Σε κοινή ανακοίνωσή τους, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) επισημαίνουν ότι οι γεωπολιτικές εξελίξεις ενδέχεται να επιφέρουν αυστηρότερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες και μεγαλύτερη πίεση στις αγορές, περιορίζοντας τις προβλέψεις για την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση δόθηκε στη δημοσιότητα σήμερα, 22 Ιανουαρίου 2026.

Η ΕΚΤ και το ΕΣΣΚ υπογραμμίζουν ότι η αυξημένη ένταση και αβεβαιότητα γύρω από τις πολιτικές αποφάσεις τροφοδοτούν την αύξηση των ασφαλίστρων κινδύνου. Αυτό έχει ως συνέπεια την άνοδο του κόστους χρηματοδότησης και την αυξημένη επιφυλακτικότητα των τραπεζών στις χορηγήσεις δανείων. Όπως τονίζεται, οι συνθήκες ρευστότητας στενεύουν, ενώ παράλληλα η ανάπτυξη αντιμετωπίζει τον κίνδυνο επιβράδυνσης.

Στην ανάλυση καταγράφεται ότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι και η αβεβαιότητα έχουν ενισχυθεί αισθητά από τα μέσα της δεκαετίας του 2010, με κορυφώσεις το 2024 και το 2025. Αν και η μεταβλητότητα στις χρηματοπιστωτικές αγορές εμφανίζεται μέχρι στιγμής περιορισμένη ή βραχύβια, οι συντάκτες της ανακοίνωσης υπογραμμίζουν ότι αυτό δεν αναιρεί την ύπαρξη υποκείμενων κινδύνων.

Ένα βασικό σημείο της προειδοποίησης είναι ότι τα γεωπολιτικά σοκ δεν επηρεάζουν μόνο τις προσδοκίες, αλλά μπορούν να αλλάξουν απότομα τις σχέσεις μεταξύ ομολόγων, εμπορευμάτων, μετοχών και ισοτιμιών. Αυτό αυξάνει την πιθανότητα αλυσιδωτών αντιδράσεων σε διάφορες αγορές.

Ο αντίκτυπος δεν είναι ομοιόμορφος για όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Οι πιο ανοικτές οικονομίες και εκείνες με υψηλότερο δημόσιο χρέος, όπως η Ελλάδα, σύμφωνα με την ανακοίνωση, είναι πιο εκτεθειμένες σε φαινόμενα που ενισχύουν και μεταφέρουν τον κλυδωνισμό από τις αγορές στην οικονομική δραστηριότητα.

Σε επίπεδο χρηματοπιστωτικού συστήματος, τονίζεται ότι οι τράπεζες και οι μη τραπεζικοί οργανισμοί προσαρμόζουν τους ισολογισμούς τους όταν αυξάνεται η γεωπολιτική ένταση. Αυτή η προσαρμογή επιβραδύνει τον ρυθμό επέκτασης της χρηματοδότησης, με την υποχώρηση να είναι πιο έντονη στις διασυνοριακές πιστώσεις. Παρόλο που η κίνηση αυτή μπορεί να μειώνει την έκθεση σε εξωτερικούς κραδασμούς, ταυτόχρονα περιορίζει και τη διεθνή διαφοροποίηση.

Δεδομένου ότι ο κατακερματισμός της διεθνούς οικονομικής δραστηριότητας επιταχύνεται και η αβεβαιότητα παραμένει, οι δύο θεσμοί ζητούν τη δημιουργία καλύτερων και πιο εναρμονισμένων συνόλων δεδομένων. Επιπλέον, υπογραμμίζουν την ανάγκη για συμπληρωματικές αναλύσεις σεναρίων, με στόχο την ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και της οικονομικής ανθεκτικότητας.