Ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV) αποτελεί σημαντική απειλή για την υγεία των ηλικιωμένων, προκαλώντας κάθε χρόνο εκατοντάδες χιλιάδες νοσηλείες και δεκάδες χιλιάδες θανάτους στις ανεπτυγμένες χώρες. Στην Ελλάδα, η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών συνιστά τον εμβολιασμό έναντι του RSV για όλα τα άτομα άνω των 75 ετών και για τις ευπαθείς ομάδες 60-75 ετών. Μια πρόσφατη, μεγάλη κλινική μελέτη που πραγματοποιήθηκε στη Δανία κατά τη χειμερινή περίοδο 2024-2025 και δημοσιεύθηκε στο The New England Journal of Medicine, έρχεται να καλύψει το κενό γνώσης σχετικά με την αποτελεσματικότητα του εμβολιασμού στις πιο βαριές επιπλοκές. Η καθηγήτρια Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου παρουσιάζουν τα πιο πρόσφατα δεδομένα της μελέτης.

Η μελέτη εξέτασε την αποτελεσματικότητα του νέου εμβολίου RSVpreF, το οποίο βασίζεται στην πρωτεΐνη F του ιού. Το εμβόλιο αυτό έχει ήδη δείξει υψηλή αποτελεσματικότητα στην πρόληψη ήπιων και μέτριων λοιμώξεων από RSV, αλλά η νέα μελέτη επικεντρώθηκε στη μείωση των νοσηλειών.

Στη δοκιμή συμμετείχαν πάνω από 131.000 άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες: η μία έλαβε το εμβόλιο RSVpreF και η άλλη δεν εμβολιάστηκε. Οι ερευνητές παρακολούθησαν την πορεία της υγείας τους μέσω των εθνικών μητρώων υγείας της Δανίας, εστιάζοντας στις νοσηλείες που σχετίζονταν με τον RSV.

Στην ομάδα που εμβολιάστηκε, μόνο τρία άτομα χρειάστηκαν νοσηλεία για αναπνευστική νόσο που οφειλόταν στον RSV, ενώ στην ομάδα χωρίς εμβολιασμό, τα περιστατικά ήταν δεκαοκτώ. Το εμβόλιο μείωσε τον κίνδυνο νοσηλείας λόγω RSV κατά περισσότερο από 80%. Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η προστασία έναντι των λοιμώξεων του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος, όπως η πνευμονία, όπου η αποτελεσματικότητα του εμβολίου ξεπέρασε το 90%.

Επιπλέον, οι εμβολιασμένοι συμμετέχοντες είχαν λιγότερες νοσηλείες για αναπνευστικά νοσήματα γενικά, ανεξαρτήτως αιτίας. Αυτό υποδηλώνει ότι πολλές λοιμώξεις από RSV πιθανόν να μην διαγιγνώσκονται στην καθημερινή κλινική πράξη. Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης μια τάση μείωσης και των καρδιοαναπνευστικών νοσηλειών στους εμβολιασμένους, ενισχύοντας την άποψη ότι ο RSV μπορεί να πυροδοτήσει και καρδιαγγειακά επεισόδια.

Ένα σημαντικό στοιχείο της μελέτης αφορά την ασφάλεια. Τα σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα εμφανίστηκαν με παρόμοια συχνότητα τόσο στους εμβολιασμένους όσο και στους μη εμβολιασμένους, ενώ δεν καταγράφηκαν σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές, όπως το σύνδρομο Guillain–Barré. Το συνολικό προφίλ ασφάλειας κρίθηκε καθησυχαστικό.

Τα ευρήματα αυτά έχουν μεγάλη σημασία για τη δημόσια υγεία, καθώς η πρόληψη νοσηλειών μπορεί να μειώσει την πίεση στα συστήματα υγείας και να προστατεύσει την ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων. Η μελέτη προσφέρει τις πιο ισχυρές μέχρι σήμερα αποδείξεις ότι ο εμβολιασμός έναντι του RSV με το εμβόλιο RSVpreF προστατεύει ουσιαστικά από τη σοβαρή νόσο που οδηγεί σε νοσηλεία, αποτελώντας μια εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία για την υγιή γήρανση.