Η ιστορία ξεκινά το 1951, όταν η Henrietta Lacks, μια 31χρονη Αφροαμερικανή από τη Βιρτζίνια, εισήχθη στο νοσοκομείο Johns Hopkins. Η διάγνωση για επιθετικό καρκίνο του τραχήλου της μήτρας οδήγησε στον θάνατό της λίγους μήνες μετά, όμως εν αγνοία της, οι γιατροί απομόνωσαν κύτταρα που θα άλλαζαν τον κόσμο. Τα κύτταρα HeLa, τα πρώτα «αθάνατα» ανθρώπινα κύτταρα, έγιναν ο θεμέλιος λίθος για αναρίθμητες ανακαλύψεις, ενώ η ιστορία της ενέπνευσε το βιβλίο «Η αθάνατη ζωή της Henrietta Lacks» και την κινηματογραφική μεταφορά με την Oprah Winfrey.

Δεκαετίες αργότερα, το 2009, η Jade Goody, τηλεοπτική προσωπικότητα στη Βρετανία, έχασε τη μάχη με την ίδια ασθένεια στα 27 της χρόνια. Η απόφασή της να μιλήσει ανοιχτά δημιούργησε το “Jade Goody effect”, προκαλώντας θεαματική αύξηση στους προληπτικούς ελέγχους και τον εμβολιασμό HPV. Σήμερα, η επιστήμη προσφέρει όλα τα απαραίτητα εργαλεία για να μην χάνονται άλλες ζωές.

«Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι η τέταρτη συχνότερη κακοήθεια στις γυναίκες παγκοσμίως. Σε ποσοστό άνω του 90% σχετίζεται αιτιολογικά με τη λοίμωξη από τον ιό των ανθρωπίνων κονδυλωμάτων (HPV). Ο HPV περιλαμβάνει περισσότερους από 200 υπότυπους, εκ των οποίων περίπου 40 μεταδίδονται με σεξουαλική επαφή. Από αυτούς, 14 θεωρούνται υψηλού κινδύνου, με τους HPV 16 και 18 να είναι οι πιο επικίνδυνοι», επισημαίνει η κ. Αλεξάνδρα Καραδήμου, Παθολόγος – Ογκολόγος, Αναπληρώτρια Διευθύντρια της ΣΤ’ Ογκολογικής Κλινικής του Metropolitan General.

Η λοίμωξη από HPV είναι συνήθως ασυμπτωματική και υποχωρεί αυτόματα. Όταν όμως επιμένει, προκαλεί σταδιακές αλλοιώσεις στον τράχηλο. «Οι αλλοιώσεις αυτές εξελίσσονται αργά – από δυσπλασία σε προκαρκινικές βλάβες και τελικά σε καρκίνο -μέσα σε διάστημα ετών. Αυτή η αργή εξέλιξη προσφέρει πολύτιμο χρόνο για έγκαιρη παρέμβαση», αναφέρει η ιατρός. Η πρόγνωση αλλάζει δραματικά ανάλογα με το στάδιο: η πενταετής επιβίωση αγγίζει το 95% στο στάδιο Ι, αλλά υποχωρεί στο 20% στο στάδιο IV.

«Η δυνατότητα έγκαιρης διάγνωσης οφείλεται στον Γεώργιο Παπανικολάου. Το τεστ ΠΑΠ, μια απλή και ανώδυνη εξέταση, επιτρέπει την ανίχνευση προκαρκινικών αλλοιώσεων πριν εξελιχθούν σε διηθητικό καρκίνο», εξηγεί η κ. Καραδήμου. Η σύγχρονη φαρέτρα περιλαμβάνει πλέον και το HPV testing, την κολποσκόπηση και νέες θεραπείες όπως η ανοσοθεραπεία και τα συζευγμένα αντισώματα.

«Η πραγματική νίκη απέναντι στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας βρίσκεται στην πρόληψη. Ο εμβολιασμός έναντι του HPV σε κορίτσια και αγόρια, ιδανικά, πριν την έναρξη της σεξουαλικής ζωής, προσφέρει εξαιρετικά υψηλή προστασία», προσθέτει η ιατρός. Με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να στοχεύει στην εξάλειψη της νόσου ως αιτία θανάτου έως το 2030, η κ. Καραδήμου καταλήγει: «Οι ιστορίες της Henrietta και της Jade μάς θυμίζουν ότι πέρα από την επιστήμη και την εξέλιξή της υπάρχει κάτι εξαιρετικά ουσιαστικό. Ο καρκίνος του τραχήλου μήτρας είναι ένας από τους ελάχιστους καρκίνους που μπορούμε, συλλογικά, να νικήσουμε πριν εμφανιστεί».

Η γνώση και τα εργαλεία είναι πλέον διαθέσιμα για την επίτευξη αυτής της ιστορικής νίκης μέσω της ενημέρωσης και της πρόληψης.