Η παγκόσμια κοινή γνώμη στρέφει το βλέμμα της στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, καθώς συγκλονιστικές φωτογραφίες αποτυπώνουν για πρώτη φορά τις τελευταίες στιγμές των 200 κομμουνιστών που εκτελέστηκαν το 1944. Οι εικόνες αυτές, που κάνουν το γύρο του κόσμου, έρχονται να «δώσει πρόσωπο» στους πρωταγωνιστές μιας από τις πιο βαθιές τραγωδίες της ναζιστικής κατοχής.

Η βρετανική εφημερίδα Guardian αφιέρωσε εκτενές ρεπορτάζ στο γεγονός, εστιάζοντας στη συγκίνηση που προκαλεί η οπτική αυτή μαρτυρία. Ο 96χρονος Βαγγέλης Σακκάτος, βετεράνος της Αριστεράς, περιγράφει με δέος τις στιγμές που αντικρίζει τους άνδρες μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα. «Ο ηρωισμός τους ήταν μυθικός», δηλώνει ο ίδιος, συμπληρώνοντας: «Τα χρόνια μπορεί να έχουν περάσει, αλλά εγώ δεν έχω ξεχάσει».

Οι 200 αγωνιστές οδηγήθηκαν στο θάνατο την Πρωτομαγιά του 1944, ως αντίποινα για τη θανατηφόρα επίθεση εναντίον ενός Γερμανού στρατηγού που έπεσε σε ενέδρα ανταρτών λίγες ημέρες νωρίτερα. Οι ιστορικές λήψεις δείχνουν τους άνδρες να βαδίζουν προς το σημείο της εκτέλεσης με το κεφάλι ψηλά, κοιτάζοντας κατάματα το φακό χωρίς ίχνος φόβου. Είναι γνωστό ότι πήγαν στο θάνατο τραγουδώντας αντάρτικα τραγούδια σε μια τελευταία πράξη αντίστασης. «Αυτό είναι που ακούγαμε πάντα», επισημαίνει ο Σακκάτος, «Και τώρα μπορούμε να δούμε αυτό το θάρρος μπροστά στα μάτια μας».

Το δημοσίευμα υπογραμμίζει πώς η θυσία αυτή ενέπνευσε μερικούς από τους μεγαλύτερους σύγχρονους δημιουργούς της χώρας, από ποιητές μέχρι κινηματογραφιστές. Ο Γιάννης Έρης, μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος που πραγματοποιεί ξεναγήσεις στο Σκοπευτήριο, σημειώνει τη σημασία της οπτικής επαφής με το παρελθόν: «Είναι άλλο πράγμα να ακούς για τη γενναιότητά τους και άλλο να τη βλέπεις». Όπως αναφέρει, οι μελλοθάνατοι αντιμετώπισαν το απόσπασμα με υπερηφάνεια, υψώνοντας τις γροθιές τους, αφού πρώτα φρόντισαν να πλυθούν και να ξυριστούν, αντιμετωπίζοντας την επικείμενη θυσία ως τιμή.

Η συλλογή των 262 φωτογραφιών, ορισμένες από τις οποίες φέρουν τη χειρόγραφη σημείωση «Aten 1.5.44», χαρακτηρίζεται από τους ιστορικούς ως εύρημα εξαιρετικής σημασίας που θα βοηθήσει στην έρευνα για τις ναζιστικές φρικαλεότητες. Ο Κωστής Καρπόζηλος, καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, τονίζει πως «Επιτέλους, έχουμε οπτική επιβεβαίωση αυτού που στοιχειώνει την ελληνική αριστερά εδώ και δεκαετίες», προσθέτοντας ότι «Αυτές οι εικόνες θα ανοίξουν το δρόμο για μια αναγκαία συζήτηση γύρω από την πολιτική της μνήμης στη σύγχρονη Ελλάδα, η οποία για τόσο καιρό επισκιαζόταν από τις διαιρέσεις του εμφυλίου πολέμου».

Τις τελευταίες ημέρες, συγγενείς που αναγνώρισαν τους προγόνους τους στις φωτογραφίες έχουν βγει στο προσκήνιο, απαιτώντας την πλήρη αναγνώριση των γεγονότων αυτής της τραυματικής περιόδου που παραμένει χαραγμένη στη λαϊκή συνείδηση.