Λίγες ώρες μετά την υπογραφή της ιστορικής συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Mercosur, η Κομισιόν επιχειρεί να αναλύσει τα οφέλη και τις ακριβείς επιπτώσεις της. Μέσω μιας σειράς ερωτήσεων και απαντήσεων, η Κομισιόν εξηγεί διεξοδικά τα σημεία-κλειδιά της συμφωνίας και τον συνολικό αντίκτυπό της στην οικονομία της ΕΕ.

Μεταξύ άλλων, η Κομισιόν καταγράφει τα οφέλη για τις μικρές επιχειρήσεις και τον αγροδιατροφικό τομέα, ενώ αναφέρεται και σε πιο τεχνικά ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία της συμφωνίας. «Η Mercosur είναι μια μεγάλη αγορά για τις εξαγωγές της ΕΕ και ήταν μέχρι σήμερα ο μόνος σημαντικός εμπορικός εταίρος στη Λατινική Αμερική με τον οποίο η ΕΕ δεν είχε προτιμησιακή εμπορική συμφωνία», τονίζει η Κομισιόν. Οι οικονομίες της Mercosur προστατεύονται σε μεγάλο βαθμό, με αποτέλεσμα οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αντιμετωπίζουν πολλούς εμπορικούς φραγμούς κατά τις εξαγωγές τους εκεί, γεγονός που δυσχεραίνει τον ανταγωνισμό τους υπό δίκαιους όρους.

Η ΕΕ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Mercosur στον τομέα των αγαθών (μετά την Κίνα), αντιπροσωπεύοντας το 16,9% του συνολικού εμπορίου της Mercosur το 2023. Η Mercosur είναι ο δέκατος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της ΕΕ στον τομέα των αγαθών. Οι επιχειρήσεις της ΕΕ έχουν τεράστιες δυνατότητες να εξάγουν ακόμη περισσότερα προϊόντα σε αυτή τη μεγάλη αγορά, η οποία αριθμεί περισσότερα από 295 εκατομμύρια άτομα. Η ΕΕ έχει ήδη συνάψει εμπορικές συμφωνίες με σχεδόν όλες τις άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής. Η επίτευξη συμφωνίας με τις χώρες της Mercosur επιτρέπει στην ΕΕ να επεκτείνει περαιτέρω την προτιμησιακή πρόσβαση στους εξαγωγείς της και να ενισχύσει τους πολιτικούς της δεσμούς με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, ο συνολικός αντίκτυπος της συμφωνίας στην οικονομία της ΕΕ ανέρχεται σε σχεδόν 80 δισεκατομμύρια ευρώ μόλις εφαρμοστεί πλήρως. Αυτό αντιστοιχεί σε μια αύξηση έως και 0,05% στο συνολικό ΑΕΠ της ΕΕ, δίνοντας σημαντική ώθηση στην οικονομία. Ο αναμενόμενος θετικός αντίκτυπος της συμφωνίας στο ΑΕΠ της ΕΕ είναι επίσης διπλάσιος από τον αντίκτυπο της συμφωνίας ΣΟΕΣ με τον Καναδά, η οποία έχει αποδείξει την αξία της μετά από 7 έτη προσωρινής εφαρμογής.

Επιπλέον, σημαντικές διατάξεις των εμπορικών συμφωνιών δεν μπορούν να μοντελοποιηθούν και, ως εκ τούτου, τα οφέλη τους δεν συνυπολογίζονται στα αποτελέσματα του μοντέλου. Αυτό ισχύει ιδίως για τη βελτίωση της πρόσβασης σε πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο άσκησης επιχειρηματικής δραστηριότητας (πράγμα που έχει σημασία ιδίως για τις ΜΜΕ), τη μείωση του κόστους τήρησης των κανόνων και των κανονισμών ή την απόδειξη ότι τα προϊόντα πληρούν τις τεχνικές απαιτήσεις και τα πρότυπα για την ασφάλεια των τροφίμων ή την υγεία των ζώων και των φυτών.

Η συμφωνία θα καταργήσει τους εισαγωγικούς δασμούς για πάνω από το 91% των εμπορευμάτων της ΕΕ που εξάγονται στη Mercosur. Οι δασμοί για ορισμένα προϊόντα θα ελευθερωθούν σε μεγαλύτερες περιόδους σταδιακής κατάργησης, ώστε να δοθεί επαρκής χρόνος στις εταιρείες των χωρών της Mercosur να προσαρμοστούν. Στους τομείς που αναμένεται να σημειωθούν οι μεγαλύτερες αυξήσεις των εξαγωγών της ΕΕ προς τη Mercosur περιλαμβάνονται: μηχανοκίνητα οχήματα (20,7 δισ. ευρώ ή +200%), μηχανήματα (5,4 δισ. ευρώ ή +35 %) και χημικά προϊόντα (4,8 δισ. ευρώ ή +50%).

Με την κατάργηση αυτών των δασμών, η συμφωνία με τη Mercosur θα διευκολύνει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να εξάγουν στις χώρες της Mercosur. Σε περιόδους γεωπολιτικής αναταραχής και οικονομικής αβεβαιότητας, μια συμφωνία εταιρικής σχέσης μεταξύ της ΕΕ και της Mercosur στέλνει ένα σαφές μήνυμα στον κόσμο ότι δύο από τις μεγαλύτερες οικονομίες απορρίπτουν τον προστατευτισμό. Η συμφωνία αποσκοπεί στην τόνωση των εξαγωγών της ΕΕ προς τη Mercosur με διατάξεις σχετικά με: Τους κανόνες καταγωγής, τα τεχνικά εμπόδια στο εμπόριο, τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα και την πρόσβαση στις δημόσιες συμβάσεις.

Ειδικό κεφάλαιο για τις ΜΜΕ περιλαμβάνεται στη συμφωνία, με σκοπό την αντιμετώπιση των ειδικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν στις εμπορικές και επενδυτικές δραστηριότητες. Ήδη σήμερα, περισσότερες από 30.000 ΜΜΕ της ΕΕ εξάγουν στη Mercosur. Κάνοντας το εμπόριο και τις επενδύσεις με τη Mercosur ευκολότερες, περισσότερες μικρές επιχειρήσεις θα ξεκλειδώσουν νέες ευκαιρίες και θα επεκτείνουν την πελατειακή τους βάση.

Ο αγροδιατροφικός τομέας της ΕΕ αναμένεται να επωφεληθεί από την ευκολότερη πρόσβαση στην αγορά της Mercosur και από περισσότερες ευκαιρίες πώλησης των προϊόντων του σε 295 εκατομμύρια καταναλωτές της Mercosur. Η Mercosur διαθέτει μεγάλο καταναλωτικό δυναμικό για ευρωπαϊκά προϊόντα υψηλής ποιότητας, όπως κρασιά, τυριά, γαλακτοκομικά προϊόντα και χοιρινό κρέας, τα οποία επί του παρόντος υπόκεινται σε υψηλούς δασμούς.

Για παράδειγμα, οι συνολικές εξαγωγές γεωργικών προϊόντων της ΕΕ προς τη Mercosur αναμένεται να αυξηθούν κατά σχεδόν 1,2 δισ. ευρώ (+ 49 %), ενώ οι περισσότεροι γεωργικοί τομείς της ΕΕ προβλέπεται να αυξήσουν τις εξαγωγές τους. Αυτό αφορά κυρίως τα οπωροκηπευτικά (+ 185 εκατ. ευρώ ή + 36 %), τα φυτικά έλαια (+ 185 εκατ. ευρώ ή + 21 %), τα γαλακτοκομικά (+ 85 εκατ. ευρώ ή + 102 %) και τα ποτά (+ 608 εκατ. ευρώ ή + 53 %).

Η συμφωνία Mercosur θα αναγνωρίσει 344 ευρωπαϊκές γεωγραφικές ενδείξεις, απαγορεύοντας τις απομιμήσεις, καθώς και παραπλανητικούς όρους, σύμβολα, σημαίες ή εικόνες. Μόνο γνήσια προϊόντα, όπως, για παράδειγμα, το τυρί Roquefort που παρασκευάζεται στο Roquefort της Γαλλίας, θα φέρουν την ονομασία ΓΕ. Η συμφωνία θα διευκολύνει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να υποβάλλουν προσφορές για κυβερνητικές συμβάσεις στις χώρες της Mercosur επί ίσοις όροις με τις τοπικές εταιρείες.

Μετά την ολοκλήρωση των πολιτικών συζητήσεων με τη Mercosur τον Δεκέμβριο του 2024, η Επιτροπή πρότεινε τη θέσπιση ενός νέου ενιαίου διχτυού ασφαλείας για μέτρα αντιμετώπισης κρίσεων, με συνολική ικανότητα 6,3 δισ. ευρώ, διπλασιάζοντας ουσιαστικά το τρέχον γεωργικό αποθεματικό. Αυτή η ενισχυμένη στήριξη θα συμβάλει στην προστασία των γεωργών σε περιόδους διαταραχών της αγοράς και αυξανόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Από την έναρξη των διαπραγματεύσεων με τη Mercosur, ένας από τους βασικούς στόχους ήταν η αντιμετώπιση των ανησυχιών των Ευρωπαίων γεωργών με στόχο την προστασία των πιο ευαίσθητων τομέων της ΕΕ. Η Επιτροπή διασφαλίζει ότι τα ζώα, τα φυτά και τα τρόφιμα που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ συμμορφώνονται με τις υγειονομικές και φυτοϋγειονομικές απαιτήσεις της ΕΕ. Οι απαιτήσεις αυτές δεν είναι διαπραγματεύσιμες και εφαρμόζονται ανεξάρτητα από τις εμπορικές συμφωνίες που συνάπτονται με τρίτες χώρες, όπως η συμφωνία ΕΕ-Mercosur.

Στη συμφωνία Mercosur, η ΕΕ εξάρτησε την προτιμησιακή πρόσβαση για τα νωπά αυγά που εξάγονται στην ΕΕ από την εφαρμογή των προτύπων παραγωγής της ΕΕ για τα αυγά. Η συμφωνία Mercosur είναι μία από τις πιο φιλόδοξες συμφωνίες όσον αφορά τη βιωσιμότητα. Η συμφωνία αυτή θα αντικατοπτρίζει τα τελευταία πρότυπα της ΕΕ για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη και θα υπερβαίνει ακόμη και ορισμένες από τις πιο πρόσφατες συμφωνίες μας, όπως η συμφωνία ΕΕ-Χιλής ή η συνολική οικονομική και εμπορική συμφωνία ΕΕ-Καναδά (CETA).

Εκτός από το κείμενο που προέκυψε από τις διαπραγματεύσεις του 2019, η νέα συμφωνία θα καταστήσει τη συμφωνία του Παρισιού ουσιώδες στοιχείο της σχέσης ΕΕ-Mercosur. Αυτό θα διασφαλίσει ότι η συμφωνία μπορεί να ανασταλεί σε περίπτωση που ένα από τα μέρη παραβιάζει σοβαρά τη συμφωνία του Παρισιού ή αποφασίσει να αποχωρήσει από αυτήν.

Μετά την απόφαση του Συμβουλίου να συνάψει και να υπογράψει την ΕΜΚΣ και την ITA στις 9 Ιανουαρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέγραψε σήμερα τη συμφωνία. Η ΕΕ και η Mercosur θα ακολουθήσουν τώρα τις αντίστοιχες διαδικασίες τους για να εργαστούν για την επικύρωση της συμφωνίας.