Ύστερα από 26 χρόνια διαπραγματεύσεων, η εμπορική συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το μπλοκ της Mercosur, που αποτελείται από την Αργεντινή, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη, έγινε πραγματικότητα. Η συμφωνία αυτή, με πάνω από 700 εκατομμύρια καταναλωτές, έχει προκαλέσει αντιδράσεις και διχασμό στην Ευρώπη.

Η Γαλλία, με τον Εμανουέλ Μακρόν, έχει εκφράσει την αντίθεσή της, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία απειλεί τους Γάλλους αγρότες λόγω άνισων όρων ανταγωνισμού. Αντίθετα, η Γερμανία αναμένει σημαντικά οφέλη, καθώς η βιομηχανία της θα έχει ευκολότερη πρόσβαση στην αγορά της Λατινικής Αμερικής. Η μείωση των δασμών αναμένεται να αυξήσει τα κέρδη εταιρειών όπως η Volkswagen και η BMW.

Η συμφωνία έρχεται σε μια δύσκολη στιγμή για την Ευρώπη, η οποία προσπαθεί να βρει νέα ερείσματα στο παγκόσμιο εμπόριο μετά τους δασμούς που επέβαλαν οι ΗΠΑ. Στην Ελλάδα, παρά την έγκριση της συμφωνίας, υπάρχουν αντιδράσεις. Κάποιοι θεωρούν ότι είναι μια ευκαιρία για ανάπτυξη, ειδικά για τις μικρές επιχειρήσεις, λόγω της μείωσης του κόστους και της απλοποίησης των τελωνειακών διαδικασιών. Άλλοι φοβούνται ότι μπορεί να αποδειχθεί μπούμερανγκ για τα ελληνικά συμφέροντα.

Οι Έλληνες εξαγωγείς αναγνωρίζουν ότι η Mercosur ανοίγει μια μεγάλη αγορά 270 εκατομμυρίων καταναλωτών, αλλά και δύσκολη. Θα αρθούν ή θα μειωθούν οι δασμοί σε ελληνικά προϊόντα που σήμερα κυμαίνονται από 20% έως 55%. Σήμερα, οι ελληνικές εξαγωγές προς τις χώρες της Mercosur δεν ξεπερνούν τα 100 εκατομμύρια ευρώ, ενώ οι εισαγωγές αγγίζουν τα 600 εκατομμύρια, δημιουργώντας ένα έλλειμμα σχεδόν μισού δισεκατομμυρίου ευρώ.

Η σταδιακή άρση των δασμών αναμένεται να ευνοήσει προϊόντα όπως το ελαιόλαδο, οι ελιές, η φέτα, τα ροδάκινα και τα ακτινίδια. «Όσα διαθέτουν ποιότητα, branding και επαρκή παραγωγική βάση μπορούν να κερδίσουν έδαφος» σημειώνουν χαρακτηριστικά.

Αυτά τα προϊόντα απευθύνονται κυρίως σε ένα κοινό μεσαίων και ανώτερων εισοδημάτων στα μεγάλα αστικά κέντρα της Αργεντινής, της Βραζιλίας, της Παραγουάης και της Ουρουγουάης. Η ελληνική προέλευση, η αυθεντικότητα και η πιστοποιημένη ποιότητα μπορούν να αποτελέσουν πλεονέκτημα.

Αντίθετα, η ελληνική κτηνοτροφία εκτιμάται ότι θα είναι ο μεγάλος χαμένος. Οι δασμοί στο κρέας από τη Mercosur προς την ΕΕ μειώνονται από 40% σε 7%-7,5%. Δεδομένου ότι η Ελλάδα καλύπτει μόλις το 20% των αναγκών της σε βόειο κρέας, οι τεράστιες κτηνοτροφικές μονάδες της Λατινικής Αμερικής μπορούν να διοχετεύσουν φθηνό κρέας στην ευρωπαϊκή αγορά, πιέζοντας τα εισοδήματα των Ελλήνων κτηνοτρόφων.

Ακόμη και η αιγοπρόβεια κτηνοτροφία εκτιμάται πως θα επηρεασθεί άμεσα. Οι μικρότερες εκμεταλλεύσεις θα είναι πιο εκτεθειμένες και κινδυνεύουν να χαθούν σε μια αγορά που θα ανταγωνίζεται κυρίως στο κόστος. Η συμφωνία περιλαμβάνει ρήτρα διασφάλισης για την προστασία των αγροτών της ΕΕ από αιφνίδια αύξηση των εισαγωγών.

Κλάδοι όπως το ελληνικό κρασί και η ιχθυοκαλλιέργεια δεν βλέπουν τεράστιες ευκαιρίες από τη Mercosur. Το ελληνικό κρασί θεωρεί άλλες αγορές πιο ελκυστικές, ενώ η ιχθυοκαλλιέργεια βρίσκεται σε μια περίοδο υψηλών τιμών και ισχυρής ζήτησης στις βασικές αγορές της Ευρώπης και της Μεσογείου.

Ένα κρίσιμο ζήτημα είναι τα πρότυπα ασφάλειας και η ιχνηλασιμότητα. Στελέχη των ελληνικών εξαγωγών αναφέρουν ότι περίπου το 52% των φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται στις χώρες της Mercosur δεν είναι εγκεκριμένα στην ΕΕ. Η συμφωνία προβλέπει δεκαετή περίοδο εναρμόνισης. Οι υπέρμαχοι της συμφωνίας διαβεβαιώνουν ότι τα υψηλά πρότυπα της ΕΕ δεν θα τεθούν σε κίνδυνο.

Η Κομισιόν έχει προαναγγείλει πακέτο στήριξης 45 δισ. ευρώ για τους αγρότες που θα πληγούν. Παράγοντες της αγοράς τονίζουν ότι το στοίχημα είναι η στόχευση των κονδυλίων και η βοήθεια προς τους αγρότες για την αναπροσαρμογή των καλλιεργειών τους σε πιο αποδοτικά προϊόντα.