Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) επαναφέρει στο προσκήνιο το thorny ζήτημα των «οικιστικών πυκνώσεων», δηλαδή των γνωστών αυθαίρετων χωριών που έχουν χτιστεί μέσα σε δάση και δασικές εκτάσεις.

Η πρώτη προσπάθεια για να αντιμετωπιστεί αυτό το πρόβλημα έγινε πριν από μία δεκαετία, το 2016, από τον τότε αναπληρωτή υπουργό κ. Γιάννη Τσιρώνη, ο οποίος θέσπισε μια σχετική ρύθμιση με στόχο να βάλει τάξη στους αυθαίρετους οικισμούς που βρίσκονται σε δασικές περιοχές.

Δυστυχώς, μέχρι σήμερα, το ζήτημα παραμένει άλυτο, καθώς η καταγραφή των αυθαιρέτων δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μην μπορεί να καθοριστεί με σαφήνεια ποια ακίνητα θα μπορούσαν να νομιμοποιηθούν και ποια θα έπρεπε να κατεδαφιστούν, αφήνοντας έτσι «κενά» στους δασικούς χάρτες.

Το θέμα είχε επανέλθει στην επικαιρότητα πριν από δύο χρόνια, όταν ο πρώην υπουργός κ. Θόδωρος Σκυλακάκης, απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, είχε τονίσει ότι η πολιτική για τις «οικιστικές πυκνώσεις» δεν απέδωσε και χρειάζεται αλλαγή.

Σήμερα, αυτά τα αυθαίρετα χωριά απεικονίζονται ως πολύγωνα στους δασικούς χάρτες. Ωστόσο, τα μεμονωμένα παράνομα κτίσματα που περιλαμβάνονται σε αυτά δεν έχουν καταγραφεί ποτέ. Έτσι, εξακολουθούν να αποτελούν μια «μαύρη τρύπα» στο κεφάλαιο της διευθέτησης της ανοιχτής πληγής των αυθαιρέτων στα ελληνικά δάση.

Η τελευταία αποτυχημένη προσπάθεια επίλυσης αυτού του «γόρδιου δεσμού» ολοκληρώθηκε στις 31 Μαρτίου 2023, όταν «έκλεισε», μετά από περίπου έξι μήνες λειτουργίας, η ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα για τις δηλώσεις δασικών αυθαιρέτων, την οποία διαχειριζόταν το Ελληνικό Κτηματολόγιο.

Οι ιδιοκτήτες που είχαν χτίσει αυθαίρετα σε δάση και δασικές εκτάσεις δεν ανταποκρίθηκαν μαζικά στην πρόσκληση για δηλώσεις, παρά το γεγονός ότι η διαδικασία παρείχε προσωρινή προστασία από κατεδαφίσεις και πρόστιμα μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία που θα έκρινε εάν μπορούσαν ή όχι να διατηρηθούν.

Συγκεκριμένα, είχαν υποβληθεί μόλις 3.870 αιτήματα για δασικά αυθαίρετα, που αντιστοιχούν σε έκταση περίπου 5.000 στρεμμάτων, δηλαδή λιγότερο από το 1% των συνολικά 600.000 στρεμμάτων που εκτιμάται ότι καταλαμβάνουν οι αυθαιρετουπόλεις στις δασικές περιοχές της χώρας που έχουν τσιμεντωθεί. Στην Αττική, οι δασικοί οικισμοί αυθαιρέτων καταλαμβάνουν 116.000 στρέμματα.

Στόχος του υπουργείου είναι να ανοίξει ξανά η ψηφιακή πλατφόρμα των δηλώσεων, παρέχοντας πιο αναλυτικές οδηγίες και πληροφορίες, προκειμένου να προσελκύσει περισσότερους αυθαιρετούχους να υποβάλουν αιτήματα «τακτοποίησης». Η νέα φάση των δηλώσεων και της καταγραφής είναι μια κρίσιμη προσπάθεια για την αντιμετώπιση ενός ζητήματος που παραμένει διαχρονική εκκρεμότητα για τα ελληνικά δάση.

Ωστόσο, τα λίγα διαθέσιμα στοιχεία για τα αυθαίρετα δασικά χωριά δείχνουν ότι οι μεγαλύτερες πιέσεις εντοπίζονται στην Περιφέρεια Αττικής (στους δήμους Μεγαρέων, Κρωπίας, Σαλαμίνας, Μαραθώνα, Ωρωπού κ.λπ.), στην Κεντρική Μακεδονία, με επίκεντρο τη Χαλκιδική, στην Κορινθία, στην Εύβοια και στη Βοιωτία.