Οι γυναίκες διαγιγνώσκονται με άνοια συχνότερα από τους άνδρες, ένα φαινόμενο που για χρόνια παρέμενε εν μέρει μυστήριο για την επιστημονική κοινότητα. Μια πρωτοποριακή μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ έρχεται τώρα να ρίξει φως στα αίτια, υποδεικνύοντας ότι η εμμηνόπαυση δεν είναι απλώς μια βιολογική φάση, αλλά μια καθοριστική νευρολογική μετάβαση που αυξάνει την ευαλωτότητα στη νόσο Αλτσχάιμερ.

Αναλύοντας τις απεικονίσεις εγκεφάλου από σχεδόν 125.000 γυναίκες, οι ερευνητές παρατήρησαν μετρήσιμες μειώσεις στη φαιά ουσία, δηλαδή στις περιοχές όπου γίνεται η επεξεργασία και η ανάλυση των πληροφοριών. Οι αλλαγές αυτές εντοπίστηκαν σε ζώνες που σχετίζονται με τη μνήμη, το συναίσθημα και τη λήψη αποφάσεων – περιοχές που συμπίπτουν ακριβώς με εκείνες που πλήττονται πρώτες από την άνοια. Αυτή η ανατομική αναδιάρθρωση συνδέθηκε άμεσα με χειρότερη ποιότητα ύπνου, αυξημένο άγχος και πιο αργούς χρόνους αντίδρασης.

Παρά τους κινδύνους, ο γυναικείος εγκέφαλος επιδεικνύει μια μοναδική ανθεκτικότητα που συχνά λειτουργεί ως «δίκοπο μαχαίρι». Οι γυναίκες τείνουν να υπερέχουν στη λεκτική μνήμη, καταφέρνοντας να αντισταθμίζουν τη βλάβη και να αποκρύπτουν τα σημάδια της εγκεφαλικής φθοράς για μεγαλύτερο διάστημα. Ωστόσο, αυτή η ικανότητα σημαίνει ότι όταν τα συμπτώματα γίνουν τελικά ορατά, η επιδείνωση είναι συνήθως ταχύτερη και πιο έντονη, καθώς οι υποκείμενες αλλοιώσεις συσσωρεύονταν αθόρυβα για χρόνια.

Η γνωστική εφεδρεία παίζει επίσης κρίσιμο ρόλο. Η εκπαίδευση, η πνευματική εργασία και η κοινωνική δραστηριότητα ενισχύουν την άμυνα του εγκεφάλου, ενώ το χρόνιο στρες και η περιορισμένη πρόσβαση στην υγεία την αποδυναμώνουν. Παράλληλα, οι διαφορές στο ανοσοποιητικό σύστημα και τα χρωμοσώματα Χ μπορεί να οδηγούν σε χρόνια νευροφλεγμονή, επιβαρύνοντας περαιτέρω τις γυναίκες.

Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα αφορά τον μεταβολισμό. Με την πτώση των οιστρογόνων στην εμμηνόπαυση, ο εγκέφαλος γίνεται λιγότερο αποδοτικός στη χρήση γλυκόζης, δημιουργώντας ένα ενεργειακό έλλειμμα. Αυτό ίσως εξηγεί την περιβόητη «ομίχλη του εγκεφάλου» και την κόπωση που αναφέρουν πολλές γυναίκες. Για δεκαετίες, η ιατρική έρευνα αγνοούσε αυτές τις ιδιαιτερότητες, όμως τα νέα δεδομένα καθιστούν σαφές ότι η φροντίδα της εγκεφαλικής υγείας πρέπει πλέον να λαμβάνει σοβαρά υπόψη το βιολογικό φύλο.