρώπη αναγνωρίζει την αξία των μετρητών.