Με συντάξεις πείνας καλούνται να αντιμετωπίσουν το μέλλον τους εκατοντάδες χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες στη χώρα μας. Παρά το γεγονός ότι οι ασφαλιστικές εισφορές γίνονται όλο και πιο ακριβές, οι περισσότεροι ασφαλισμένοι παραμένουν «εγκλωβισμένοι» στις κατώτερες κατηγορίες, αδυνατώντας να εξασφαλίσουν κάτι παραπάνω από τα στοιχειώδη για τα γεράματά τους.

Η πρόσφατη κινητοποίηση των αγροτών στην Αθήνα, που πλαισιώθηκε από εργατικά σωματεία τα οποία διαμαρτύρονταν για την «Κοινωνική Συμφωνία» –εν μέσω του σκανδάλου της υπόθεσης Παναγόπουλου– και φοιτητικούς συλλόγους, ανέδειξε το βάθος του κοινωνικού προβλήματος. Ωστόσο, η συμμετοχή θα μπορούσε να είναι ακόμα μεγαλύτερη, αν στον αγώνα είχαν ενωθεί οι εκατοντάδες χιλιάδες αυτοαπασχολούμενοι με «μπλοκάκι», που βιώνουν κοινά προβλήματα.

Τα στοιχεία προκαλούν ανησυχία: περίπου 400.000 ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες κινδυνεύουν από την 1η Μαρτίου να βρεθούν χωρίς υγειονομική περίθαλψη λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών στον ΕΦΚΑ. Παράλληλα, 300.000 άτομα αδυνατούν να βγουν στη σύνταξη εξαιτίας των συσσωρευμένων χρεών. Από το σύνολο των 1,42 εκατομμυρίων μη μισθωτών, περισσότεροι από τους μισούς εμφανίζουν εκκρεμείς εισφορές, με το συνολικό ύψος των οφειλών να υπερβαίνει τα 50 δισεκατομμύρια ευρώ μαζί με τις προσαυξήσεις.

Ο e-ΕΦΚΑ έχει θέσει αυστηρά όρια. Η ασφαλιστική ικανότητα των μη μισθωτών λήγει στις 28 Φεβρουαρίου 2026 και ανανεώνεται μόνο για όσους έχουν εξοφλήσει ή ρυθμίσει τις υποχρεώσεις τους για την περίοδο 1/1/2017 έως 31/12/2025. Καθώς η προθεσμία για τις ρυθμίσεις έληξε στις 31 Ιανουαρίου 2026, όσοι δεν συμμορφώθηκαν βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με την απώλεια της ασφαλιστικής τους ικανότητας για το νέο έτος.

Η οικονομική πίεση κλιμακώνεται διαρκώς μέσα από ένα τοπίο μόνιμης ασφυξίας. Από την 1η Ιανουαρίου 2026, οι εισφορές αυξήθηκαν κατά 2,5%, σημειώνοντας την τέταρτη διαδοχική αύξηση από το 2023, με τη συνολική επιβάρυνση να φτάνει το 18,26% στην τετραετία. Σήμερα, η κατώτατη κλάση διαμορφώνεται στα 260,77 ευρώ για τους επαγγελματίες και στα 149,27 ευρώ για τους αγρότες, ενώ για όσους καταβάλλουν εισφορές για επικουρική ασφάλιση και εφάπαξ, το ποσό ξεκινά από τα 338 ευρώ. Οκτώ στους δέκα ασφαλισμένους παραμένουν στην πρώτη κατηγορία ως μηχανισμό άμυνας απέναντι στα χαμηλά εισοδήματα.

Οι micro-επιχειρήσεις, όπου οι άνθρωποι είναι «αφεντικά του εαυτού τους», παλεύουν με το ενεργειακό κόστος, τα ενοίκια και την ακρίβεια. Αν και οι ειδικοί προτείνουν εισφορές άνω των 440 ευρώ για μια αξιοπρεπή σύνταξη, η πραγματικότητα της αγοράς καθιστά κάτι τέτοιο ακατόρθωτο. Έτσι, πολλοί αντιμετωπίζουν τις εισφορές ως «χαράτσι» παρά ως επένδυση, χάνοντας την εμπιστοσύνη τους στο δημόσιο σύστημα υγείας και ασφάλισης.

Οι συνέπειες είναι δραματικές για το μέλλον. Με 40 χρόνια ασφάλισης στην κατώτατη κλάση, ένας επαγγελματίας δύσκολα θα ξεπεράσει τα 800-900 ευρώ μεικτά, ενώ για τους αγρότες η σύνταξη συρρικνώνεται σε πολλές περιπτώσεις κοντά στα 250 ευρώ. Την ίδια στιγμή, το φορολογικό σύστημα επιβαρύνει την κατάσταση. Λόγω της αύξησης του κατώτατου μισθού στα 880 ευρώ, το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα για το 2026 ανεβαίνει στα 12.320 ευρώ για όσους έχουν τουλάχιστον έξι χρόνια δραστηριότητας, ανεξαρτήτως πραγματικών κερδών.

Για χιλιάδες μη μισθωτούς, η καθημερινότητα έχει μετατραπεί σε μια εξαντλητική άσκηση ισορροπίας ανάμεσα σε δόσεις, φόρους και εισφορές. Με τις όποιες φορολογικές ελαφρύνσεις να μετατίθενται για το 2027, η ανασφάλεια παραμένει το κυρίαρχο χαρακτηριστικό μιας πορείας που κάνει την αξιοπρεπή διαβίωση να μοιάζει με αβέβαιο στοίχημα.