Το μεγαλύτερο υπεράκτιο κοίτασμα πετρελαίου στον πλανήτη, η θρυλική Σαφάνια της Σαουδικής Αραβίας, τέθηκε εκτός λειτουργίας αυτή την εβδομάδα, σηματοδοτώντας μια δραματική καμπή στην παγκόσμια ενεργειακή σκακιέρα. Μετά από σχεδόν 70 χρόνια αδιάκοπης ροής εκατομμυρίων βαρελιών αραβικού αργού, η «καρδιά» της παραγωγής στα βάθη του Περσικού Κόλπου σταμάτησε να χτυπά, καθώς η γεωπολιτική ένταση με το Ιράν στραγγαλίζει τις διεθνείς αγορές.

Η κλιμάκωση των επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ έχει ήδη αφαιρέσει περίπου 15 εκατομμύρια βαρέλια από την κυκλοφορία, μπλοκάροντας το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς. Πέρα όμως από τις φλεγόμενες πλωτές οδούς, αναδύεται μια ακόμα πιο επικίνδυνη απειλή: το οριστικό κλείσιμο των πηγών. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι αν η κατάσταση συνεχιστεί, το πετρέλαιο θα μπορούσε να σπάσει το ιστορικό ρεκόρ των 147,50 δολαρίων ανά βαρέλι που σημειώθηκε το 2008, επιβαρύνοντας ανυπολόγιστα νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Οι παραγωγοί προσπάθησαν απεγνωσμένα να ανακατευθύνουν το αργό σε αγωγούς και αποθήκες, όμως τα όρια χωρητικότητας εξαντλούνται. Ενώ οι παγκόσμιοι ηγέτες σχεδίαζαν την απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών για να συγκρατήσουν τις τιμές, η αγορά αντέδρασε με νέα άνοδο πάνω από τα 100 δολάρια μόλις έγινε γνωστό το «λουκέτο» σε κοιτάσματα της Σαουδικής Αραβίας, του Ιράκ και του Κουβέιτ. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, η παραγωγή αναμένεται να μειωθεί κατά 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Η κρίση δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο. Το Κατάρ, υπεύθυνο για το 20% των παγκόσμιων φορτίων φυσικού αερίου, διέκοψε την παραγωγή υγροποιημένου αερίου λόγω επιθέσεων στις υποδομές του, προκαλώντας άλμα 80% στις ευρωπαϊκές τιμές. Ο Καταριανός υπουργός Ενέργειας, Saad al-Kaabi, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι θα χρειαστούν «εβδομάδες έως μήνες» για την αποκατάσταση των παραδόσεων, προειδοποιώντας ότι η κρίση θα πλήξει τις οικονομίες του κόσμου.

Η επανεκκίνηση κολοσσιαίων πεδίων όπως η Σαφάνια δεν είναι απλή υπόθεση. «Η επανεκκίνηση παραγωγής σε πεδία αυτού του μεγέθους θα είναι μια τεράστια τεχνική άσκηση», επισημαίνει ο Jim Burkhard της S&P Global Energy, εξηγώντας ότι «Ανάλογα με το ταμιευτήρα και τη διάρκεια της προσωρινής διακοπής, μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες, μήνες ή περισσότερο για να αποκατασταθεί πλήρως η παραγωγή».

Η Aramco επιχειρεί τώρα να διοχετεύσει το αργό μέσω αγωγού 750 μιλίων προς το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα, με στόχο να εξάγει το 70% της συνήθους παραγωγής της. Παράλληλα, τουλάχιστον 25 υπερδεξαμενόπλοια σπεύδουν στην περιοχή για να βοηθήσουν στη μεταφορά. Ωστόσο, οι εναλλακτικές διαδρομές έχουν πεπερασμένα όρια. Ο Ajay Parmar της ICIS σημειώνει ότι «Οι προσωρινές διακοπές θα παρατείνουν σχεδόν σίγουρα τις υψηλές τιμές πετρελαίου — αυτός είναι ο κύριος παράγοντας για τις υψηλές τιμές που βλέπουμε αυτή τη στιγμή».

Στο Ιράκ, η παραγωγή έχει ήδη κατακρημνιστεί κατά τα τρία τέταρτα, ενώ το Κουβέιτ προχωρά σε αδιευκρίνιστες περικοπές, με τα αποθέματα να επαρκούν για ελάχιστες ημέρες. Αν και υπάρχουν αμφιβολίες για το αν η γηρασμένη Σαφάνια θα ανακάμψει ποτέ πλήρως, οι ειδικοί καλούν να μην υποτιμάται η τεχνολογική υπεροχή της Σαουδικής Αραβίας, η οποία δίνει μάχη με τον χρόνο για να αποτρέψει ένα παγκόσμιο ενεργειακό κραχ.