«Τα έχουμε χάσει», δηλώνει η Αννα Πολεμικού, επίκουρη καθηγήτρια Ειδικής Αγωγής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, περιγράφοντας την κατάσταση στα ΑΕΙ μετά την «επέλαση» της τεχνητής νοημοσύνης. Οι καθηγητές, όπως αναφέρει, πάντα αφιέρωναν χρόνο στην εκπαίδευση των φοιτητών σχετικά με τη λογοκλοπή, αλλά σήμερα η συζήτηση φαντάζει περιττή. Οι φοιτητές πλέον εκπονούν τις εργασίες τους εξ ολοκλήρου με τη βοήθεια του ChatGPT, χωρίς να χρειάζονται καν βιβλιογραφία.

«Τα πρώτα κρούσματα εμφανίστηκαν πριν από δύο χρόνια, αλλά τώρα το φαινόμενο είναι διάχυτο», σημειώνει η κ. Πολεμικού. Οι καθηγητές αναγνωρίζουν εύκολα τα κυκλικά επιχειρήματα και τους βερμπαλισμούς στα κείμενα, ενώ παρατηρούνται και τυπογραφικές ιδιαιτερότητες που «φωνάζουν» AI, όπως η απουσία της άνω τελείας και η έλλειψη ελληνικών εισαγωγικών. Ακόμη και οι σελίδες της βιβλιογραφίας είναι συχνά προϊόν ΑΙ, με ψευδείς πηγές και αναχρονισμούς. Η κ. Πολεμικού αναφέρει χαρακτηριστικά ότι εντόπισε εργασίες που σχολίαζαν νομοθεσίες του 2019, χρησιμοποιώντας ως πηγές βιβλία του 2011.

Οι φοιτητές, όταν καλούνται να παρουσιάσουν τις πηγές, προσφεύγουν σε δικαιολογίες όπως «δεν δουλεύει ο υπολογιστής μου» ή παραδέχονται ότι ζήτησαν βοήθεια από το ChatGPT. Οι καθηγητές πλέον αισθάνονται σαν αστυνομικοί, προσπαθώντας να εντοπίσουν τη χρήση ΑΙ στις εργασίες. Το λογισμικό ενάντια στη λογοκλοπή είναι πλέον αναχρονιστικό, καθώς οι φοιτητές δεν ασχολούνται καν με το διάβασμα.

Μια καθηγήτρια μεγάλου αθηναϊκού ΑΕΙ, μιλώντας στην «Κ», αναφέρει ότι οι Ελληνες καθηγητές δεν διαθέτουν επίσημα εργαλεία για την ανίχνευση γραφής ΑΙ. «Υπάρχουν όμως κάποια εργαλεία που χρησιμοποιούμε ανεπίσημα», συμπληρώνει. Διηγείται μάλιστα ένα περιστατικό με μια φοιτήτρια που υπέβαλε μια ολοκληρωμένη πτυχιακή εργασία, η οποία ήταν ξεκάθαρα προϊόν ΑΙ. Όταν η καθηγήτρια προσπάθησε να την καθοδηγήσει, η φοιτήτρια έστειλε μια νέα πτυχιακή, με εντελώς άλλο θέμα, πάλι από το ChatGPT. Σε άλλη περίπτωση, ένας φοιτητής αντέδρασε έντονα όταν η καθηγήτρια του επεσήμανε την εκτεταμένη χρήση του ΑΙ στην εργασία του.

Οι καθηγητές βρίσκονται σε διαρκείς συζητήσεις για το πώς θα αντιμετωπίσουν το φαινόμενο. «Είμαστε οι πρώτοι που ερχόμαστε αντιμέτωποι με αυτά τα προβλήματα», τονίζει η καθηγήτρια. Οι λύσεις που προτείνονται περιλαμβάνουν την αποφυγή γραπτών εργασιών, τις προφορικές εξετάσεις και τις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής, οι οποίες όμως θεωρούνται «θάνατος της κριτικής σκέψης».

Η Αννα Πολεμικού συμφωνεί ότι η γραφή είναι ένας τρόπος να σκεφτεί κανείς και ότι δεν μπορούν να καταργηθούν οι γραπτές εργασίες. Η ίδια προσπαθεί να σπάει τις εργασίες σε τμήματα, να ζητάει πορτφόλιο και να αναθέτει εργασίες αναστοχασμού. Όταν αντιληφθεί ότι μια εργασία είναι γραμμένη με ΑΙ, ζητάει να ξαναγραφτεί.

Τονίζεται ότι το θέμα δεν είναι να απαγορευθεί το ChatGPT στα πανεπιστήμια, αλλά να ενσωματωθεί δημιουργικά. «Δεν μπορείς να αποτρέψεις κανέναν από το να χρησιμοποιεί αυτά τα εργαλεία», αναφέρει η κ. Πολεμικού. «Το θέμα είναι οι φοιτητές να τα αξιοποιούν υπεύθυνα, να μπορούν να τεκμηριώνουν τη σκέψη τους».

Το Turnitin, ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται διεθνώς για την ανίχνευση λογοκλοπής, διαθέτει ένα plug in που μπορεί να ανιχνεύσει αν μια εργασία έχει γραφτεί από ΑΙ. Ο δρ Χαράλαμπος Γιουσμπάσογλου, αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου του Μπόρνμουθ, επισημαίνει ότι πολλά πανεπιστήμια δεν το ενεργοποιούν, καθώς θα «έκοβαν τον περισσότερο κόσμο».

Ο κ. Γιουσμπάσογλου αναφέρει ότι η συζήτηση στην ακαδημία κινείται πλέον γύρω από το πώς μπορούν οι φοιτητές να χρησιμοποιούν το ChatGPT και πώς μπορεί να αξιολογηθεί η προσωπική δουλειά τους στις εργασίες. Σήμερα, κανείς δεν απαγορεύει τη χρήση του ChatGPT, αλλά τα επιστημονικά περιοδικά απαιτούν πλέον να αναφέρεται ρητά η χρήση της ΑΙ σε παραπομπή.

Ωστόσο, αν οι μεγαλύτεροι μπορούν να χρησιμοποιήσουν δημιουργικά την ΑΙ, δεν ισχύει απαραίτητα το ίδιο για τους νεότερους. «Εμείς που μεγαλώσαμε με βιβλία, αναπτύξαμε κριτική σκέψη», τονίζει ο κ. Γιουσμπάσογλου. «Το πιτσιρίκι δεν θα κάτσει να κουράσει το μυαλουδάκι του».