Μια συγκλονιστική ανακάλυψη έρχεται να ταράξει τα νερά της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, καθώς μοναδικά φωτογραφικά ντοκουμέντα από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή βρέθηκαν να δημοπρατούνται στην πλατφόρμα του eBay. Το γεγονός έχει προκαλέσει συναγερμό σε επιστήμονες και ιστορικούς, οι οποίοι ζητούν την άμεση παρέμβαση της πολιτείας για τη διάσωση αυτού του εθνικού θησαυρού που αποτελεί ζωντανή μνήμη της Αντίστασης.

Ο γνωστός γιατρός και ερευνητής Γιώργος Παυλάκης, μιλώντας στο ΕΡΤnews, υπογράμμισε την επιτακτική ανάγκη να περάσουν οι φωτογραφίες στην κυριότητα του κράτους, χαρακτηρίζοντας τις ως «μοναδικά μνημεία της νεότερης ιστορίας». Όπως εξήγησε, η συγκίνηση είναι διάχυτη: «είμαστε πράγματι συγκλονισμένοι πολλοί από εμάς από την ανακάλυψη αυτών των μοναδικών φωτογραφικών ντοκουμέντων που είναι τώρα σε δημοπρασία». Ο ίδιος εκτίμησε πως πρόκειται «σχεδόν σίγουρα για πραγματικά γνήσια ντοκουμέντα», προσθέτοντας ωστόσο ότι «αυτό φυσικά θα το πουν οι πιο ειδικοί όταν έρθουν στα χέρια των Ελλήνων, που θα πρέπει να γίνει οπωσδήποτε».

Η περιγραφή των εικόνων κόβει την ανάσα, καθώς αποτυπώνουν το μεγαλείο της ψυχής των μελλοθάνατων. Οι φωτογραφίες απεικονίζουν «ανθρώπους που τους πάνε στο θάνατο και τραγουδάνε με τα στόματα ανοιχτά», με «ενωμένες γροθιές» και βλέμματα που κοιτούν «κατάματα στο θάνατο». Ο κ. Παυλάκης τόνισε πως «είναι σίγουρο ότι πρέπει να έρθουν στην κυριότητα του ελληνικού κράτους και να γίνουν κτήμα όλων μας», ενώ ανέφερε πως υπάρχουν νομικά προηγούμενα στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την παρεμπόδιση αγοραπωλησιών υλικού που συνδέεται με ναζιστικά εγκλήματα. «Το πρακτικό πράγμα είναι να έρθουν αυτά τα υλικά στην Ελλάδα», δήλωσε, προτείνοντας τη συμμετοχή επίσημου φορέα στον πλειστηριασμό, καθώς «αυτό το υλικό ανήκει δικαιωματικά στο ελληνικό κράτος από τη στιγμή που είναι αυθεντικό».

Παράλληλα, ο ερευνητής εξέφρασε τον αποτροπιασμό του για τον πρόσφατο βανδαλισμό της αναμνηστικής πλάκας στην Καισαριανή, διερωτώμενος με πικρία: «Πού βρέθηκε τόσο μίσος 82 χρόνια μετά;» και «πόσες φορές ακόμα θα πρέπει να αντισταθούμε στον φασισμό που σηκώνει κεφάλι και που λανσάρεται πάλι σαν λύση;».

Από την πλευρά του, ο ιστορικός και δημοσιογράφος Γιάννης Χαραλαμπίδης εκτίμησε πως οι φωτογραφίες είναι «κατά 99% αυθεντικές», σημειώνοντας ότι η οριστική πιστοποίηση θα έρθει «εάν ταυτοποιηθεί ένα από τα πρόσωπα που εικονίζονται και, δεύτερον, εάν οι φωτογραφίες υποστούν εργαστηριακό έλεγχο». Παρά τους κινδύνους της δημοπρασίας, η μακροσκοπική εξέταση δείχνει ότι «φαίνεται ότι κατά 99% μιλάμε για φωτογραφίες της εποχής και της ημέρας». Ο κ. Χαραλαμπίδης υποστήριξε πως αν το θέμα δεν είχε δημοσιοποιηθεί, «είναι απολύτως βέβαιον ότι κάποιος ιδιώτης συλλέκτης θα την αποκτούσε για πολύ λιγότερα χρήματα».

Οι μαρτυρίες της εποχής επιβεβαιώνουν το ηρωικό κλίμα που αποτυπώνεται στο χαρτί. Οι μελλοθάνατοι, παρά την πολύχρονη κράτηση και τις κακουχίες, «δείχνουν το πρόσωπό τους με καμάρι» και τραγουδούσαν τον εθνικό ύμνο, τον ύμνο της Ακροναυπλίας και το τραγούδι του Ζαλόγγου στον δρόμο για το θυσιαστήριο. «Το κλίμα που επικρατούσε και η ψυχολογία μεταξύ των κρατουμένων δικαιολογεί απολύτως αυτό το αίσθημα που βλέπετε να ζωγραφίζεται στα πρόσωπά τους», σημείωσε ο ιστορικός. Πλέον, το αίτημα για την απόκτηση του υλικού παραμένει επιτακτικό, με πολλούς να υποστηρίζουν πως «ο φυσικός χώρος αυτών των φωτογραφιών είναι το Μουσείο της ΕΑΜικής Αντίστασης που βρίσκεται στον χώρο της Καισαριανής», ενώ η δημοπρασία συνεχίζεται με τις τιμές να ανεβαίνουν διαρκώς.