Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Η ερώτηση-κλειδί για την ελληνική και την παγκόσμια οικονομία

Ενεργειακός εφιάλτης προ των πυλών: Όλα όσα κρίνονται στα Στενά του Ορμούζ

Οικονομία
Δημοσιεύθηκε  · 3 λεπτά ανάγνωση

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή λαμβάνει πλέον εκρηκτικές διαστάσεις μετά τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, βυθίζοντας τις διεθνείς αγορές σε έναν ωκεανό αβεβαιότητας. Στο επίκεντρο της παγκόσμιας αγωνίας βρίσκεται ένα και μόνο ερώτημα: Πόσο θα αντέξει ο πλανήτης με κλειστά τα Στενά του Ορμούζ. Πρόκειται για την πιο κρίσιμη ενεργειακή αρτηρία της γης, καθώς από αυτό το στενό πέρασμα διακινείται περισσότερο από το 20% του πετρελαίου που καταναλώνει καθημερινά η ανθρωπότητα.

Δεν είναι όμως μόνο το πετρέλαιο που κρέμεται από μια κλωστή. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν τη μοναδική διέξοδο για το φυσικό αέριο του Κατάρ, του δεύτερου μεγαλύτερου εξαγωγέα LNG παγκοσμίως, που καλύπτει το 20% της διεθνούς προσφοράς προς Ευρώπη και Ασία. Σήμερα, αυτή η πλωτή οδός μεταξύ Ιράν και Ομάν είναι ουσιαστικά νεκρή. Παρόλο που η Τεχεράνη δεν έχει κηρύξει επίσημο κλείσιμο, οι προειδοποιήσεις της προς τα πλοία και οι τουλάχιστον τρεις καταγεγραμμένες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια έχουν σπείρει την ανησυχία.

Η εικόνα στον Περσικό Κόλπο προκαλεί δέος. Δεκάδες τάνκερ παραμένουν ακινητοποιημένα, με τους καπετάνιους να περιμένουν μια ξεκάθαρη κατάσταση ασφαλείας που δεν έρχεται. Σύμφωνα με τα αποκαλυπτικά στοιχεία της Kpler που επικαλείται το Bloomberg, τουλάχιστον 40 γιγαντιαία πλοία μεταφοράς αργού πετρελαίου (VLCCs), το καθένα φορτωμένο με περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια, έχουν ρίξει άγκυρα. Ο πραγματικός αριθμός θεωρείται πολύ μεγαλύτερος, καθώς πολλά πλοία έχουν κλείσει τους αναμεταδότες τους στην περιοχή για να περιορίσουν τον κίνδυνο.

Οι συνέπειες απειλούν να γίνουν μη αναστρέψιμες. Σύμφωνα με την JP Morgan, ένα κλείσιμο των Στενών που θα διαρκέσει πάνω από 25 ημέρες θα μπορούσε να οδηγήσει σε διακοπές της παραγωγής, καθώς οι αποθηκευτικοί χώροι θα γεμίσουν. Ένα τέτοιο σενάριο θα εκτόξευε τον πληθωρισμό και θα απειλούσε την παγκόσμια ανάπτυξη. Όπως σημειώνει ο Holger Schmieding, επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg Bank, μια αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά 15 δολάρια ανά βαρέλι μπορεί να αυξήσει το επίπεδο των τιμών καταναλωτή στην Ευρωζώνη κατά σχεδόν 0,5% και να περιορίσει τα διαθέσιμα εισοδήματα.

Σε αυτό το εκρηκτικό σκηνικό, η Ελλάδα είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη ως εισαγωγέας ενέργειας. Πέρα από το αυξημένο κόστος της διεθνούς προσφοράς, υπαρκτός είναι και ο κίνδυνος για την οικονομία από κερδοσκοπικές ανατιμήσεις. Ήδη από το Σάββατο, η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή εντατικοποιεί τους ελέγχους στην αγορά καυσίμων υπό τον φόβο αδικαιολόγητων αυξήσεων. Ο κίνδυνος μιας νέας ενεργειακής κρίσης, αντίστοιχης με εκείνη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, είναι ορατός, θέτοντας την Αθήνα αντιμέτωπη με δημοσιονομικούς κινδύνους εάν καταστούν αναγκαία νέα μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.